1. الفاتحة 2. البقرة 3. آل عمران 4. النساء 5. المائدة 6. الأنعام 7. الأعراف 8. الأنفال 9. التوبة 10. يونس 11. هود 12. يوسف 13. الرعد 14. إبراهيم 15. الحجر 16. النحل 17. الإسراء 18. الكهف 19. مريم 20. طه 21. الأنبياء 22. الحج 23. المؤمنون 24. النور 25. الفرقان 26. الشعراء 27. النمل 28. القصص 29. العنكبوت 30. الروم 31. لقمان 32. السجدة 33. الأحزاب 34. سبأ 35. فاطر 36. يس 37. الصافات 38. ص 39. الزمر 40. غافر 41. فصلت 42. الشورى 43. الزخرف 44. الدخان 45. الجاثية 46. الأحقاف 47. محمد 48. الفتح 49. الحجرات 50. ق 51. الذاريات 52. الطور 53. النجم 54. القمر 55. الرحمن 56. الواقعة 57. الحديد 58. المجادلة 59. الحشر 60. الممتحنة 61. الصف 62. الجمعة 63. المنافقون 64. التغابن 65. الطلاق 66. التحريم 67. الملك 68. القلم 69. الحاقة 70. المعارج 71. نوح 72. الجن 73. المزمل 74. المدثر 75. القيامة 76. الإنسان 77. المرسلات 78. النبأ 79. النازعات 80. عبس 81. التكوير 82. الانفطار 83. المطففين 84. الانشقاق 85. البروج 86. الطارق 87. الأعلى 88. الغاشية 89. الفجر 90. البلد 91. الشمس 92. الليل 93. الضحى 94. الشرح 95. التين 96. العلق 97. القدر 98. البينة 99. الزلزلة 100. العاديات 101. القارعة 102. التكاثر 103. العصر 104. الهمزة 105. الفيل 106. قريش 107. الماعون 108. الكوثر 109. الكافرون 110. النصر 111. المسد 112. الإخلاص 113. الفلق 114. الناس
تعداد آیات: 60

تفسير 51. الذاريات آية 15
Number of verses: 60
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم
إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ 15
به یقین، پرهیزگاران در باغهای بهشت و در میان چشمه‌ها قرار دارند،

ترجمه
 همانا اهل تقوا در باغ‏ها و (كنار) چشمه‏ها (جاى دارند.
و آنچه را پروردگارشان به آنان عطا كند، دریافت مى‏دارند، آنان قبل از آن (در دنیا) نیكوكار بودند.
(برنامه‏شان این بود كه) اندكى از شب را مى‏خوابیدند.
و در سحرگاهان، استغفار مى‏كردند.
و در اموالشان، براى سائل و محروم حقى بود.

نکته ها
«یهجعون» از «هجوع» به معناى خواب شبانه است.
آیه 17 دو گونه معنا مى‏شود: یكى آنكه متّقین، بیشتر شب را بیدارند و اندكى از آن را مى‏خوابند، دیگر آنكه متّقین، بیشتر شب‏ها به عبادت برمى‏خیزند و كم است شب‏هایى كه آنها تماماً در خواب باشند و براى عبادت برنخیزند. چنانكه در روایتى از امام صادق‏علیه السلام درباره «كانوا قلیلاً من الّیل ما یهجعون» پرسیدند، فرمود: شب‏هاى كمى اتّفاق مى‏افتد كه آنان بخوابند و در آن قیامى (براى عبادت) نداشته باشند.(12)
امام صادق‏علیه السلام فرمود: برترین زمان براى دعا، وقت سحر است. چون خداوند فرموده است: «و بالاسحار هم یستغفرون»(13)
امام صادق‏علیه السلام درباره «و بالاسحار هم یستغفرون» فرمود: مراد، هفتاد مرتبه استغفار كردن در نماز وِتر نماز شب است.(14)
امام باقر و امام صادق علیهما السلام فرمودند: مراد از محروم در آیه، كسى است كه مشكل عقلى ندارد ولى رزق او توسعه نیافته است. «لیس بعقله بأس و لم یبسط له فى الرزق»(15)
گویا این حدیث، پاسخ كسانى است كه گمان مى‏كنند رزق وسیع آنان به خاطر علم و تدبیر و زرنگى و تخصص و عقلشان است، لذا امام فرمود: افراد عاقلى هستند كه على رغم تلاش و كوشش، باز هم چرخ زندگى آنان نمى‏چرخد.


12) كافى، ج‏3، ص‏446.
13) مستدرك، ج‏5، ص‏200.
14) تهذیب، ج‏2، ص‏130.
15) كافى، ج‏3، ص 500.

پيام ها
 1- براى هدایت و ارشاد مردم، باید عنصر تشویق و تهدید بهم پیوسته باشد. «ذوقوا فتنتكم... انّ المتقین فى جنّات...»
 2- براى تقوا پیشگان، نه یك باغ و چشمه، كه باغ‏ها و چشمه‏هاى با عظمتى است. «جناتٍ و عیونٍ» (تنوین نشانه عظمت است)
 3- چشم پوشى از لذّت‏هاى فانى و زودگذر، كامیابى دائمى را به همراه دارد. «انّ المتقین فى جنّات... آخذین...»
 4- علاوه بر چشمه‏ها و باغ‏ها، بهشتیان هر لحظه از طرف پروردگار، نعمت تازه‏اى دریافت مى‏كنند. «آخذین ما آتاهم ربّهم»
 5 - آنچه به بهشتیان عطا مى‏شود، در شأن ربوبیّتِ خداوند است. «آتاهم ربّهم»
 6- عطاهاى بهشتى را، ذات مقدّس خداوند به متّقین مى‏دهد. «آتاهم ربّهم» (نظیر آیه 21 سوره انسان كه مى‏فرماید: «سقاهم ربّهم» خدا آنان را سیراب مى‏كند.)
 7- آن كس كه در این دنیا رنج نبرد، به گنج جاودان آخرت نخواهد رسید. «انهم كانوا قبل ذلك محسنین» آرى برداشت آخرت نتیجه كشت دنیوى است.
 8 - لازمه‏ى تقوا، احسان و نیكوكارى است. «المتّقین... محسنین»
 9- پاداش الهى، با عملكرد انسان همگون است. پاداش نیكى به دیگران در امروز سبب دریافت نیكى در فرداست. «آخذین... محسنین»
 10- نیكوكارى باید سیره دائمى انسان باشد. «كانوا... محسنین»
 11- شب زنده‏دارى، از نشانه‏هاى متقین است. «قلیلاً من الّیل ما یهجعون»
 12- نماز و نیایش در شب و استغفار در سحر، كار دائمى متقین است. «یهجعون، یستغفرون» (فعل مضارع نشانه تداوم و استمرار است)
 13- همه انسان‏ها حتّى متقین در معرض لغزش هستند و به استغفار نیاز دارند. «المتقین... هم یستغفرون» (آمدن كلمه «هُم» یعنى اهل تقوا با داشتن تقوا باز هم دائماً استغفار مى‏كنند.)
 14- در تهجّد و سحرخیزى، از میان تمام اذكار و دعاها، استغفار جایگاه ویژه‏اى دارد. «و بالاسحار هم یستغفرون»
 15- استغفار در سحر، اوج عبادت است. «و بالاسحار هم یستغفرون»
 16- اسلام مكتب جامعى است و عبادت در شب را با خدمت به محرومان در كنار هم قرار داده است. «و بالاسحار هم یستغفرون و فى اموالهم...»
 17- گروهى از مردم، محروم‏اند امّا سؤال نمى‏كنند، باید به آنان نیز توجّه شود. «للسائل والمحروم»
 18- كمكى كه به سائل و محروم مى‏كنید، حق خودشان را مى‏دهید، زیرا خداوند در اموال مردم حقى براى آنان قرار داده است، پس بر آنان منّت نگذارید. «حق للسائل و المحروم»
 19 نباید منتظر ماند تا محرومان سؤال خود را مطرح كنند و بعد ما اقدام كنیم، باید آبرو و حرمت افراد حفظ شود. «و فى اموالهم حق... المحروم»
 20- لازمه‏ى تقوا، فقر و نادارى نیست و مى‏توان متّقى ثروتمند بود. زیرا قرآن مى‏فرماید: در اموال آنان، حقّى براى محرومان است. پس آنان باید به قدرى درآمد و ثروت داشته باشند كه علاوه بر تأمین نیازهاى زندگى خود، به دیگران نیز كمك كنند. «المتقین... فى اموالهم حق للسّائل و المحروم»

Copyright 2015 almubin.com