1. الفاتحة 2. البقرة 3. آل عمران 4. النساء 5. المائدة 6. الأنعام 7. الأعراف 8. الأنفال 9. التوبة 10. يونس 11. هود 12. يوسف 13. الرعد 14. إبراهيم 15. الحجر 16. النحل 17. الإسراء 18. الكهف 19. مريم 20. طه 21. الأنبياء 22. الحج 23. المؤمنون 24. النور 25. الفرقان 26. الشعراء 27. النمل 28. القصص 29. العنكبوت 30. الروم 31. لقمان 32. السجدة 33. الأحزاب 34. سبأ 35. فاطر 36. يس 37. الصافات 38. ص 39. الزمر 40. غافر 41. فصلت 42. الشورى 43. الزخرف 44. الدخان 45. الجاثية 46. الأحقاف 47. محمد 48. الفتح 49. الحجرات 50. ق 51. الذاريات 52. الطور 53. النجم 54. القمر 55. الرحمن 56. الواقعة 57. الحديد 58. المجادلة 59. الحشر 60. الممتحنة 61. الصف 62. الجمعة 63. المنافقون 64. التغابن 65. الطلاق 66. التحريم 67. الملك 68. القلم 69. الحاقة 70. المعارج 71. نوح 72. الجن 73. المزمل 74. المدثر 75. القيامة 76. الإنسان 77. المرسلات 78. النبأ 79. النازعات 80. عبس 81. التكوير 82. الانفطار 83. المطففين 84. الانشقاق 85. البروج 86. الطارق 87. الأعلى 88. الغاشية 89. الفجر 90. البلد 91. الشمس 92. الليل 93. الضحى 94. الشرح 95. التين 96. العلق 97. القدر 98. البينة 99. الزلزلة 100. العاديات 101. القارعة 102. التكاثر 103. العصر 104. الهمزة 105. الفيل 106. قريش 107. الماعون 108. الكوثر 109. الكافرون 110. النصر 111. المسد 112. الإخلاص 113. الفلق 114. الناس
تعداد آیات: 29

تفسير 48. الفتح آية 29
Number of verses: 29
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم
مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ ۚ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ ۖ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا ۖ سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ۚ ذَٰلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ ۚ وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَىٰ عَلَىٰ سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ ۗ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا 29
محمّد (ص) فرستاده خداست؛ و کسانی که با او هستند در برابر کفّار سرسخت و شدید، و در میان خود مهربانند؛ پیوسته آنها را در حال رکوع و سجود می‌بینی در حالی که همواره فضل خدا و رضای او را می‌طلبند؛ نشانه آنها در صورتشان از اثر سجده نمایان است؛ این توصیف آنان در تورات و توصیف آنان در انجیل است، همانند زراعتی که جوانه‌های خود را خارج ساخته، سپس به تقویت آن پرداخته تا محکم شده و بر پای خود ایستاده است و بقدری نموّ و رشد کرده که زارعان را به شگفتی وامی‌دارد؛ این برای آن است که کافران را به خشم آورد (ولی) کسانی از آنها را که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند، خداوند وعده آمرزش و اجر عظیمی داده است.

ترجمه
محمّد، رسول خداست و كسانى كه با او هستند، بر كفّار، سخت و در میان خودشان مهربانند. آنان را پیوسته در ركوع و سجود مى‏بینى، كه فضل و رضوان را از خدا مى‏جویند، نشانه آنان در رخسارشان از اثر سجود نمایان است. این است وصف ایشان در تورات و وصف آنان در انجیل، مانند زراعتى است كه جوانه را از زمین خارج كرده، پس آن را نیرو داده تا سخت شود و بر ساقه‏ى خود بایستد، آن گونه كه كشاورزان را به شگفتى و شادى وامى‏دارد. تا خداوند به واسطه مؤمنان كفّار را به خشم آورد، ولى خداوند به كسانى از كفّار كه ایمان آورده و كارهاى شایسته انجام دهند، وعده آمرزش و پاداشى بزرگ داده است.

نکته ها
«رُكّع» جمع «راكع» به معناى ركوع كننده و «سُجّد» جمع «ساجد» به معناى سجده كننده است. این دو كلمه براى كسانى به كار مى‏رود كه بسیار اهل سجده و ركوع و نماز باشند و بر آن مداومت كنند.
«سوق» به معناى ساق پا و ساقه گیاه، «شطأ» به معناى جوانه گیاه، «آزر» به معناى تقویت و كمك و «استغلظ» از غلظت به معناى سفت و محكم شدن مى‏باشد.
در آغاز سوره، پیامبرصلى الله علیه وآله مورد خطاب بود، «انّا فتحنا لك» در پایان سوره نیز محور آن، رسول خدا است. «محمّد رسول اللّه»
در این آیه، شیوه‏ى ارتباطات یك مؤمن ترسیم شده است:
رابطه با بیگانگان. «اشداء» شدت و سختى.
با خودى‏ها. «رحماء» محبت و مهربانى.
با خداوند. «ركعا سجداً» عبودیت و بندگى.
با خود. «یبتغون» تلاش و كوشش و امید به فضل خدا.
تشبیه جامعه اسلامى به مزرعه كشاورزى، قابل دقت است زیرا:
الف. كشت، از درون زمین است، عقیده نیز از درون انسان است.
ب. كشت، در محیط مناسب رشد مى‏كند، جامعه اسلامى هم نیاز به زمینه‏هاى مناسب دارد.
ج. كشت، داراى رشد طبیعى و تدریجى و اصیل و ثابت است، رشد امت اسلامى نیز مراحل و ثبوت و اصالت دارد.
در نوشتن صلح‏نامه حدیبیّه، همین كه حضرت على‏علیه السلام نوشتند: محمّد رسول اللّه، نماینده كفّار اصرار كرد كه این كلمه باید حذف شود، امام على‏علیه السلام از حذف لقبِ «رسول اللّه» ناراحت بود ولى خداوند به جاى آن در متن قرآن فرمود: «محمّد رسول اللّه»
یاران پیامبر، در جستجوى دنیا و آخرتند، «فضل» به نعمت‏ها و امكانات مادى، و «رضوان» به نعمت‏ها و امور معنوى گفته مى‏شود. شاید هم مقصود این باشد كه یاران پیامبر براى كار خود ارزشى قائل نیستند، بلكه به فضل او دل‏بسته‏اند نه به اعمال خود.
این آیه، هم به نشانه‏هاى ظاهرى مؤمن اشاره كرده كه خضوع و خشوع در گفتار و رفتار است، «سیماهم فى وجوههم من اثر السجود» و هم به استوارى و ریشه‏دار بودن عقیده در دل و جان مؤمن كه همواره در حال رشد و گسترش است. «كزرع اخرج شطأه...»
در انجیل متى‏ مى‏خوانیم: بار دیگر مثلى براى ایشان زد و گفت: ملكوت آسمان مثل دانه خردلى است كه شخصى گرفته در مزرعه خویش بكارد. هر چند دانه خردل از سایر دانه‏ها كوچكتر است، ولى چون نمو كند، بزرگ‏ترین بقول (سبزیجات) و درختى مى‏شود چنان كه مرغان هوا در شاخه‏هایش آشیانه مى‏گیرند.(35)
امام صادق‏علیه السلام در بیان آیه «سیماهم فى وجوههم من اثر السجود»، فرمودند: مراد آثار شب زنده‏دارى است. «هو السّهر فى الصلاة»(36)
اسلام دین جامع است؛ در خط سیاسى «اشداء على الكفّار» و در اخلاق اجتماعى، «رحماء بینهم» و در بعد معنوى «تراهم ركعاً سجداً» است.


35) انجیل متى‏، باب 13، شماره 31 و 32.
36) من لایحضر، ج‏1، ص‏229.

پيام ها
 1- وعده‏هاى الهى شفاف است. (آن پیامبرى كه مكتبش بر تمام ادیان غالب مى‏شود، محمّد رسول اللّه است.) «ارسل رسوله بالهدى... محمد رسول اللّه...»
 2- جهانى شدن مكتب اسلام، به رهبرى الهى و یارانى صادق نیازمند است. «لیظهره على الدین كله... محمد رسول اللّه و الّذین معه»
 3- یكى از ابزار و شیوه‏هاى تربیت، معرّفى الگوهاست. «محمّد رسول اللّه»
 4- ایمان به رسول خدا، «آمنوا به» گام اول است، مهم‏ترین گام، همراهى با رسول است. «والّذین معه»
 5 - مسلمانان باید در برابر دشمن؛ خشونت، قاطعیّت، صلابت و شدّت داشته و در برابر دیگر مؤمنان؛ رأفت، مودّت، رحمت و عطوفت، مهر و احساسات داشته باشند. «اشداء على الكفّار رحماء بینهم»
 6- بى‏تفاوتى ممنوع، مسلمان باید مظهر حبّ و بغض باشد. «اشداء على الكفّار رحماء بینهم»
 7- ملاك مهر و قهر، ایمان و كفر است، نه قوم و قبیله و مال و ثروت. «اشداء على الكفّار رحماء بینهم»
 8 - عبادت، براى یاران پیامبر یك سیره دائمى است، نه یك عمل موسمى. «تراهم ركعا سجدا»
 9- در جامعه اسلامى، باید نماز ظهور و بروز داشته باشد، نه مخفى و پنهان. «تراهم»
 10- ركوع و سجود در نماز، داراى محوریّت است. «ركّعا سجّدا»
 11- عبادتى مورد ستایش است كه همراه با كثرت و مداومت باشد. «ركّعا سجّدا»
 12- بخش‏هایى از تورات و انجیل فعلى، دست نخورده و تحریف نشده است، لذا قرآن در مواردى به آنها استناد مى‏كند. «ذلك مثلهم فى التّوراة و... الانجیل»
 13- در كتب آسمانى قبل نیز پیش‏گویى‏هایى بوده است. در تورات و انجیل، سیماى یاران پیامبر اسلام مطرح شده است. «ذلك مثلهم فى التّوراة و... الانجیل»
 14- مثال‏هاى كتب آسمانى، طبیعى، همه‏جایى، همه فهم، در دسترس و قابل تجربه است. «كزرع اخرج...»
 15- رشدى پایدار است كه طبیعى، مستقل و تدریجى باشد. «كزرع اخرج...»
 16- جامعه اسلامى باید خودكفا، مستحكم و مستقل باشد تا روى پاى خود بایستد. «استوى على سوقه»
 17- دین از سیاست جدا نیست. در كنار ركوع و سجود، موضع‏گیرى‏هاى قاطع و دشمن شكن لازم است. «ركّعا سجّدا... لیغیظ بهم الكفّار»
 18- رشد كمى و كیفى مسلمانان، كفّار را عصبانى مى‏كند. «اخرج شطئه فازره... لیغیظ بهم الكفّار»
 19- ركوع و سجود و همگامى با رسول خدا كافى نیست، باید تمام آن امور برخاسته از ایمان و عمل صالح باشد تا اجر عظیم دریافت شود. «الّذین آمنوا و عملوا الصالحات منهم مغفرة و اجراً عظیما»
 20- پاداش مؤمنان راستین در وهم نگنجد. «اجراً عظیما»
 21- دفع ضرر، مقدّم بر كسب منفعت است. (اول «مغفرة» بعد «اجر عظیم»)

Copyright 2015 almubin.com