1. الفاتحة 2. البقرة 3. آل عمران 4. النساء 5. المائدة 6. الأنعام 7. الأعراف 8. الأنفال 9. التوبة 10. يونس 11. هود 12. يوسف 13. الرعد 14. إبراهيم 15. الحجر 16. النحل 17. الإسراء 18. الكهف 19. مريم 20. طه 21. الأنبياء 22. الحج 23. المؤمنون 24. النور 25. الفرقان 26. الشعراء 27. النمل 28. القصص 29. العنكبوت 30. الروم 31. لقمان 32. السجدة 33. الأحزاب 34. سبأ 35. فاطر 36. يس 37. الصافات 38. ص 39. الزمر 40. غافر 41. فصلت 42. الشورى 43. الزخرف 44. الدخان 45. الجاثية 46. الأحقاف 47. محمد 48. الفتح 49. الحجرات 50. ق 51. الذاريات 52. الطور 53. النجم 54. القمر 55. الرحمن 56. الواقعة 57. الحديد 58. المجادلة 59. الحشر 60. الممتحنة 61. الصف 62. الجمعة 63. المنافقون 64. التغابن 65. الطلاق 66. التحريم 67. الملك 68. القلم 69. الحاقة 70. المعارج 71. نوح 72. الجن 73. المزمل 74. المدثر 75. القيامة 76. الإنسان 77. المرسلات 78. النبأ 79. النازعات 80. عبس 81. التكوير 82. الانفطار 83. المطففين 84. الانشقاق 85. البروج 86. الطارق 87. الأعلى 88. الغاشية 89. الفجر 90. البلد 91. الشمس 92. الليل 93. الضحى 94. الشرح 95. التين 96. العلق 97. القدر 98. البينة 99. الزلزلة 100. العاديات 101. القارعة 102. التكاثر 103. العصر 104. الهمزة 105. الفيل 106. قريش 107. الماعون 108. الكوثر 109. الكافرون 110. النصر 111. المسد 112. الإخلاص 113. الفلق 114. الناس
تعداد آیات: 60

تفسير 51. الذاريات آية 56
Number of verses: 60
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم
وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ 56
من جنّ و انس را نیافریدم جز برای اینکه عبادتم کنند (و از این راه تکامل یابند و به من نزدیک شوند)!

ترجمه
و جن و انس را نیافریدم مگر براى آنكه مرا عبادت كنند.
و من از آنان هیچ رزقى نمى‏خواهم و نمى‏خواهم كه به من طعام دهند.
زیرا خداوند است آن روزى رسانِ نیرومندِ استوار.

نکته ها
در حدیثى از امام حسین‏علیه السلام مى‏خوانیم: خداوند مردم را نیافرید مگر براى معرفت و شناختن و چون او را شناختند، او را عبادت مى‏كنند و هر كه او را عبادت كند، از بندگى غیر او بى‏نیاز مى‏شود.(43)
جنّ، قبل از انسان آفریده شده و داراى تكلیف است. در این آیه نیز نامش قبل از انسان آمده است. «و ما خلقت الجنّ و الانس»
در قرآن، تمام آفرینش بر اساس حق است وهیچ آفریده‏اى باطل نیست، «و ما خلقنا السموات و الارض و ما بینهما الاّ بالحق»(44) وهمه‏ى آفریده‏ها در مسیر بهره‏مندى انسان است. «خلق لكم»(45)، «سخّر لكم»(46)، «متاعاً لكم»(47)
و انسان نیز براى هدفى متعالى آفریده شده كه راه رسیدن به آن، عبادت خدا است. «و ما خلقت الجن والانس الا لیعبدون» البتّه عبادت معناى عام دارد و به هر كار نیكى كه با هدف الهى انجام شود، عبادت گفته مى‏شود.
سؤال: در قرآن اهداف دیگرى، همچون آزمایش و امتحان، براى آفرینش انسان مطرح شده، آیا آن اهداف با هدفى كه در این آیه (56) آمده، هماهنگ است؟
پاسخ: قرآن در آیه دوم سوره مُلك مى‏فرماید: «خلق الموت والحیاة لیبلوكم أیّكم أحسن عملا» مرگ و حیات را آفرید تا شما را بیازماید كه كدام یك عمل بهترى دارید. و در آیه دوازدهم سوره طلاق مى‏فرماید: «لتعلموا انّ اللّه على كلّ شى‏ء قدیر» هدف از آفرینش، علم انسان به قدرت الهى است.
در جمع‏بندى این آیات به نتیجه مى‏رسیم كه هدف اصلى، بندگى خداوند است، لیكن عبادت نیازمند معرفت است كه در جمله «لتعلموا» بیان شده است و در عبادت كه همان پذیرفتن راه الهى و رها كردن راه‏هاى غیر الهى است، انسان آزمایش مى‏شود كه در جمله «لیبكوكم» آمده است.
سؤال: اگر هدف آفرینش بشر عبادت است، پس چرا این هدف بطور كامل تحقق نیافته است؟
پاسخ: بارها خداوند در قرآن فرموده كه اگر مى‏خواستیم، همه را به اجبار هدایت كرده و به بندگى خود در مى‏آوردیم، امّا خداوند بشر را آزاد آفرید، تا آگاهانه و آزادانه، عبادت كند.
سؤال: آیا خداوند به عبادت ما نیازمند است؟
پاسخ: قرآن بارها مى‏فرماید: خداوند از هر جهت غنى است، نه تنها از انسان، بلكه از همه هستى بى نیاز است. اگر به ما دستور دادند كه منزل خود را رو به آفتاب بسازیم، نباید كسى گمان كند كه خورشید به خانه ما نیاز دارد، این ما هستیم كه به نور و انرژى آن محتاجیم. در این آیات نیز بى نیازى خداوند بیان شده است: «ما أرید منهم من رزق»
سؤال: اگر خداوند رزّاق است، پس چرا به همه رزق یكسان نمى‏دهد؟
پاسخ: رزّاق بودن یكى از صفات خداوند است، یكى دیگر از صفات او حكیم بودن است. یكسان بودن رزق، امرى حكیمانه نیست، بلكه باید تابع تلاش و كوشش انسان‏ها باشد. قرآن مى‏فرماید:
«فامشوا فى مناكبها»(48) از دامنه زمین بالا روید و رزق به دست آورید.
«وابتغوا من فضل اللّه»(49) به سراغ كسب و كار و فضل الهى بروید و داد و ستد كنید. چنانكه نباید توقّع داشته باشیم معلّم به همه شاگردان نمره یكسان بدهد، زیرا علاوه بر معلّم بودن و اختیار نمره دادن، حكیم نیز هست و باید میان شاگردان كوشا و بازیگوش، فرق بگذارد.
سؤال: اگر خداوند رزّاق است، قحطى‏ها براى چیست؟
پاسخ: گاهى كمبودها جنبه كیفرى دارد، چنانكه قرآن در مورد كیفر بنى‏اسرائیل مى‏فرماید: «فبظلم من الّذین هادوا حرّمنا»(50) به خاطر ظلمى كه یهود كردند، بخشى از خوردنى‏ها را بر آنان حرام كردیم.
گاهى جنبه آزمایشى دارد: «و لنبلونّكم بشى‏ء من الخوف و الجوع»(51) ما از طریق گرسنگى و ترس و... شما را آزمایش مى‏كنیم.
گاهى جنبه تربیتى دارد: «فاخذناهم بالبأساء... لعلّهم یتضرّعون»(52) ما براى تضرّع و برگشت آنان به سوى خداوند، آنها را از طریق ناگوارى‏ها گوشمالى مى‏دهیم.
و گاهى نتیجه قهرى برخورد نادرست انسان با طبیعت است، همچون تخریب جنگل‏ها، آلوده ساختن آب رودخانه‏ها و به هم زدن تعادل محیط زیست كه در طول زمان، مشكلات بسیارى از جمله قحطى را بدنبال مى‏آورد.
اگر ایمان داشته باشیم كه رزق از خداست، ریشه‏ى بسیارى از حرص‏ها، بخل‏ها، حیله‏ها، حسدها، كلاهبردارى‏ها و كم فروشى‏ها، در انسان مى‏خشكد. «انّ اللّه هو الرّزاق...»


43) تفسیر نمونه.
44) حجر، 85 .
45) بقره، 29.
46) جاثیه، 13.
47) نازعات، 33.
48) ملك، 15.
49) جمعه، 10.
50) نساء، 160.
51) بقره، 155.
52) انعام، 42.

پيام ها
 1- جنّ و انس در تكلیف مشتركند. «الجنّ و الانس... لیعبدون»
 2- عبادت كردن بشر و الهى شدن مردم مهم است، نه عبادت شدن خداوند. «لیعبدون» (نفرمود: «لأعبد» تا من عبادت شوم.)
 3- لازمه‏ى عبادت، معرفت معبود است، پس آفرینش جن و انس براى شناخت حقّ و حركت در راه خداوند است. «لیعبدون»
 4- انسان در معرض غفلت و نسیان است و باید پیوسته هدفش را به او تذكّر داد. «و ذكّر... ما خلقت الجنّ و الانس...»
 5 - خداوند بى نیاز است و عبادتى كه از جن و انس مى‏خواهد، به خاطر احتیاج او نیست بلكه به خاطر رشد آنهاست. «و ما أرید منهم من رزق...»
 6- كسى كه خودش رزّاق است، چه نیازى به رزق بندگان دارد. «ما أرید منهم من رزق... ان اللّه هو الرّزاق»
 7- تمام امكانات و تخصّص‏ها و ابزارها، وسیله و بستر رسیدن به رزق است ولى روزى رسان تنها خداست. «انّ اللّه هو الرّزاق»
 8 - خداوند در توان روزى‏رسانى كمبودى ندارد. «هو الرّزاق ذوالقوّة»
 9- با گذشت زمان، قدرت روزى رسانى خداوند كمرنگ نمى‏شود. «المتین» («متین» به معناى ثابت و استوار است)

Copyright 2015 almubin.com