1. الفاتحة 2. البقرة 3. آل عمران 4. النساء 5. المائدة 6. الأنعام 7. الأعراف 8. الأنفال 9. التوبة 10. يونس 11. هود 12. يوسف 13. الرعد 14. إبراهيم 15. الحجر 16. النحل 17. الإسراء 18. الكهف 19. مريم 20. طه 21. الأنبياء 22. الحج 23. المؤمنون 24. النور 25. الفرقان 26. الشعراء 27. النمل 28. القصص 29. العنكبوت 30. الروم 31. لقمان 32. السجدة 33. الأحزاب 34. سبأ 35. فاطر 36. يس 37. الصافات 38. ص 39. الزمر 40. غافر 41. فصلت 42. الشورى 43. الزخرف 44. الدخان 45. الجاثية 46. الأحقاف 47. محمد 48. الفتح 49. الحجرات 50. ق 51. الذاريات 52. الطور 53. النجم 54. القمر 55. الرحمن 56. الواقعة 57. الحديد 58. المجادلة 59. الحشر 60. الممتحنة 61. الصف 62. الجمعة 63. المنافقون 64. التغابن 65. الطلاق 66. التحريم 67. الملك 68. القلم 69. الحاقة 70. المعارج 71. نوح 72. الجن 73. المزمل 74. المدثر 75. القيامة 76. الإنسان 77. المرسلات 78. النبأ 79. النازعات 80. عبس 81. التكوير 82. الانفطار 83. المطففين 84. الانشقاق 85. البروج 86. الطارق 87. الأعلى 88. الغاشية 89. الفجر 90. البلد 91. الشمس 92. الليل 93. الضحى 94. الشرح 95. التين 96. العلق 97. القدر 98. البينة 99. الزلزلة 100. العاديات 101. القارعة 102. التكاثر 103. العصر 104. الهمزة 105. الفيل 106. قريش 107. الماعون 108. الكوثر 109. الكافرون 110. النصر 111. المسد 112. الإخلاص 113. الفلق 114. الناس
تعداد آیات: 85

تفسير 40. غافر آية 1
Number of verses: 85
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم
حم 1
حم.

ترجمه
حا، میم. نزول كتاب از طرف خداوند عزیز علیم است.
آمرزنده‏ى گناه، پذیرنده‏ى توبه، سخت كیفر و صاحب عطاى فراوان. هیچ معبودى جز او نیست. بازگشت (همه) به سوى اوست.

نکته ها
بر اساس برخى روایات، حروف مقطّعه تأویلى دارد كه جز خداوند كسى نمى‏داند.(2) امّا بر اساس برخى دیگر از روایات، (با توجّه به آیاتِ بعد از این حروف كه مربوط به نزول قرآن است) خداوند با مخالفانش احتجاج مى‏كند كه من قرآن را از همین حروف الفبا كه در اختیار شماست، تألیف كردم، شما نیز اگر مى‏توانید مثل آن را بیاورید.
«ذى الطول» دو معنا دارد: صاحب فضل و عطا كه رمز مهر الهى است و صاحب قدرت كه رمز قهر الهى است.
آیاتى كه با «تنزیل الكتاب» آغاز گشته، نام خدا را همراه با اوصافى ذكر كرده است از جمله:
«تنزیل الكتاب من اللّه العزیز الحكیم»(3)
«تنزیل الكتاب من اللّه العزیز العلیم»(4)
«تنزیل الكتاب من الرّحمن الرّحیم»(5)
«تنزیل العزیز الرّحیم»(6)
«تنزیل من حكیم حمید»(7)
«تنزیل من ربّ العالمین»(8)
بنابراین، سرچشمه‏ى وحى، صاحب قدرت، حكمت، رحمت، ربوبیّت و شایسته‏ى حمد و ستایش است.
مغفرت در قرآن‏
در قرآن كریم عواملى براى مغفرت بیان شده است از جمله:
ایمان. «آمنّا بربّنا لیغفر لنا»(9)
تقوى. «اِن تتّقوا اللّه... یغفر لكم»(10)
پیروى از انبیا. «فاتّبعونى... یغفر لكم»(11)
عفو و گذشت از مردم. «و لیعفوا.... یغفراللّه لكم»(12)
انفاق به مردم. «ان تقرضوا اللّه... یغفر لكم»(13)
جهاد. «تجاهدون فى سبیل اللّه... یغفر لكم»(14)
عبادت. «أنِ اعبدوا اللّه... یغفر لكم»(15)
پرهیز از گناهان كبیره. «اِن تجتنبوا كبائر.... نكفّر عنكم سیّئاتكم»(16)
دعا و استغفار و انابه خود انسان. «ظلمتُ نفسى... فغفر له»(17)
دعاى اولیاى خدا براى انسان. «یا أبانا استغفر لنا...»(18)


2) تفسیر مجمع‏البیان.
3) زمر، 1.
4) غافر، 2.
5) فصّلت، 3.
6) یس، 5.
7) فصّلت، 42.
8) واقعه، 80.
9) طه، 73.
10) انفال، 29.
11) آل عمران، 31.
12) نور، 22.
13) تغابن، 17.
14) صف، 11 - 12.
15) نوح، 3 - 4.
16) نساء، 31.
17) قصص، 16.
18) یوسف، 97.

پيام ها
 1- شیوه‏ى نو در بیان مطلب، انگیزه‏اى براى شنیدن است. «حم تنزیل»
 2- قرآن به تدریج نازل شده است. («تنزیل» به معناى نزول تدریجى است).
 3- عظمت گوینده، نباید مانع نزول سخن در سطح فهم مخاطب شود. (خداوند عزیز، سخن خود را نازل مى‏كند.) «تنزیل... من اللّه العزیز»
 4- سخن خداوندِ عزیز نیز عزیز و نفوذناپذیر است و هیچ منطقى آن را نمى‏شكند. «تنزیل الكتاب... العزیز»
 5 - قرآن، جلوه‏ى عزّت وعلم خداوند است. «تنزیل الكتاب من اللّه العزیز العلیم»
 6- قرآن، وسیله‏ى عزّت مسلمانان و آگاهى آنان است. «تنزیل الكتاب من اللّه العزیز العلیم»
 7- نزول كتاب و بیان مغفرت وهشدار الهى، همه در مسیر كمال انسان و رسیدن به خداست. «تنزیل - غافر - شدید - الیه المصیر»
 8 - نزول كتاب براى شناخت مبدأ و معاد است. «تنزیل الكتاب ... لا اله الاّ هو الیه المصیر»
 9- برخوردارى از الطاف الهى، در سایه‏ى كتاب آسمانى است. «تنزیل الكتاب - غافر الذنب»
 10- هم كتاب و قانون لازم است، هم حسابرسى، هم بخشش یا مجازات در جاى خود. «تنزیل - غافر الذنب - شدید العقاب»
 11- بخشش از سوى افراد قدرتمند و پیروز، زیباست. (عفو با بزرگان است). «العزیز العلیم غافر الذنب»
 12- هیچ كس نمى‏تواند مانع نزول وحى شود، زیرا او نفوذناپذیر است، «من اللّه العزیز» و مى‏داند بر چه كسى نازل كند. «العلیم»
 13- مسیرى كه اسلام معرّفى مى‏كند از خدا و به سوى خداست. «من اللّه العزیز... الیه المصیر»
 14- رحمت خداوند بر غضبش سبقت دارد. «غافر الذنب... شدید العقاب»
 15- گناه، گاهى به وسیله‏ى عمل صالح بخشیده مى‏شود. «غافر الذنب» (نظیر آیه‏ى «انّ الحسنات یذهبن السیئات»(19)) وگاهى از طریق توبه. «قابل التوب»
 16- مؤمن باید بین خوف و رجا باشد، زیرا خداوند هم آمرزنده است و هم كیفر دهنده. «غافر الذنب... شدید العقاب»
 17- مهر و قهر الهى را باید در كنار هم دید، تا نه یأس پیش آید و نه غرور.«غافر الذنب... شدید العقاب»
 18- عذاب الهى به خاطر عملكرد خود ماست وگرنه خداوند پیوسته لطف دارد. «شدید العقاب ذى الطول»
 19- لطف خدا دائمى است. «ذى الطول»


19) هود، 114.

توضيحات
 سیماى سوره غافر
 این سوره هشتاد و پنج آیه دارد و مكى است.
 نام این سوره «غافر» از آیه سوم گرفته شده است كه خداوند را «غافر الذنب» بخشنده گناهان معرّفى مى‏كند. نام دیگر این سوره، «مؤمن» است، به جهت شخصى كه در دستگاه فرعون بود و ایمان خود را كتمان مى‏كرد تا بتواند به موسى كمك كند. ماجراى این فرد كه به «مؤمن آل‏فرعون» معروف گشته در آیات 28 به بعد این سوره آمده است.
 محتواى این سوره علاوه بر داستان موسى، نوح و عاد و ثمود، معارف توحید و معاد و حكمت الهى است و حدود بیست آیه درباره‏ى مؤمن آل‏فرعون است كه در جاى دیگر قرآن نیامده است.
 در قرآن هفت سوره‏ى پى در پى با آیه‏ى «حم» آغاز مى‏شود كه این سوره، اولین آنهاست و بقیه عبارتند از: فصّلت، شورى‏، زخرف، دخان، جاثیه و احقاف و گاهى «حوامیم» گفته مى‏شوند.
 در روایات، خواندن سوره‏هاى «حوامیم» در نماز شب سفارش شده و از پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله نقل شده كه «حوامیم» مغز قرآن است.
 در حدیث مى‏خوانیم: «حوامیم» تاج قرآن و گل‏هاى خوشبوى آن است و خداوند قارى این سوره‏ها و همسایگان و بستگان و دوستان او را مورد لطف قرار مى‏دهد و عرش و كرسى براى او استغفار مى‏كنند.(1)


1) تفسیر نمونه.

Copyright 2015 almubin.com