1. الفاتحة 2. البقرة 3. آل عمران 4. النساء 5. المائدة 6. الأنعام 7. الأعراف 8. الأنفال 9. التوبة 10. يونس 11. هود 12. يوسف 13. الرعد 14. إبراهيم 15. الحجر 16. النحل 17. الإسراء 18. الكهف 19. مريم 20. طه 21. الأنبياء 22. الحج 23. المؤمنون 24. النور 25. الفرقان 26. الشعراء 27. النمل 28. القصص 29. العنكبوت 30. الروم 31. لقمان 32. السجدة 33. الأحزاب 34. سبأ 35. فاطر 36. يس 37. الصافات 38. ص 39. الزمر 40. غافر 41. فصلت 42. الشورى 43. الزخرف 44. الدخان 45. الجاثية 46. الأحقاف 47. محمد 48. الفتح 49. الحجرات 50. ق 51. الذاريات 52. الطور 53. النجم 54. القمر 55. الرحمن 56. الواقعة 57. الحديد 58. المجادلة 59. الحشر 60. الممتحنة 61. الصف 62. الجمعة 63. المنافقون 64. التغابن 65. الطلاق 66. التحريم 67. الملك 68. القلم 69. الحاقة 70. المعارج 71. نوح 72. الجن 73. المزمل 74. المدثر 75. القيامة 76. الإنسان 77. المرسلات 78. النبأ 79. النازعات 80. عبس 81. التكوير 82. الانفطار 83. المطففين 84. الانشقاق 85. البروج 86. الطارق 87. الأعلى 88. الغاشية 89. الفجر 90. البلد 91. الشمس 92. الليل 93. الضحى 94. الشرح 95. التين 96. العلق 97. القدر 98. البينة 99. الزلزلة 100. العاديات 101. القارعة 102. التكاثر 103. العصر 104. الهمزة 105. الفيل 106. قريش 107. الماعون 108. الكوثر 109. الكافرون 110. النصر 111. المسد 112. الإخلاص 113. الفلق 114. الناس
تعداد آیات: 206

تفسير 7. الأعراف آية 142
Number of verses: 206
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم
۞ وَوَاعَدْنَا مُوسَىٰ ثَلَاثِينَ لَيْلَةً وَأَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ۚ وَقَالَ مُوسَىٰ لِأَخِيهِ هَارُونَ اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي وَأَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِيلَ الْمُفْسِدِينَ 142
و ما با موسی، سی شب وعده گذاشتیم؛ سپس آن را با ده شب (دیگر) تکمیل نمودیم؛ به این ترتیب، میعاد پروردگارش (با او)، چهل شب تمام شد. و موسی به برادرش هارون گفت: «جانشین من در میان قومم باش. و (آنها) را اصلاح کن! و از روش مفسدان، پیروی منما!»

ترجمه
وما با موسى، سى شب (در كوه طور، براى نزول تورات وآیات الهى) وعده گذاشتیم و آن را با (افزودن) ده شب كامل كردیم، پس میعاد پروردگارش چهل شب كامل شد و موسى (پیش از رفتن به این وعده‏گاه) به برادرش هارون گفت: در میان امّت من جانشین من باش (و كار مردم را) اصلاح كن و از راه وروش مفسدان پیروى مكن!

نکته ها
در آیه 51 سوره‏ى بقره، سخن از وعده‏ى چهل شب با موسى است، «واذ واعدنا موسى أربعین لیلة»، ولى در اینجا سى شب به اضافه‏ى ده شب، كه به فرموده‏ى امام باقر علیه السلام فلسفه‏ى این كار، آزمایش بنى‏اسرائیل بوده است. در روایات مى‏خوانیم: سى شب آن در ماه ذى‏القعده و ده شب آن در اوّل ماه ذى‏الحجّه بوده است. [247]
با آن كه حضرت موسى چهل شبانه روز را به طور كامل در كوه طور بوره است، (چنانكه در تورات سِفر خروج نیز آمده است،) ولى تعبیر به چهل شب، ممكن است به این دلیل باشد كه مناجات‏ها اغلب در شب صورت مى‏گیرد و یا آنكه در قدیم تقویم براساس ماه بوده و ماه در شب نمایان است، لذا براى شمارش ایّام نیز از شب استفاده مى‏شده است.
تغییر برنامه بر اساس حكمت، مانند تغییر نسخه‏ى پزشك در شرایط ویژه‏ى بیمار، اشكال ندارد. لذا سى شب با اضافه شدن ده شب به چهل شب تغییر نمود.
چنانكه «بداء» در مورد خداوند، به معناى تغییر برنامه براساس تغییر شرایط است، البتّه تمام این تغییرات را خداوند از قبل مى‏داند، همان گونه كه گاهى پزشك از قبل مى‏داند پس از دو روز عمل به این نسخه، وضع بیمار تغییر كرده و نیاز به دارو و نسخه‏اى دیگر دارد. و درباره‏ى خداوند هرگز به معناى پشیمان شدن یا تغییر هدف و یا كشف نكته‏اى تازه و تغییر موضع نیست، زیرا این معانى از جهل و محدودیّت سرچشمه مى‏گیرد كه مربوط به انسان است، امّا خداوند در مسیر امتحان و تربیت انسان این تغییرات را انجام مى‏دهد.
در «اربعین» و عدد چهل، اسرارى نهفته است، این عدد، در فرهنگ ادیان و در روایات اسلامى جایگاه خاصّى دارد، چنانكه مى‏خوانیم:
در زمان حضرت نوح علیه السلام، براى عذاب كفّار، چهل روز باران بارید.
چهل سال قوم حضرت موسى در بیابان سرگردان بودند.
پیامبر صلى الله علیه وآله چهل روز از خدیجه جدا شد و اعتكاف كرد تا غذاى آسمانى نازل شد و مقدّمه‏ى تولّد حضرت زهرا علیها السلام فراهم گردید.
رسول خدا صلى الله علیه وآله در چهل سالگى مبعوث شد.
انسان تا چهل سالگى زمینه‏ى كمال روحى ومعنوى دارد، امّا پس از آن دشوار مى‏شود.
چهل روز اخلاص در عمل، عامل جارى شدن حكمت از قلب به زبان است.
چهل بار خواندن بعضى سوره‏ها و دعاها براى فرج و رفع مشكلات سفارش شده است.
چهل روز پذیرفته نشدن اعمال از جمله نماز، پیامد بعضى گناهان است.
چهل مؤمن اگر به خوب بودن مرده‏اى شهادت دهند، خداوند او را مى‏آمرزد... [248] بعضى كتاب‏ها نیز با محوریّت عدد چهل، مانند چهل حدیث نوشته شده است. [249]
چگونه مى‏توان پذیرفت كه حضرت موسى براى غیبت موقّت خود جانشین تعیین كند، امّا خاتم پیامبران صلى الله علیه وآله براى غیبت ابدى خود، جانشینى تعیین نكرده باشد؟! با آنكه حدیث منزلت كه پیامبر خطاب به على علیه السلام فرمود: «أنت منّى بمنزلة هارون من موسى» تو براى من مثل هارون براى موسى مى‏باشى، به صورت متواتر در منابع اهل سنّت آمده است. [250] و آیا مردم در زمان غیبت امام زمان علیه السلام رها شده‏اند؟!
دو آزمایش براى قوم موسى رخ داد: یكى ده روز زیادتر ماندن موسى در وعده‏گاه و دیگرى گوساله‏ى سامرى. چنانكه خداوند مى‏فرماید: «فانّا قد فتّنا قومك من بعدك و اضلّهم السامرىّ» [251] ، هنگامى كه موسى علیه السلام فرمود: من براى دریافت دستورات الهى، سى شب به وعده‏گاه مى‏روم، چون از سى شبانه‏روز گذشت و موسى نیامد، مردم گفتند: موسى خلف وعده كرده است، لذا از او بریده و بدنبال برنامه‏هاى انحرافى رفتند. در حالى كه بار رفتن موسى به كوه طور، خداى او كه از میان نرفته بود تا مردم به سراغ بت‏پرستى بروند.
مراد از اصلاح در آیه، اصلاح در مسائل اجتماعى و جامعه است، نه اصلاح در رفتار فردى و شخصى. (كلمه‏ى «اَصلِح»، پس از «اُخلُفنى» آمده است.)
در زمان حضرت موسى، مفسدانِ توطئه‏گرى بودند كه موسى نگران آنها بود و به هارون سفارش مى‏كرد: نگذار زمام امور را به دست گیرند وخواسته یا ناخواسته دنباله‏رو آنان شوى. «ولا تَتّبع سبیل المفسدین»


247) تفسیر نورالثقلین‏
248) سفینةالبحار، ج‏1، ص 504 تا 505
249) تفسیر فرقان و اربعین در فرهنگ اسلامى، سید رضا تقوى‏
250) صحیح بخارى، ج‏6، ص‏3 ؛ صحیح مسلم، ج‏4، ص‏187 ؛ سنن‏ابن‏ماجه، ج‏1، ص‏42 و مسند احمدبن حنبل، ج‏1 ص‏173، 175، 177، 179 و 182
251) طه، 85

پيام ها
1- بى‏مقدّمه و بدون خودسازى، بر پیامبران كتاب آسمانى نازل نمى‏شود، بلكه لیاقت به همراه عبادت و مناجات‏هاى شبانه و عارفانه لازم است. «و واعدنا موسى ثلاثین لیلة...»
2- مسئولیّت‏ها حتّى در سطح رهبرى، نباید مانع عبادت و اعتكاف و خلوت با خدا باشد. «و واعدنا موسى...»
3- قانون الهى چنان مقدّس است كه دریافتش نیاز به آمادگى كاملِ روحى دارد. «و واعدنا...»
4- وعده‏گاه خداوند با انبیا، مكان نهایى همچون كوه طور و غار حراست و ضیافت الهى از بندگان صالح خود، دعا و مناجات است. «واعدنا...»
5 - شب، بهترین فرصت براى مناجات است. «لیلة»
6- عبادت در چهل شب تمام، آثار خاصّى بدنبال دارد. «اتممناها... فتمّ»
7- در كارها باید مدّت و اجل تعیین شود. «أربعین»
8 - رهبرى جدید باید در فراز و نشیب‏هاى نهضت، در كنار رهبرى قدیم تجربه دیده باشد. «قال موسى لاخیه هارون اخلفنى فى قومى...»
9- جامعه هرگز نباید بى‏رهبر باشد. «اُخلُفنى»
10- انبیا به اذن الهى، حقّ تعیین جانشین دارند. «اُخلُفنى»
11- امامت و رهبرى مردم باید به سفارش پیامبر، «اُخلُفنى فى قومى» در مسیر اصلاح جامعه، «اصلح» و به دور از انحراف «ولاتتّبع سبیل المفسدین» باشد.
12- در یك زمان، دو رهبر نمى‏شود. هارون علیه السلام همچون حضرت موسى پیامبر بود، ولى رهبرى با موسى علیه السلام بود. «اُخلُفنى» (آرى، امامت و رهبرى غیر از نبوّت است، لذا موسى براى دوران غیبت، هارون را جانشین خود و رهبر مردم قرار داد)
13- انبیا آنقدر دلسوز امّتند و خود را مسئول مى‏دانند كه حتّى براى چند روز، مردم را بى‏سرپرست نمى‏گذارند. «اُخلُفنى»
14- وظیفه‏ى كلّى رهبر، اصلاح امّت است. «اَصلِح»
15- اگر مردم به فساد كشیده شدند و یا خواستار فساد بودند، رهبرى نباید از موضع اصلاح‏گرى دست بردارد. «و لا تتّبع سبیل المفسدین»
16- تذكّر و یادآورى، نشانه‏ى ناتوانى و ضعف نیست. با آنكه هارون علیه السلام پیامبر و معصوم بود، امّا باز هم حضرت موسى او را به دو وظیفه عمده‏ى اصلاح و دورى از فساد توجّه داد. «اَصلِح و لا تَتّبع...»
17- اصلاح جامعه، با عوامل فاسد و پیروى از مفسدان، امكان‏پذیر نیست. «اَصلِح و لاتَتّبع سبیل المفسدین»
18- جامعه نیاز به رهبرى اصلاح‏گر دارد، «اَصلِح» رهبرى كه هرگز تسلیم نظرات و توطئه‏هاى مفسدان نشود. «ولا تَتَّبع سبیل المفسدین»

Copyright 2015 almubin.com