1. الفاتحة 2. البقرة 3. آل عمران 4. النساء 5. المائدة 6. الأنعام 7. الأعراف 8. الأنفال 9. التوبة 10. يونس 11. هود 12. يوسف 13. الرعد 14. إبراهيم 15. الحجر 16. النحل 17. الإسراء 18. الكهف 19. مريم 20. طه 21. الأنبياء 22. الحج 23. المؤمنون 24. النور 25. الفرقان 26. الشعراء 27. النمل 28. القصص 29. العنكبوت 30. الروم 31. لقمان 32. السجدة 33. الأحزاب 34. سبأ 35. فاطر 36. يس 37. الصافات 38. ص 39. الزمر 40. غافر 41. فصلت 42. الشورى 43. الزخرف 44. الدخان 45. الجاثية 46. الأحقاف 47. محمد 48. الفتح 49. الحجرات 50. ق 51. الذاريات 52. الطور 53. النجم 54. القمر 55. الرحمن 56. الواقعة 57. الحديد 58. المجادلة 59. الحشر 60. الممتحنة 61. الصف 62. الجمعة 63. المنافقون 64. التغابن 65. الطلاق 66. التحريم 67. الملك 68. القلم 69. الحاقة 70. المعارج 71. نوح 72. الجن 73. المزمل 74. المدثر 75. القيامة 76. الإنسان 77. المرسلات 78. النبأ 79. النازعات 80. عبس 81. التكوير 82. الانفطار 83. المطففين 84. الانشقاق 85. البروج 86. الطارق 87. الأعلى 88. الغاشية 89. الفجر 90. البلد 91. الشمس 92. الليل 93. الضحى 94. الشرح 95. التين 96. العلق 97. القدر 98. البينة 99. الزلزلة 100. العاديات 101. القارعة 102. التكاثر 103. العصر 104. الهمزة 105. الفيل 106. قريش 107. الماعون 108. الكوثر 109. الكافرون 110. النصر 111. المسد 112. الإخلاص 113. الفلق 114. الناس
تعداد آیات: 18

تفسير 49. الحجرات آية 10
Number of verses: 18
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ 10
مؤمنان برادر یکدیگرند؛ پس دو برادر خود را صلح و آشتی دهید و تقوای الهی پیشه کنید، باشد که مشمول رحمت او شوید!

ترجمه
همانا مؤمنان با یكدیگر برادرند، پس میان برادران خود، (در صورت اختلاف و نزاع) صلح و آشتى برقرار كنید و از خدا پروا كنید تا مورد رحمت قرار گیرید.

نکته ها
این آیه، رابطه‏ى مؤمنان با یكدیگر را همچون رابطه‏ى دو برادر دانسته كه در این تعبیر نكاتى نهفته است، از جمله:
الف) دوستى دو برادر، عمیق و پایدار است.
ب) دوستى دو برادر، متقابل است، نه یك سویه.
ج) دوستى دو برادر، بر اساس فطرت و طبیعت است، نه جاذبه‏هاى مادى و دنیوى.
د) دو برادر در برابر بیگانه، یگانه‏اند وبازوى یكدیگر.
ه) اصل و ریشه دو برادر یكى است.
و) توجّه به برادرى مایه‏ى گذشت و چشم‏پوشى است.
ز) در شادى او شاد و در غم او غمگین است.
امروزه براى اظهار علاقه، كلمات رفیق، دوست، هم شهرى و هم وطن بكار مى‏رود، امّا اسلام كلمه برادر را بكار برده كه عمیق‏ترین واژه‏هاست.
در حدیث، دو برادر دینى به دو دست تشبیه شده‏اند كه یكدیگر را شستشو مى‏دهند.(74)
در این آیه و آیه‏ى قبل، سه بار فرمان «اصلحوا» تكرار شده كه نشانه‏ى توجّه اسلام به برقرارى صلح و دوستى میان افراد جامعه است.
در آیه قبل فرمود: «فاصلحوا... و اقسطوا» به عدالت، صلح برقرار كنید و این آیه مى‏فرماید: «فاصلحوا... و اتّقوا» در برقرارى صلح، از خدا بترسید. اگر شما را به عنوان میانجى پذیرفتند، خدا را در نظر بگیرید و حكم دهید، نه آنكه اصلاح شما، مایه‏ى ظلم و ستم به یكى از طرفین گردد.
اخوّت و برادرى‏
از امتیازات اسلام آن است كه اصلاحات را از ریشه شروع مى‏كند. مثلا مى‏فرماید: «اِنّ العِزّة لِلّه جَمیعاً»(75) تمام عزّت براى خداست، چرا به خاطر كسب عزّت به سراغ این و آن مى‏روید؟ یا مى‏فرماید: «انّ القوّة لِلّه جَمیعاً»(76) تمام قدرت‏ها از اوست، چرا هر ساعتى دور یك نفر مى‏چرخید!؟ در این آیه نیز مى‏فرماید: همه‏ى مؤمنان با یكدیگر برادرند، بعد مى‏فرماید: اكنون كه همه برادر هستید، قهر و جدال چرا؟ همه با هم دوست باشید.
بنابراین براى اصلاح رفتار فرد و جامعه باید مبناى فكرى و اعتقادى آنان را اصلاح كرد.
طرح برادرى واُخوّت وبكارگیرى این واژه، از ابتكارات اسلام است.
در صدر اسلام پیامبرصلى الله علیه وآله به همراه هفتصد و چهل نفر در منطقه‏ى «نخیله» حضور داشتند كه جبرئیل نازل شد و فرمود: خداوند میان فرشتگان عقد برادرى بسته است، حضرت نیز میان اصحابش عقد اُخوّت بست و هر كس با كسى برادر مى‏شد. مثلاً:
ابوبكر با عمر، عثمان با عبدالرّحمن، سلمان با ابوذر، طلحه با زبیر، مصعب با ابوایّوب انصارى، حمزه با زیدبن حارثه، ابودرداء با بلال، جعفر طیّار با معاذبن جبل، مقداد با عمّار، عایشه با حفصه، امّ‏سلمه با صفیّه و شخص پیامبرصلى الله علیه وآله با على‏علیه السلام عقد اخوّت بستند.(77)
در جنگ اُحد، پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله دستور داد دو نفر از شهدا، به نام‏هاى عبداللَّه‏بن عمر و عمربن جموح را كه میانشان برادرى برقرار شده بود، در یك قبر دفن كنند.(78)
برادرى نسبى، روزى گسسته خواهد شد، «فلا اَنساب بینهم»(79) ولى برادرى دینى حتّى در قیامت پایدار است. «اِخواناً على سُرُرٍ متقابِلین»(80)
دوستى و برادرى باید تنها براى خدا باشد. اگر كسى با دیگرى بخاطر دنیا دوست شود، به آنچه انتظار دارد نمى‏رسد و در قیامت نیز دشمن یكدیگر مى‏شوند.(81) قرآن مى‏فرماید: در قیامت، دوستان با هم دشمن مى‏گردند جز متّقین. «الاَخلاّءُ یَومئذ بَعضهم لِبَعض عَدوٌّ الاّ المتّقین»(82)
آنچه مهم‏تر از گرفتن برادر است، حفظ برادرى است. در روایات از كسانى كه برادران دینى خود را رها مى‏كنند به شدّت انتقاد شده و سفارش شده است كه اگر برادران از تو فاصله گرفتند، تو با آنان رفت و آمد داشته باش. «صِلْ مَن قَطعك»(83)
امام صادق‏علیه السلام فرمود: مؤمن برادر مؤمن است، مانند یك جسد كه اگر بخشى از آن بیمار گردد، همه‏ى بدن ناراحت است.(84)
حقوق برادرى‏
رسول خداصلى الله علیه وآله فرمود: مسلمان بر برادر مسلمانش سى حق دارد كه هر یك باید آن حقوق را ادا كنند، از جمله:
1. عفو و مهربانى به او، 2. پنهان كردن اسرار او، 3. جبران اشتباهات او، 4. قبول عذر او، 5. دفاع در برابر بدخواهان او، 6. خیرخواهى نسبت به او، 7. عمل به وعده‏هایى كه به او داده، 8. عیادت به هنگام بیمارى او، 9. تشییع جنازه او، 10. پذیرفتن دعوت و هدیه‏ى او، 11. پاداش دادن به هدایاى او، 12. تشكّر از خدمات او، 13. كوشش در یارى رسانى به او، 14. حفظ ناموس او، 15. برآوردن حاجت او، 16. واسطه‏گرى براى حل مشكلاتش، 17. گمشده‏اش را راهنمائى كند، 18. به عطسه او تهنیت گوید، 19. سلامش را پاسخ دهد، 20. به سخن وگفته‏ى او احترام گذارد، 21. هدیه‏ى او را خوب تهیه كند، 22. سوگندش را بپذیرد، 23. دوست او را دوست بدارد وبا او دشمنى نكند، 24. او را در حوادث تنها نگذارد، 25. هر چه را براى خود مى‏خواهد براى او نیز بخواهد و...(85)
پیامبراكرم‏صلى الله علیه وآله بعد از تلاوت آیه «انّما المؤمنون اِخوَة» فرمودند: خون مسلمانان با هم برابر است و اگر یكى از آنان به كسى پناه یا اَمان داد، دیگران باید به آن تعهّد پایبند باشند و همه در برابر دشمن مشترك، بسیج شوند. «و هم یَدٌ على مَن سَواهم»(86)
صلح و آشتى در قرآن‏
در قرآن، واژه‏هاى صلح، «والصُّلحُ خَیر»(87)، اصلاح، «واَصلِحوا ذاتَ بینكم»(88)، تألیف قلوب، «فَاَلّف بین قلوبكم»(89) و سِلم، «اُدخلُوا فِى السِّلم كافّة»(90) نشان‏دهنده‏ى توجّه اسلام به صلح و صفا و زندگى مسالمت‏آمیز و شیرین است.
از نعمت‏هاى الهى كه خداوند در قرآن مطرح كرده است، اُلفت میان دل‏هاى مسلمانان است. چنانكه خداوند خطاب به مسلمانان مى‏فرماید: «كُنتم اَعداء فَاَلّفَ بین قلوبكم»(91) به یاد آورید كه شما قبل از اسلام با یكدیگر دشمن بودید، پس خداوند میان دل‏هاى شما الفت برقرار كرد. چنانكه میان قبیله‏ى اوس و خزرج یكصد و بیست سال درگیرى و فتنه بود و اسلام میان آنان صلح برقرار كرد.
اصلاح و آشتى دادن، سبب دریافت بخشودگى و رحمت از جانب خداوند شمرده شده است. «ان تُصلحوا و تتّقوا فانّ اللَّه كان غفوراً رحیماً»(92) و هر كس واسطه‏گرى خوبى میان مسلمانان انجام دهد، پاداشِ در شأن دریافت خواهد كرد. «مَن یَشفَع شَفاعةً حَسنة یَكن لَه نَصیبٌ منها»(93)
اسلام براى اصلاح میان مردم، احكام ویژه‏اى قرار داده است، از جمله:
1. دروغ كه از گناهان كبیره است، اگر براى آشتى واصلاح گفته شود، جرم و گناهى ندارد. «لا كِذبَ على المُصلِح»(94)
2. نجوا و درگوشى سخن گفتن كه از اعمال شیطان و مورد نهى است،(95) اگر براى اصلاح و آشتى دادن باشد، منعى ندارد. «لا خَیرَ فى كثیر مِن نَجواهم الاّ مَن اَمر بِصدَقةٍ او مَعروفٍ او اِصلاح بین النّاس»(96)
3. با این‏كه عمل به سوگند، واجب و شكستن آن حرام است، امّا اگر كسى سوگند یاد كند كه دست به اصلاح و آشتى دادن میان دو نفر نزند، اسلام شكستن این سوگند را مجاز مى‏داند. «ولاتجعلوا اللَّه عُرضَة لایمانكم ان...تصلحوا بین الناس»(97)
4. با این‏كه عمل به وصیّت، واجب و ترك آن حرام است، امّا اگر عمل به وصیّت، میان افرادى فتنه و كدورت مى‏آورد، اسلام اجازه مى‏دهد كه وصیّت ترك شود تا میان مردم صلح و صفا حاكم باشد. «فَمَن خافَ مِن مُوصٍ جَنَفاً اَو اِثماً فَأصلح بینهم فلا اِثمَ علیه»(98)


74) محجّةالبیضاء، ج‏3، ص‏319..
75) یونس، 65.
76) بقره، 165.
77) بحار، ج‏38، ص‏335.
78) شرح ابن الحدید، ج‏14، ص‏214 ؛ بحار، ج‏20، ص‏121.
79) مؤمنون، 101.
80) حجر، 47.
81) بحار، ج‏74، ص‏167.
82) زخرف، 67.
83) بحار، ج 78، ص‏71.
84) كافى، ج‏2، ص‏133.
85) بحار، ج‏74، ص‏236.
86) تفسیر نمونه.
87) نساء، 128.
88) انفال، 1.
89) آل‏عمران، 103.
90) بقره، 208.
91) آل عمران، 103.
92) نساء، 129.
93) نساء، 85.
94) بحار، ج‏69، ص‏242.
95) مجادله، 10.
96) نساء، 114.
97) بقره، 224.
98) بقره، 182.

پيام ها
 1- رابطه برادرى، در گرو ایمان است. (مسائل اقتصادى، سیاسى، نژادى، جغرافیایى، تاریخى و... نمى‏تواند در مردم روح برادرى به وجود آورد.) «انّما المؤمنون اخوة»
 جانِ گرگان و سگان از هم جداست‏
متّحد، جان‏هاى شیران خداست‏
 2- برادرى بر اساس ایمان، مشروط به سنّ، شغل، سواد و درآمد نیست. «انما المؤمنون اخوة»
 3- هیچ كس، خود را برتر از دیگران نداند. «اخوة» (آرى، میان والدین و فرزند برترى است، ولى میان برادران، برابرى است.)
 4- براى برقرارى صلح وآشتى، از كلمات محبّت‏آمیز و انگیزه‏آور استفاده كنیم. «اخوة فاصلحوا»
 5 - جلوگیرى از نزاع و اقدام براى اصلاح و برقرارى صلح، وظیفه‏ى همه است، نه گروهى خاص. «فاصلحوا»
 6- اصلاح كننده نیز خود را برادر طرفین درگیر بداند. «فاصلحوا بین أخویكم»
 7- اصلاح و آشتى دادن، آفاتى دارد كه باید مراقب بود. «فاصلحوا... و اتقوا اللّه»
 8 - صلح و صفا، مقدّمه‏ى نزول رحمت الهى است. «فاصلحوا... ترحمون»
 9- جامعه بى‏تقوا، از دریافت رحمت الهى محروم است. «اتقوا اللّه لعلّكم ترحمون»

Copyright 2015 almubin.com