1. الفاتحة 2. البقرة 3. آل عمران 4. النساء 5. المائدة 6. الأنعام 7. الأعراف 8. الأنفال 9. التوبة 10. يونس 11. هود 12. يوسف 13. الرعد 14. إبراهيم 15. الحجر 16. النحل 17. الإسراء 18. الكهف 19. مريم 20. طه 21. الأنبياء 22. الحج 23. المؤمنون 24. النور 25. الفرقان 26. الشعراء 27. النمل 28. القصص 29. العنكبوت 30. الروم 31. لقمان 32. السجدة 33. الأحزاب 34. سبأ 35. فاطر 36. يس 37. الصافات 38. ص 39. الزمر 40. غافر 41. فصلت 42. الشورى 43. الزخرف 44. الدخان 45. الجاثية 46. الأحقاف 47. محمد 48. الفتح 49. الحجرات 50. ق 51. الذاريات 52. الطور 53. النجم 54. القمر 55. الرحمن 56. الواقعة 57. الحديد 58. المجادلة 59. الحشر 60. الممتحنة 61. الصف 62. الجمعة 63. المنافقون 64. التغابن 65. الطلاق 66. التحريم 67. الملك 68. القلم 69. الحاقة 70. المعارج 71. نوح 72. الجن 73. المزمل 74. المدثر 75. القيامة 76. الإنسان 77. المرسلات 78. النبأ 79. النازعات 80. عبس 81. التكوير 82. الانفطار 83. المطففين 84. الانشقاق 85. البروج 86. الطارق 87. الأعلى 88. الغاشية 89. الفجر 90. البلد 91. الشمس 92. الليل 93. الضحى 94. الشرح 95. التين 96. العلق 97. القدر 98. البينة 99. الزلزلة 100. العاديات 101. القارعة 102. التكاثر 103. العصر 104. الهمزة 105. الفيل 106. قريش 107. الماعون 108. الكوثر 109. الكافرون 110. النصر 111. المسد 112. الإخلاص 113. الفلق 114. الناس
تعداد آیات: 31

تفسير 76. الإنسان آية 2
Number of verses: 31
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم
إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَّبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعًا بَصِيرًا 2
ما انسان را از نطفه مختلطی آفریدیم، و او را می‌آزماییم؛ (بدین جهت) او را شنوا و بینا قرار دادیم!

ترجمه
آیا بر انسان دوره‏اى از روزگار گذشت كه چیزى قابل ذكرى نبود؟
همانا ما انسان را از نطفه‏اى آمیخته (از نطفه مرد و زن) آفریدیم تا او را بیازماییم، پس او را شنوا و بینا گردانیدیم.

نکته ها
«دَهر» به معناى زمان و دوران و «اَمشاج» جمع «مَشیج» به معناى مخلوط است.
امام باقرعلیه السلام در روایتى فرمودند: «كان شیئاً لم یكن مذكوراً»(191) انسان، چیزى بود ولى قابل ذكر نبود و بعداً قابلیّت پیدا كرد.
امام صادق‏علیه السلام مى‏فرماید: انسان در تقدیر الهى بود، ولى چیز موجودى نبود. «لم یكن شیئاً مذكوراً»(192)
امام باقرعلیه السلام فرمودند: مراد از «نطفة امشاج»، اختلاط نطفه مرد با زن است.(193)
براى بیدار كردن وجدان خفته، گاهى مسائل قطعى در قالب سؤال مطرح مى‏شود. چنانكه مادر از فرزند خود مى‏پرسد: آیا من به تو شیر ندادم؟ در این آیه هم كلمه «هل» به معناى «قد» مى‏باشد. «هل اتى على الإنسان...» یعنى به تحقیق، بر هر انسانى دورانى گذشته كه چیز قابل ذكر نبوده است.
ناچیز بودن انسان گاهى طبیعى است، «لم یكن شیئاً مذكوراً» ولى گاهى به خاطر عملكرد نامناسب، انسان خودش را به مرز ناچیز بودن مى‏رساند. چنانكه قرآن مى‏فرماید: «یا أهل الكتاب لستم على شى‏ءٍ حتّى تقیموا التوراة والانجیل و ...» اى اهل كتاب! اگر كتاب آسمانى را برپا ندارید، هیچ هستید.(194)
قرآن، 12 مرتبه از آفرینش انسان از نطفه یاد كرده است، تا هم قدرت خداوند معلوم شود كه از نطفه‏اى انسان مى‏سازد و هم انسان دچار غرور و تكبّر نگردد.


191) تفسیر برهان.
192) تفسیر كنزالدقائق.
193) تفسیر نورالثقلین.
194) مائده 68.

پيام ها
1- انسان، باید درباره منشأ وجود خود فكر كند. «لم یكن شیئاً مذكوراً»
 2- انسان موجودى نوآفریده و حادث است. «لم یكن شیئاً مذكورا»
 3- انسان در مسیر وجودى خود، روند تكاملى داشته و مراحلى را طى نموده است: ابتدا وجود نداشت، «لم یك شیئاً»(195) بعد از بوجود آمدن هم، چیز قابل ذكرى نبود «لم یكن شیئاً مذكوراً»
 4- یاد ضعف‏ها، غرور انسان را برطرف و او را تسلیم خداوند مى‏كند. «لم یكن شیئاً مذكورا»
 5 - آفرینش انسان از نطفه‏اى ناچیز، جلوه‏اى از عظمت الهى است. «إنّا خلقنا الإنسان من نطفة...»
 6- خداوند، با صورت‏گرى روى آب، قدرت نمایى مى‏كند. «من نطفة امشاج»
 7- آفرینش انسان، حكیمانه و هدفدار است. «خلقنا الانسان ... نبتلیه»
 8 - انسان، موجودى مسئول و مكلّف است. (آزمایش كردن نشانه تكلیف است.) «نبتلیه»
 9- همه انسان‏ها در طول تاریخ مورد آزمایش الهى واقع مى‏شوند. «نبتلیه»
 10- بیان دو ویژگى شنوایى و بینایى براى نمونه است وگرنه تمام اعضاى بدن مورد امتحان واقع مى‏شوند. «سمیعاً بصیراً»

توضيحات
 سیماى سوره انسان‏
 در روایات آمده است: امام حسن و امام حسین‏علیهما السلام بیمار شدند. پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله با مردم به عیادت آنان آمدند و به حضرت على‏علیه السلام پیشنهاد كردند كه براى سلامتى دو كودك عزیز خود نذر كنند كه روزه بگیرند. پس از آن كه حسنین بهبود یافتند، حضرت على و حضرت فاطمه‏علیهما السلام سه روز روزه گرفتند، امّا براى افطار غذایى در خانه نداشتند.
 حضرت على‏علیه السلام از شمعون یهودى مقدارى جو قرض كرد و نانى تهیه شد. به هنگام مغرب ابتدا نماز مغرب را خواندند و خواستند افطار نمایند كه شب اول فردى مسكین، شب دوّم فردى یتیم و شب سوّم سائلى اسیر، درب منزل على‏علیه السلام را به صدا درآوردند و درخواست غذا كردند. اهل بیت‏علیهم السلام براى رضاى خدا، غذاى خود را به آنان دادند و خودشان با آب افطار كردند. خداوند متعال، این سوره را در وصف ایثار آنان نازل فرمود.
 مهم آن است كه در این حركت مقدس، پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله سهیم و شریك نبود تا روشن شود كه این سوره فقط درباره اهل بیت‏علیهم السلام نازل شده است.(190)


190) الغدیر، ج 3، ص 107.

Copyright 2015 almubin.com