1. الفاتحة 2. البقرة 3. آل عمران 4. النساء 5. المائدة 6. الأنعام 7. الأعراف 8. الأنفال 9. التوبة 10. يونس 11. هود 12. يوسف 13. الرعد 14. إبراهيم 15. الحجر 16. النحل 17. الإسراء 18. الكهف 19. مريم 20. طه 21. الأنبياء 22. الحج 23. المؤمنون 24. النور 25. الفرقان 26. الشعراء 27. النمل 28. القصص 29. العنكبوت 30. الروم 31. لقمان 32. السجدة 33. الأحزاب 34. سبأ 35. فاطر 36. يس 37. الصافات 38. ص 39. الزمر 40. غافر 41. فصلت 42. الشورى 43. الزخرف 44. الدخان 45. الجاثية 46. الأحقاف 47. محمد 48. الفتح 49. الحجرات 50. ق 51. الذاريات 52. الطور 53. النجم 54. القمر 55. الرحمن 56. الواقعة 57. الحديد 58. المجادلة 59. الحشر 60. الممتحنة 61. الصف 62. الجمعة 63. المنافقون 64. التغابن 65. الطلاق 66. التحريم 67. الملك 68. القلم 69. الحاقة 70. المعارج 71. نوح 72. الجن 73. المزمل 74. المدثر 75. القيامة 76. الإنسان 77. المرسلات 78. النبأ 79. النازعات 80. عبس 81. التكوير 82. الانفطار 83. المطففين 84. الانشقاق 85. البروج 86. الطارق 87. الأعلى 88. الغاشية 89. الفجر 90. البلد 91. الشمس 92. الليل 93. الضحى 94. الشرح 95. التين 96. العلق 97. القدر 98. البينة 99. الزلزلة 100. العاديات 101. القارعة 102. التكاثر 103. العصر 104. الهمزة 105. الفيل 106. قريش 107. الماعون 108. الكوثر 109. الكافرون 110. النصر 111. المسد 112. الإخلاص 113. الفلق 114. الناس
تعداد آیات: 227

تفسير 26. الشعراء آية 224
Number of verses: 227
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم
وَالشُّعَرَاءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغَاوُونَ 224
(پیامبر اسلام شاعر نیست؛) شاعران کسانی هستند که گمراهان از آنان پیروی می‌کنند.

ترجمه
مگر آنان (شاعرانى) كه ایمان آورده و كارهاى نیكو انجام داده و خدارا بسیار یاد مى‏كنند، و پس از آن كه مورد ستم قرار گرفتند (به دفاع از خود) یارى مى‏طلبند (و با شعر از مظلومیّت خود دفاع مى‏كنند) و كسانى كه ظالمند، به زودى خواهند دانست كه به كدام بازگشتگاه باز خواهند گشت.

نکته ها
كلمه‏ى «غاوون» از «غىّ»، ضد رشد است، چنانكه در جاى دیگر مى‏فرماید: «قد تَبیّن الرّشد من الغَىّ»(73)
از آنجا كه كفّار قرآن را ساخته‏ى وهم و خیال، و پیامبر را شاعر مى‏دانستند، این آیات آنان را محكوم مى‏كند كه طرفداران شعرا، گمراهانند ولى طرفداران پیامبر اسلام گمراه نیستند. شعرا بى‏هدف وسرگشته‏اند وبه گفته‏ى خود عمل نمى‏كنند، ولى پیامبر این گونه نیست، هماهنگى میان گفتار و رفتار پیامبر اسلام، نشانه‏ى آن است كه او شاعر نیست.
از امام باقر وامام صادق‏علیهما السلام نقل شده كه به مناسبت آیه‏ى «والشعراء یَتبعهم الغاوون» فرمودند: كسانى كه فقه را براى غیر دین آموخته باشند، یا عمیق نیاموخته باشند، هم گمراهند و هم دیگران را گمراه مى‏كنند و قصّه‏سرایان نیز مشمول این سرزنش هستند.(74)
از اینكه نام شعراى بى‏هدف در كنار دروغ‏سازانى كه شیاطین بر آنان نازل مى‏شوند، آمده است، شاید بتوان ارتباطى میان شیطان دروغ‏ساز و شاعر بى‏هدف هرزه‏گو كشف نمود.
به گفته‏ى روایات: ذكر كثیر، تسبیحات حضرت زهراعلیها السلام، یعنى سى و چهار مرتبه «اللّه اكبر»، سى و سه مرتبه «الحمداللّه» و سى و سه مرتبه «سبحان اللّه» است.
در حدیث آمده است: ذكر خدا تنها با زبان نیست، بلكه یاد خداست به هنگام ترك گناه و انجام عبادت. «ذكروا اللّه»(75)
در حدیث مى‏خوانیم: سر مبارك امام حسین‏علیه السلام بالاى نیزه این آیه را تلاوت فرمود:«و سیَعلم الّذین ظلموا...» و امام صادق‏علیه السلام فرمود: مصداق روشن ظلم، ظلم درحقّ آل‏محمّدعلیهم السلام است.(76)
شعر و شاعران‏
مطالبى درباره‏ى شعر و شاعران به مناسبت آیات آخر این سوره بیان مى‏كنیم:
* از تفسیر بیضاوى نقل شده: چون اشعار جاهلیّت بیشتر پیرامون خیالات، توصیف زنان زیبا، معاشقه و افتخارات بیهوده یا بدگویى و تعرّض به ناموس دیگران بوده این آیات نازل شده است. «والشعراء یَتبعهم الغاوُون»
* تفاوت میان حكیم وشاعر آن است كه حكیم ابتدا معانى را در نظر مى‏گیرد وبعد الفاظ را به كار مى‏برد، ولى شاعر ابتدا قالب والفاظ را در نظر مى‏گیرد، سپس معانى را بیان مى‏كند.(77)
* در روایات، شعر خوبى كه از حقّ طرفدارى كند، از جهاد با سر نیزه برتر شمرده شده و مورد ستایش قرار گرفته است.(78)
* رسول اكرم صلى الله علیه وآله فرمود: بعضى از بیان‏ها همچون سحر و بعضى از شعرها حكمت است.(79)
* پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله به شاعر متعهّدى به نام «حَسّان» فرمود: روح‏القدس با توست.(80)
* پیامبرصلى الله علیه وآله در یكى از سفرها، «حَسّان» را فراخواند كه شعر بخواند. او مى‏خواند و حضرت گوش مى‏دادند. حضرت دستور دادند در مسجد جایگاه خاصّى براى «حَسّان» باشد.(81)
* امام صادق‏علیه السلام به یاران خود مى‏فرمود: كودكان خود را با شعر «عَبدى» آشنا كنید كه او شاعرى خوب و مكتبى است.(82)
* امام صادق‏علیه السلام فرمود: هر كس براى حقّانیّت ما یك بیت شعر بسراید، خداوند در بهشت خانه‏اى به او عطا مى‏كند.(83)
* امام صادق‏علیه السلام فرمود: خواندن شعر براى روزه دار و كسى كه در حال احرام یا در منطقه حَرَم است، مكروه مى‏باشد و نیز خواندن شعر در روز یا شب جمعه كراهت دارد.(84)
* در روایات مى‏خوانیم: راست‏ترین شعر در زمان جاهلیّت این بوده است:
 الا كلّ شى‏ء ما خلا اللّه باطل‏
و كلّ نعیم لا محالة زائل(85)
یعنى بدانید كه هر چیز، جز خداوند باطل است و هر نعمتى دیر یا زود از بین خواهد رفت.
* در روایت آمده است: همین كه آیه‏ى «والشعراء یَتبعهم...» نازل شد گروهى از شاعران مسلمان نگران خود شده، نزد پیامبر اكرم آمدند. حضرت فرمود: «اِنّ المؤمن مجاهد بسیفه و لسانه» یعنى مؤمن با شمشیر و زبان خود جهاد مى‏كند.(86)


73) بقره، 256.
74) تفسیر نورالثقلین.
75) تفسیر كنزالدقائق.
76) تفسیر نورالثقلین.
77) لغت‏نامه دهخدا.
78) تفسیر كنزالدقائق.
79) تفسیر المنیر.
80) تفسیر كنزالدقائق.
81) تفسیر روح‏المعانى.
82) تفسیر كنزالدقائق.
83) بحار، ج 79، ص 291.
84) وسائل، ج 7، ص 121.
85) تفسیر مواهب‏العلّیه.
86) تفسیر منهج‏الصادقین.

پيام ها
 1- جذب مردم مهم نیست، مهم این است كه چه افرادى و به چه هدفى جذب شوند. «یَتبعهم الغاوون»
 2- اسلام با هنر مخالف نیست، با شعر بى‏هدف مخالف است. «فى كلّ وادٍ یهیمون»
 3- اگر شعر همراه با ایمان و تقوا نباشد، خیالات و احساسات شخصى شاعر و تمایلات مردم، هر روز شاعر را به یك وادى مى‏كشاند. «فى كلّ واد یهیمون»
 4- آنچه مورد انتقاد است، گمراه كردن مردم و سرگرم نمودن آنان به امور مختلف است. «یَتبعهم الغاوُون - فى كلّ واد یهیمون» خواه در زمینه‏ى شعر باشد یا قصه، یا فیلم یا عكس یا تئاتر یا طنز و یا سخنرانى، لكن شعر به خاطر زیبایى و ویژگى‏هاى خاصّش نافذتر است.
 5 - آفت‏هاى شعر چند چیز است: پیروى نااهلان، «یتبعهم الغاوُون»، بى‏هدفى «فى كلّ واد یهیمون» و بى‏عملى. «یقولون ما لایفعلون»
 6- اگر شعر و هنر در كنار ایمان قرار نگیرد، بسترى مناسب و مسیرى هموار براى حركت منحرفان خواهد شد. «والشعراء یَتبعهم الغاوُون - الاّ الّذین آمنوا»
 7- یكى از شیوه‏هاى امر به معروف و نهى از منكر، معرّفى الگوهاى حقّ و باطل است. «والشعراء ... الاّ الّذین»
 8 - قرآن از شاعرى كه اهل حرف است نه عمل، انتقاد كرده است. «یقولون ما لایفعلون»
 9- انصاف را مراعات كنید. حقّ خوبانِ هر صنف و گروه را نادیده نگیرید. شعر و هنر در دست صالحان ارزش است. «الاّ الّذین آمنوا»
 10- ایمان، عمل صالح و یاد خدا، هنرمند و شاعر را از انحراف نجات مى‏دهد. «الاّ الّذین آمنوا ...»
 11- قرآن شعرى را تأیید مى‏كند كه از شاعرِ مؤمن و عامل و ذاكر خدا باشد و در مسیر تحریك مردم براى دفاع از حقّ به كار گرفته شود. «آمنوا و عملوا ... و انتصروا...»
 12- ایمان بر عمل مقدّم است و اعمال نیز باید صالح باشد تا كارساز شود. «آمنوا و عملوا الصالحات»
 13- یاد خدا، به زمان و مكان و مقدار، محدود نیست. (در هر زمان، در هر مكان، هر چه بیشتر) «ذكروا اللّه كثیراً»
 14- هر كجا خطر لغزش زیاد است باید یاد خدا نیز زیاد باشد. «ذكروا اللّه كثیراً»
 15- با هنر وشعر، به مقابله‏ى ستمگران برویم. «وانتصروا من بعد ما ظلموا»
 16- خداوند در كمین ستمگران است. «و سیعلم الّذین ظلموا»
 

Copyright 2015 almubin.com