بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم
أَتَىٰ أَمْرُ اللَّهِ فَلَا تَسْتَعْجِلُوهُ ۚ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ﴿
1﴾

فرمان خدا (برای مجازات مشرکان و مجرمان،) فرا رسیده است; برای آن عجله نکنید! منزه و برتر است خداوند از آنچه همتای او قرارمیدهند!
[تفسیر]
1. God's help will certainly support (the believers), so pagans do not (seek) to hasten it. God is too Glorious and Exalted to be considered equal to idols.
يُنَزِّلُ الْمَلَائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلَىٰ مَن يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ أَنْ أَنذِرُوا أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنَا فَاتَّقُونِ﴿
2﴾

فرشتگان را با روح (الهی) بفرمانش بر هر کس از بندگانش بخواهد نازل میکند; (و به آنها دستور میدهد) که مردم را انذار کنید; (و بگویید:) معبودی جز من نیست; از (مخالفت دستور) من، بپرهیزید!
[تفسیر]
2. He sends the angels with the Spirit to carry His orders to whichever of His servants He wants so that they would warn people that He is the only God and that people must have fear of Him
خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ ۚ تَعَالَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ﴿
3﴾

آسمانها و زمین را بحق آفرید; او برتر است از اینکه همتایی برای او قرار میدهند!
3. He has created the heavens and the earth for a genuine purpose. He is too Exalted to be considered equal to anything else.
خَلَقَ الْإِنسَانَ مِن نُّطْفَةٍ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٌ مُّبِينٌ﴿
4﴾

انسان را از نطفه بیارزشی آفرید; و سرانجام (او موجودی فصیح، و) مدافع آشکار از خویشتن گردید!
[تفسیر]
4. He created the human being from a drop of fluid but the human being openly disputes His Word
وَالْأَنْعَامَ خَلَقَهَا ۗ لَكُمْ فِيهَا دِفْءٌ وَمَنَافِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ﴿
5﴾

و چهارپایان را آفرید; در حالی که در آنها، برای شما وسیله پوشش، و منافع دیگری است; و از گوشت آنها میخورید!
5. He created cattle which provide you with clothes, food, and other benefits
وَلَكُمْ فِيهَا جَمَالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسْرَحُونَ﴿
6﴾

و در آنها برای شما زینت و شکوه است به هنگامی که آنها را به استراحتگاهشان بازمیگردانید، و هنگامی که (صبحگاهان) به صحرا میفرستید!
[تفسیر]
6. How beautiful you find them when you bring them home and when you drive them out to graze
وَتَحْمِلُ أَثْقَالَكُمْ إِلَىٰ بَلَدٍ لَّمْ تَكُونُوا بَالِغِيهِ إِلَّا بِشِقِّ الْأَنفُسِ ۚ إِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌ رَّحِيمٌ﴿
7﴾

آنها بارهای سنگین شما را به شهری حمل میکنند که جز با مشقت زیاد، به آن نمیرسیدید; پروردگارتان رؤوف و رحیم است (که این وسایل حیات را در اختیارتان قرار داده)!
[تفسیر]
7. They carry your heavy loads to lands which you would not have been able to reach without great difficulty. Your Lord is certainly Compassionate and All-Merciful
وَالْخَيْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوهَا وَزِينَةً ۚ وَيَخْلُقُ مَا لَا تَعْلَمُونَ﴿
8﴾

همچنین اسبها و استرهاو الاغها را آفرید; تا بر آنها سوار شوید و زینت شما باشد، و چیزهایی میآفریند که نمیدانید.
[تفسیر]
8. He created horses, mules, and donkeys for you to ride and as a means of beauty. He has also created things that you do not know.
وَعَلَى اللَّهِ قَصْدُ السَّبِيلِ وَمِنْهَا جَائِرٌ ۚ وَلَوْ شَاءَ لَهَدَاكُمْ أَجْمَعِينَ﴿
9﴾

و بر خداست که راه راست را (به بندگان) نشان دهد; اما بعضی از راهها بیراهه است! و اگر خدا بخواهد، همه شما را (به اجبار) هدایت میکند (;ولی اجبار سودی ندارد).
[تفسیر]
9. Some paths lead away from God but one must follow the path that leads to God. Had God wanted, He could have guided (all to the right path).
هُوَ الَّذِي أَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً ۖ لَّكُم مِّنْهُ شَرَابٌ وَمِنْهُ شَجَرٌ فِيهِ تُسِيمُونَ﴿
10﴾

او کسی است که از آسمان، آبی فرستاد، که نوشیدن شما از آن است; و (همچنین) گیاهان و درختانی که حیوانات خود را در آن به چرا میبرید، نیز از آن است.
[تفسیر]
10. It is God who sends down water from the sky for you to drink and produces plants as pasture for your cattle
يُنبِتُ لَكُم بِهِ الزَّرْعَ وَالزَّيْتُونَ وَالنَّخِيلَ وَالْأَعْنَابَ وَمِن كُلِّ الثَّمَرَاتِ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ﴿
11﴾

خداوند با آن (آب باران)، برای شما زراعت و زیتون و نخل و انگور، و از همه میوهها میرویاند; مسلما در این، نشانه روشنی برای اندیشمندان است.
[تفسیر]
11. (With this water) He causes corn, olives, palm-trees, vines, and all kinds of fruits to grow. In this there is evidence (of the existence of God) for the people of understanding.
وَسَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ ۖ وَالنُّجُومُ مُسَخَّرَاتٌ بِأَمْرِهِ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ﴿
12﴾

او شب و روز و خورشید و ماه را مسخر شما ساخت; و ستارگان نیز به فرمان او مسخر شمایند; در این، نشانههایی است (از عظمت خدا،) برای گروهی که عقل خود را به کار میگیرند!
[تفسیر]
12. God has made the day and the night, the sun and the moon, and all the stars subservient to you by His command. In this there is evidence of the truth for people of understanding.
وَمَا ذَرَأَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهُ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِّقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ﴿
13﴾

(علاوه بر این،) مخلوقاتی را که در زمین به رنگهای گوناگون آفریده نیز مسخر (فرمان شما) ساخت; در این، نشانه روشنی است برای گروهی که متذکر میشوند!
[تفسیر]
13. All that He has created for you on the earth are of different colors. In this there is evidence of the Truth for the people who take heed.
وَهُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا وَتَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيهِ وَلِتَبْتَغُوا مِن فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ﴿
14﴾

او کسی است که دریا را مسخر (شما) ساخت تا از آن، گوشت تازه بخورید; و زیوری برای پوشیدن (مانند مروارید) از آن استخراج کنید; و کشتیها را میبینی که سینه دریا را میشکافند تا شما (به تجارت پردازید و) از فضل خدا بهره گیرید; شاید شکر نعمتهای او را بجا آورید!
[تفسیر]
14. It is God who put the oceans at your disposal so that you could find therein fresh fish for food and ornaments with which to deck yourselves with. You will find ships that sail for you so that you may travel in search of the bounties of God and give Him thanks.
وَأَلْقَىٰ فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمْ وَأَنْهَارًا وَسُبُلًا لَّعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ﴿
15﴾

و در زمین، کوههای ثابت و محکمی افکند تا لرزش آن را نسبت به شما بگیرد; و نهرها و راههایی ایجاد کرد، تا هدایت شوید.
[تفسیر]
15. God has fixed the mountains on earth lest you should be hurled away when it quakes. Therein He has also made rivers and roads so that you will find your way
وَعَلَامَاتٍ ۚ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ﴿
16﴾

و (نیز) علاماتی قرار داد; و (شب هنگام) به وسیله ستارگان هدایت میشوند.
[تفسیر]
16. The stars and other signs also help people to find their way.
أَفَمَن يَخْلُقُ كَمَن لَّا يَخْلُقُ ۗ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ﴿
17﴾

آیا کسی که (این گونه مخلوقات را) میآفریند، همچون کسی است که نمیآفریند؟! آیا متذکر نمیشوید؟!
[تفسیر]
17. Is the One who can create equal to the one who cannot create anything? Why, then, will you not consider?
وَإِن تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا ۗ إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ﴿
18﴾

و اگر نعمتهای خدا را بشمارید، هرگز نمیتوانید آنها را احصا کنید; خداوند بخشنده و مهربان است!
[تفسیر]
18. Even if you wanted to count up all of God's blessings, you would not be able to. God is All-forgiving and All-merciful
وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تُسِرُّونَ وَمَا تُعْلِنُونَ﴿
19﴾

خداوند آنچه را پنهان میدارید و آنچه را آشکار میسازید، میداند.
[تفسیر]
19. God knows all that you conceal or reveal.
وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ لَا يَخْلُقُونَ شَيْئًا وَهُمْ يُخْلَقُونَ﴿
20﴾

معبودهایی را که غیر از خدا میخوانند، چیزی را خلق نمیکنند; بلکه خودشان هم مخلوقند!
20. Whatever (idols) they worship besides God can create nothing for they are themselves created
أَمْوَاتٌ غَيْرُ أَحْيَاءٍ ۖ وَمَا يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ﴿
21﴾

آنها مردگانی هستند که هرگز استعداد حیات ندارند; و نمیدانند (عبادتکنندگانشان) در چه زمانی محشور میشوند!
[تفسیر]
21. They are not living but are dead. They can not know when they will be raised.
إِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ ۚ فَالَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ قُلُوبُهُم مُّنكِرَةٌ وَهُم مُّسْتَكْبِرُونَ﴿
22﴾

معبود شما خداوند یگانه است; اما کسانی که به آخرت ایمان نمیآورند، دلهایشان (حق را) انکار میکند و مستکبرند.
[تفسیر]
22. Your Lord is only One. The hearts of those who do not believe in the life hereafter dislike (the truth).
They are puffed up with pride
لَا جَرَمَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ ۚ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرِينَ﴿
23﴾

قطعا خداوند از آنچه پنهان میدارند و آنچه آشکار میسازند با خبر است; او مستکبران را دوست نمیدارد!
[تفسیر]
23. God certainly knows whatever you conceal or reveal. He does not love the proud ones
وَإِذَا قِيلَ لَهُم مَّاذَا أَنزَلَ رَبُّكُمْ ۙ قَالُوا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ﴿
24﴾

و هنگامی که به آنها گفته شود: «پروردگار شما چه نازل کرده است؟» میگویند: «اینها (وحی الهی نیست;) همان افسانههای دروغین پیشینیان است!»
[تفسیر]
24. When they are asked, "What has your Lord revealed to you?" they say, "Only ancient legends"
لِيَحْمِلُوا أَوْزَارَهُمْ كَامِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۙ وَمِنْ أَوْزَارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُم بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ أَلَا سَاءَ مَا يَزِرُونَ﴿
25﴾

آنها باید روز قیامت، (هم) بار گناهان خود را بطور کامل بر دوش کشند; و هم سهمی از گناهان کسانی که بخاطر جهل، گمراهشان میسازند! بدانید آنها بار سنگین بدی بر دوش میکشند!
[تفسیر]
25. Besides their own burdens, on the Day of Judgment ,they will have to carry on the burdens of those whom they have misled without knowledge. How evil that burden will be!
قَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَأَتَى اللَّهُ بُنْيَانَهُم مِّنَ الْقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِن فَوْقِهِمْ وَأَتَاهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُونَ﴿
26﴾

کسانی که قبل از ایشان بودند (نیز) از این توطئهها داشتند; ولی خداوند به سراغ شالوده (زندگی) آنها رفت; و آن را از اساس ویران کرد; و سقف از بالا بر سرشان فرو ریخت; و عذاب (الهی) از آن جایی که نمیدانستند به سراغشان آمد!
[تفسیر]
26. Those who went before them had also devised evil plans. God demolished their houses, destroying their very foundations. Their ceilings toppled on their heads and torment struck them from a direction which they had never expected.
ثُمَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُخْزِيهِمْ وَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكَائِيَ الَّذِينَ كُنتُمْ تُشَاقُّونَ فِيهِمْ ۚ قَالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ إِنَّ الْخِزْيَ الْيَوْمَ وَالسُّوءَ عَلَى الْكَافِرِينَ﴿
27﴾

سپس روز قیامت خدا آنها را رسوا میسازد; و میگوید: «شریکانی که شما برای من ساختید، و بخاطر آنها با دیگران دشمنی میکردید، کجا هستید؟!» (در این هنگام،) کسانی که به آنها علم داده شده میگویند: «رسوایی و بدبختی، امروز بر کافران است!»
[تفسیر]
27. God will humiliate them on the Day of Judgment and ask them, "Where are the idols which you had considered equal to Me and which were the cause of hostility and animosity among you?" The people who were given knowledge will say, "It is the unbelievers who face disgrace and trouble on this day."
الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنفُسِهِمْ ۖ فَأَلْقَوُا السَّلَمَ مَا كُنَّا نَعْمَلُ مِن سُوءٍ ۚ بَلَىٰ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ﴿
28﴾

همانها که فرشتگان (مرگ) روحشان را میگیرند در حالی که به خود ظلم کرده بودند! در این موقع آنها تسلیم میشوند (و بدروغ میگویند:) ما کار بدی انجام نمیدادیم! آری، خداوند به آنچه انجام میدادید عالم است!
28. The unjust, who will be seized by the angels, will submit themselves, obey, and say, "We were not evil-doers." But God certainly knows what they had been doing
فَادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا ۖ فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ﴿
29﴾

(به آنها گفته میشود:) اکنون از درهای جهنم وارد شوید در حالی که جاودانه در آن خواهید بود! چه جای بدی است جایگاه مستکبران!
[تفسیر]
29. They will be commanded to enter hell to live therein forever. How terrible will be the place of the proud ones!
وَقِيلَ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا مَاذَا أَنزَلَ رَبُّكُمْ ۚ قَالُوا خَيْرًا ۗ لِّلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هَٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ ۚ وَلَدَارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ ۚ وَلَنِعْمَ دَارُ الْمُتَّقِينَ﴿
30﴾

(ولی هنگامی که) به پرهیزگاران گفته میشد: «پروردگار شما چه چیز نازل کرده است؟» میگفتند: «خیر (و سعادت)» (آری،) برای کسانی که نیکی کردند، در این دنیا نیکی است; و سرای آخرت از آن هم بهتر است; و چه خوب است سرای پرهیزگاران!
[تفسیر]
30. The pious ones will be asked, "What did your Lord reveal to you?" They will reply, "He revealed only good." The share of the righteous ones is virtue in this world and greater virtue in the life to come. How blessed will be the dwelling of the pious ones!
جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ۖ لَهُمْ فِيهَا مَا يَشَاءُونَ ۚ كَذَٰلِكَ يَجْزِي اللَّهُ الْمُتَّقِينَ﴿
31﴾

باغهایی از بهشت جاویدان است که همگی وارد آن میشوند; نهرها از زیر درختانش میگذرد; هر چه بخواهند در آنجا هست; خداوند پرهیزگاران را چنین پاداش میدهد!
[تفسیر]
31. They will be admitted into the gardens of Eden wherein steams flow and they will have therein whatever they want. This is how God will reward the pious ones
الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ طَيِّبِينَ ۙ يَقُولُونَ سَلَامٌ عَلَيْكُمُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ﴿
32﴾

همانها که فرشتگان (مرگ) روحشان را میگیرند در حالی که پاک و پاکیزهاند; به آنها میگویند: «سلام بر شما! وارد بهشت شوید به خاطر اعمالی که انجام میدادید!»
[تفسیر]
32. They will be received by the angels of mercy with the greeting, "Peace be with you. Enter Paradise as a reward for your good deeds."
هَلْ يَنظُرُونَ إِلَّا أَن تَأْتِيَهُمُ الْمَلَائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ أَمْرُ رَبِّكَ ۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۚ وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلَٰكِن كَانُوا أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ﴿
33﴾

آیا آنها انتظاری جز این دارند که فرشتگان (قبض ارواح) به سراغشان بیایند، یا فرمان پروردگارت (برای مجازاتشان) فرا رسد (آنگاه توبه کنند؟! ولی توبه آنها در آن زمان بی اثر است! آری،) کسانی که پیش از ایشان بودند نیز چنین کردند! خداوند به آنها ستم نکرد; ولی آنان به خویشتن ستم مینمودند!
[تفسیر]
33. Are they (the disbelievers) waiting for the angels and the decree of your Lord to be fulfilled before they believe? The people who lived before them had also done the same thing. God did not do injustice to them, but they wronged themselves
فَأَصَابَهُمْ سَيِّئَاتُ مَا عَمِلُوا وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ﴿
34﴾

و سرانجام بدیهای اعمالشان به آنها رسید; و آنچه را (از وعدههای عذاب) استهزا میکردند، بر آنان وارد شد.
[تفسیر]
34. The evil consequences of their deeds afflicted them and they were surrounded by what they had mocked.
وَقَالَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا عَبَدْنَا مِن دُونِهِ مِن شَيْءٍ نَّحْنُ وَلَا آبَاؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِن دُونِهِ مِن شَيْءٍ ۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۚ فَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ﴿
35﴾

مشرکان گفتند: «اگر خدا میخواست، نه ما و نه پدران ما، غیر او را پرستش نمیکردیم; و چیزی را بدون اجازه او حرام نمیساختیم!» (آری،) کسانی که پیش از ایشان بودند نیز همین کارها را انجام دادند; ولی آیا پیامبران وظیفهای جز ابلاغ آشکار دارند؟!
[تفسیر]
35. The pagans had said, "Had God wanted we would not have worshipped anything other than Him, nor would our fathers. We would not have forbidden anything without (a command from) Him." The same thing was said by the people who lived before them. Are the Messengers expected to do more than just preach?
وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ ۖ فَمِنْهُم مَّنْ هَدَى اللَّهُ وَمِنْهُم مَّنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلَالَةُ ۚ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ﴿
36﴾

ما در هر امتی رسولی برانگیختیم که: «خدای یکتا را بپرستید; و از طاغوت اجتناب کنید!» خداوند گروهی را هدایت کرد; و گروهی ضلالت و گمراهی دامانشان را گرفت; پس در روی زمین بگردید و ببینید عاقبت تکذیبکنندگان چگونه بود!
[تفسیر]
36. To every nation We sent a Messenger who told its people, "Worship God and stay away from satan." Some of them were guided by God and others were doomed to go astray. Travel through the land and see how terrible was the end for those who rejected the truth!
إِن تَحْرِصْ عَلَىٰ هُدَاهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَن يُضِلُّ ۖ وَمَا لَهُم مِّن نَّاصِرِينَ﴿
37﴾

هر قدر بر هدایت آنها حریص باشی، (سودی ندارد; چرا) که خداوند کسی را که گمراه ساخت، هدایت نمیکند; و آنها یاورانی نخواهند داشت!
[تفسیر]
37. (Muhammad), even though you have a strong desire to guide them, be sure that God will not guide those who have gone astray and no one will be able to help them
وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ ۙ لَا يَبْعَثُ اللَّهُ مَن يَمُوتُ ۚ بَلَىٰ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ﴿
38﴾

آنها سوگندهای شدید به خدا یاد کردند که: «هرگز خداوند کسی را که میمیرد، برنمیانگیزد! سذللّه آری، این وعده قطعی خداست (که همه مردگان را برای جزا بازمیگرداند); ولی بیشتر مردم نمیدانند!
[تفسیر]
38. They strongly swear by God that God will not bring the dead to life. God's promise (of the Resurrection) will certainly come true but many people do not know
لِيُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي يَخْتَلِفُونَ فِيهِ وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّهُمْ كَانُوا كَاذِبِينَ﴿
39﴾

هدف این است که آنچه را در آن اختلاف داشتند، برای آنها روشن سازد; و کسانی که منکر شدند، بدانند دروغ میگفتند!
[تفسیر]
39. (Through the resurrection) God wants to make a clear distinction between right and wrong and make the unbelievers know that they were liars.
إِنَّمَا قَوْلُنَا لِشَيْءٍ إِذَا أَرَدْنَاهُ أَن نَّقُولَ لَهُ كُن فَيَكُونُ﴿
40﴾

(رستاخیز مردگان برای ما مشکل نیست; زیرا) وقتی چیزی را اراده میکنیم، فقط به آن میگوییم: «موجود باش!» بلافاصله موجود میشود.
[تفسیر]
40. When We want to bring something into existence, Our command is, "Exist," and it comes into existence.
وَالَّذِينَ هَاجَرُوا فِي اللَّهِ مِن بَعْدِ مَا ظُلِمُوا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً ۖ وَلَأَجْرُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ ۚ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ﴿
41﴾

آنها که پس از ستم دیدن در راه خدا، هجرت کردند، در این دنیا جایگاه (و مقام) خوبی به آنها میدهیم; و پاداش آخرت، از آن هم بزرگتر است اگر میدانستند!
41. God settles those who leave their homes for His cause after having suffered injustice, in a prosperous dwelling in this life and greater rewards will be theirs in the life to come. Would that they knew this
الَّذِينَ صَبَرُوا وَعَلَىٰ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ﴿
42﴾

آنها کسانی هستند که صبر و استقامت پیشه کردند، و تنها بر پروردگارشان توکل میکنند.
[تفسیر]
42. (It is they) who have exercised patience and trust in their Lord.
وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًا نُّوحِي إِلَيْهِمْ ۚ فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ﴿
43﴾

و پیش از تو، جز مردانی که به آنها وحی میکردیم، نفرستادیم! اگر نمیدانید، از آگاهان بپرسید (تا تعجب نکنید از اینکه پیامبر اسلام از میان همین مردان برانگیخته شده است)!
[تفسیر]
43. The Messengers whom We sent before you were mere mortals to whom We had sent with miracles and revelations. Ask those who know about the heavenly Books if you do not know about this
بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ ۗ وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ﴿
44﴾

(از آنها بپرسید که) از دلایل روشن و کتب (پیامبران پیشین آگاهند!) و ما این ذکر ( قرآن) را بر تو نازل کردیم، تا آنچه به سوی مردم نازل شده است برای آنها روشن سازی; و شاید اندیشه کنند!
[تفسیر]
44. We have revealed the Quran to you so that you could tell the people what has been revealed to them and so that perhaps they will think.
أَفَأَمِنَ الَّذِينَ مَكَرُوا السَّيِّئَاتِ أَن يَخْسِفَ اللَّهُ بِهِمُ الْأَرْضَ أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُونَ﴿
45﴾

آیا توطئهگران از این ایمن گشتند که ممکن است خدا آنها را در زمین فروبرد، و یا مجازات (الهی)، از آن جا که انتظارش را ندارند، به سراغشان آید؟!...
45. Can they who have devised evil plans expect to be safe from the command of God to the earth to swallow them up, or from a torment which might strike them from an unexpected direction?
أَوْ يَأْخُذَهُمْ فِي تَقَلُّبِهِمْ فَمَا هُم بِمُعْجِزِينَ﴿
46﴾

یا به هنگامی (که برای کسب مال و ثروت افزونتر) در رفت و آمدند، دامانشان را بگیرد در حالی که قادر به فرار نیستند؟!...
46. Are they confident that God will not seize them while they are on a journey? They will not be able to escape from God
أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلَىٰ تَخَوُّفٍ فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌ رَّحِيمٌ﴿
47﴾

یا بطور تدریجی، با هشدارهای خوفانگیز آنان را گرفتار سازد؟! چرا که پروردگار شما، رؤوف و رحیم است.
[تفسیر]
47. Are they confident that God will not slowly destroy them? Your Lord is Compassionate and All-merciful.
أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَىٰ مَا خَلَقَ اللَّهُ مِن شَيْءٍ يَتَفَيَّأُ ظِلَالُهُ عَنِ الْيَمِينِ وَالشَّمَائِلِ سُجَّدًا لِّلَّهِ وَهُمْ دَاخِرُونَ﴿
48﴾

آیا آنها مخلوقات خدا را ندیدند که سایههایشان از راست و چپ حرکت دارند، و با خضوع برای خدا سجده میکنند؟!
[تفسیر]
48. Can they not see that the shadows of whatever God has created turn to the right and to the left in prostration and submission to Him?
وَلِلَّهِ يَسْجُدُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مِن دَابَّةٍ وَالْمَلَائِكَةُ وَهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُونَ﴿
49﴾

(نه تنها سایهها، بلکه) تمام آنچه در آسمانها و زمین از جنبندگان وجود دارد، و همچنین فرشتگان، برای خدا سجده میکنند و تکبر نمیورزند.
49. Whatever is in the heavens and the earth, the cattle and the angels prostrate themselves before God without pride
يَخَافُونَ رَبَّهُم مِّن فَوْقِهِمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ ۩﴿
50﴾

آنها (تنها) از (مخالفت) پروردگارشان، که حاکم بر آنهاست، میترسند; و آنچه را ماموریت دارند انجام میدهند.
[تفسیر]
50. They (angels) have fear of their Lord above them and fulfill His commands.
وَقَالَ اللَّهُ لَا تَتَّخِذُوا إِلَٰهَيْنِ اثْنَيْنِ ۖ إِنَّمَا هُوَ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ ۖ فَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ﴿
51﴾

خداوند فرمان داده: «دو معبود (برای خود) انتخاب نکنید; معبود (شما) همان خدای یگانه است; تنها از (کیفر) من بترسید!»
[تفسیر]
51. God says, "Do not worship two gods. There is only One God. Have fear of Me"
وَلَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلَهُ الدِّينُ وَاصِبًا ۚ أَفَغَيْرَ اللَّهِ تَتَّقُونَ﴿
52﴾

آنچه در آسمانها و زمین است، از آن اوست; و دین خالص (نیز) همواره از آن او میباشد; آیا از غیر او میترسید؟!
[تفسیر]
52. To Him belongs all that is in the heavens and the earth. God's retribution is severe. Should you then have fear of anyone other than God?
وَمَا بِكُم مِّن نِّعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ ۖ ثُمَّ إِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَإِلَيْهِ تَجْأَرُونَ﴿
53﴾

آنچه از نعمتها دارید، همه از سوی خداست! و هنگامی که ناراحتی به شما رسد، فقط او را میخوانید!
53. Whatever bounties you have are from God. When hardship befalls you, you begin to cry out to Him
ثُمَّ إِذَا كَشَفَ الضُّرَّ عَنكُمْ إِذَا فَرِيقٌ مِّنكُم بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ﴿
54﴾

(اما) هنگامی که ناراحتی و رنج را از شما برطرف میسازد، ناگاه گروهی از شما برای پروردگارشان همتا قائل میشوند.
[تفسیر]
54. When He saves you from the hardship, some of you start to believe in idols
لِيَكْفُرُوا بِمَا آتَيْنَاهُمْ ۚ فَتَمَتَّعُوا ۖ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ﴿
55﴾

(بگذار) تا نعمتهایی را که به آنها دادهایم کفران کنند! (اکنون) چند روزی (از متاع دنیا) بهره گیرید، اما بزودی خواهید دانست (سرانجام کارتان به کجا خواهد کشید)!
[تفسیر]
55. In the end you will reject Our bounties. Enjoy yourselves; you will soon know (the consequences of your deeds).
وَيَجْعَلُونَ لِمَا لَا يَعْلَمُونَ نَصِيبًا مِّمَّا رَزَقْنَاهُمْ ۗ تَاللَّهِ لَتُسْأَلُنَّ عَمَّا كُنتُمْ تَفْتَرُونَ﴿
56﴾

آنان برای بتهایی که هیچ گونه سود و زیانی از آنها سراغ ندارند، سهمی از آنچه به آنان روزی دادهایم قرارمیدهند; به خدا سوگند، (در دادگاه قیامت،) از این افتراها که میبندید، بازپرسی خواهید شد!
56. They give to unknown images a share out of the sustenance that We gave them. By God, you will be questioned about that which you have falsely invented
وَيَجْعَلُونَ لِلَّهِ الْبَنَاتِ سُبْحَانَهُ ۙ وَلَهُم مَّا يَشْتَهُونَ﴿
57﴾

آنها (در پندار خود،) برای خداوند دختران قرارمیدهند; -منزه است (از اینکه فرزندی داشته باشد)- ولی برای خودشان، آنچه را میل دارند قائل میشوند...
[تفسیر]
57. They ascribe daughters to God, God is too Exalted to have daughters, but they can have whatever they want.
وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِالْأُنثَىٰ ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَهُوَ كَظِيمٌ﴿
58﴾

در حالی که هرگاه به یکی از آنها بشارت دهند دختر نصیب تو شده، صورتش (از فراب ناراحتی) سیاه میشود; و به شدت خشمگین میگردد;...
58. When the glad news of the birth of their daughter is brought to them, their faces turn gloomy and black with anger
يَتَوَارَىٰ مِنَ الْقَوْمِ مِن سُوءِ مَا بُشِّرَ بِهِ ۚ أَيُمْسِكُهُ عَلَىٰ هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرَابِ ۗ أَلَا سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ﴿
59﴾

بخاطر بشارت بدی که به او داده شده، از قوم و قبیله خود متواری میگردد; (و نمیداند) آیا او را با قبول ننگ نگهدارد، یا در خاک پنهانش کند؟! چه بد حکم میکنند!
[تفسیر]
59. They try to hide themselves from the people because of the disgrace of such news. Will they keep their new born despite the disgrace or bury it alive? How sinful is their Judgment!
لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِ ۖ وَلِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلَىٰ ۚ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ﴿
60﴾

برای آنها که به سرای آخرت ایمان ندارند، صفات زشت است; و برای خدا، صفات عالی است; و او قدرتمند و حکیم است.
[تفسیر]
60. Those who do not believe in the life to come are evil examples. To God belongs all the exalted attributes; He is the Majestic and the All-wise
وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِم مَّا تَرَكَ عَلَيْهَا مِن دَابَّةٍ وَلَٰكِن يُؤَخِّرُهُمْ إِلَىٰ أَجَلٍ مُّسَمًّى ۖ فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً ۖ وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ﴿
61﴾

و اگر خداوند مردم را بخاطر ظلمشان مجازات میکرد، جنبندهای را بر پشت زمین باقی نمیگذارد; ولی آنها را تا زمان معینی به تاخیر میاندازد. و هنگامی که اجلشان فرا رسد، نه ساعتی تاخیر میکنند، و نه ساعتی پیشی میگیرند.
[تفسیر]
61. Was God to seize people immediately for their injustice, no living creature would be left on earth. He gives them respite for an appointed time. When their term is over, they will not be able to change the inevitable.
وَيَجْعَلُونَ لِلَّهِ مَا يَكْرَهُونَ وَتَصِفُ أَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ الْحُسْنَىٰ ۖ لَا جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ النَّارَ وَأَنَّهُم مُّفْرَطُونَ﴿
62﴾

آنها برای خدا چیزهایی قرارمیدهند که خودشان از آن کراهت دارند ( فرزندان دختر); با این حال زبانشان به دروغ میگوید سرانجام نیکی دارند! از این رو برای آنان آتش است; و آنها از پیشگامان (دوزخ)اند.
[تفسیر]
62. They ascribe to God that which even they themselves do not like and their lying tongues say that their end will be virtuous. Their share will certainly be hell fire to which they are earnestly heading.
تَاللَّهِ لَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَىٰ أُمَمٍ مِّن قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ﴿
63﴾

به خدا سوگند، به سوی امتهای پیش از تو پیامبرانی فرستادیم; اما شیطان اعمالشان را در نظرشان آراست; و امروز او ولی و سرپرستشان است; و مجازات دردناکی برای آنهاست!
[تفسیر]
63. By God, We sent (Messengers) to nations who lived before you. Satan made their deeds seem attractive to them and, on the Day of Judgment, satan will be their guardian. For them there will be a painful punishment.
وَمَا أَنزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ ۙ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ﴿
64﴾

ما قرآن را بر تو نازل نکردیم مگر برای اینکه آنچه را در آن اختلاف دارند، برای آنها روشن کنی; و (این قرآن) مایه هدایت و رحمت است برای قومی که ایمان میآورند!
[تفسیر]
64. We have sent you the Book for no other reason than to settle their differences and to be a guide and mercy for those who believe
وَاللَّهُ أَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِّقَوْمٍ يَسْمَعُونَ﴿
65﴾

خداوند از آسمان، آبی فرستاد; و زمین را، پس از آنکه مرده بود، حیات بخشید! در این، نشانه روشنی است برای جمعیتی که گوش شنوا دارند!
[تفسیر]
65. God has sent down water from the sky and has brought the dead earth to life. In this there is evidence (of the truth) for those who listen (carefully).
وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً ۖ نُّسْقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهِ مِن بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَّبَنًا خَالِصًا سَائِغًا لِّلشَّارِبِينَ﴿
66﴾

و در وجود چهارپایان، برای شما (درسهای) عبرتی است: از درون شکم آنها، از میان غذاهای هضمشده و خون، شیر خالص و گوارا به شما مینوشانیم!
[تفسیر]
66. There is a lesson for you to learn concerning cattle. We provide pleasant milk for you to drink within the delicate system of their veins and arteries
وَمِن ثَمَرَاتِ النَّخِيلِ وَالْأَعْنَابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَرًا وَرِزْقًا حَسَنًا ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ﴿
67﴾

و از میوههای درختان نخل و انگور، مسکرات (ناپاک) و روزی خوب و پاکیزه میگیرید; در این، نشانه روشنی است برای جمعیتی که اندیشه میکنند!
[تفسیر]
67. The fruit of palm trees and vines which provide you with sugar and delicious food also provide a lesson and evidence (of the Truth) for the people of understanding.
وَأَوْحَىٰ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ﴿
68﴾

و پروردگار تو به زنبور عسل «وحی» (و الهام غریزی) نمود که: «از کوهها و درختان و داربستهایی که مردم میسازند، خانههایی برگزین!
[تفسیر]
68. Your Lord inspired the bees, "Make hives in the mountains, in the trees and in the trellises,
ثُمَّ كُلِي مِن كُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا ۚ يَخْرُجُ مِن بُطُونِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِّلنَّاسِ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ﴿
69﴾

سپس از تمام ثمرات (و شیره گلها) بخور و راههایی را که پروردگارت برای تو تعیین کرده است، براحتی بپیما! «از درون شکم آنها، نوشیدنی با رنگهای مختلف خارج میشود که در آن، شفا برای مردم است; به یقین در این امر، نشانه روشنی است برای جمعیتی که میاندیشند.
[تفسیر]
69. then eat of every fruit and follow the path of your Lord submissively." From out of their bellies comes a drink of different color in which there is a cure for the human being. In this there is evidence (of the truth) for the people of understanding.
وَاللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ ۚ وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَىٰ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لَا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئًا ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ﴿
70﴾

خداوند شما را آفرید; سپس شما را میمیراند; بعضی از شما به نامطلوبترین سنین بالای عمر میرسند، تا بعد از علم و آگاهی، چیزی ندانند (و همه چیز را فراموش کنند); خداوند دانا و تواناست!
[تفسیر]
70. God has created you and He causes you to die. Some of you will grow to an extremely old age and lose your memory. God is All-knowing and Almighty
وَاللَّهُ فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ فِي الرِّزْقِ ۚ فَمَا الَّذِينَ فُضِّلُوا بِرَادِّي رِزْقِهِمْ عَلَىٰ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَهُمْ فِيهِ سَوَاءٌ ۚ أَفَبِنِعْمَةِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ﴿
71﴾

خداوند بعضی از شما را بر بعضی دیگر از نظر روزی برتری داد (چرا که استعدادها و تلاشهایتان متفاوت است)! اما آنها که برتری داده شدهاند، حاضر نیستند از روزی خود به بردگانشان بدهند و همگی در آن مساوی گردند; آیا آنان نعمت خدا را انکار مینمایند (که شکر او را ادا نمیکنند)؟!
[تفسیر]
71. God has made some of you richer than others. The rich ones do not have to give away their property to their slaves to make them equally rich. Do they reject the bounties of God?
وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا وَجَعَلَ لَكُم مِّنْ أَزْوَاجِكُم بَنِينَ وَحَفَدَةً وَرَزَقَكُم مِّنَ الطَّيِّبَاتِ ۚ أَفَبِالْبَاطِلِ يُؤْمِنُونَ وَبِنِعْمَتِ اللَّهِ هُمْ يَكْفُرُونَ﴿
72﴾

خداوند برای شما از جنس خودتان همسرانی قرار داد; و از همسرانتان برای شما فرزندان و نوههایی به وجود آورد; و از پاکیزهها به شما روزی داد; آیا به باطل ایمان میآورند، و نعمت خدا را انکار میکنند؟!
[تفسیر]
72. God has created spouses for you from your own selves. He has created your sons and grandsons from your spouses and has given you pure things for your sustenance. Do they then believe in falsehood and reject the bounties of God?
وَيَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَمْلِكُ لَهُمْ رِزْقًا مِّنَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ شَيْئًا وَلَا يَسْتَطِيعُونَ﴿
73﴾

آنها غیر از خدا، موجوداتی را میپرستند که هیچ رزقی را برای آنان از آسمانها و زمین در اختیار ندارند; و توان این کار را نیز ندارند.
73. Do they worship things other than God which neither provide them with any sustenance from the heavens and the earth nor have the ability to do so?
فَلَا تَضْرِبُوا لِلَّهِ الْأَمْثَالَ ۚ إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ﴿
74﴾

پس، برای خدا امثال (و شبیهها) قائل نشوید! خدا میداند، و شما نمیدانید.
[تفسیر]
74. Do not consider anything equal to God. God knows that which you do not know.
ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا عَبْدًا مَّمْلُوكًا لَّا يَقْدِرُ عَلَىٰ شَيْءٍ وَمَن رَّزَقْنَاهُ مِنَّا رِزْقًا حَسَنًا فَهُوَ يُنفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَجَهْرًا ۖ هَلْ يَسْتَوُونَ ۚ الْحَمْدُ لِلَّهِ ۚ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ﴿
75﴾

خداوند مثالی زده: برده مملوکی را که قادر بر هیچ چیز نیست; و انسان (با ایمانی) را که از جانب خود، رزقی نیکو به او بخشیدهایم، و او پنهان و آشکار از آنچه خدا به او داده، انفاق میکند; آیا این دو نفر یکسانند؟! شکر مخصوص خداست، ولی اکثر آنها نمیدانند!
75. God tells a parable about a helpless servant and one to whom He has given honorable provisions and who has spent for the cause of God privately and in public. Can these two people be considered equal? It is only God who deserves all praise, but most people do not know
وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَّجُلَيْنِ أَحَدُهُمَا أَبْكَمُ لَا يَقْدِرُ عَلَىٰ شَيْءٍ وَهُوَ كَلٌّ عَلَىٰ مَوْلَاهُ أَيْنَمَا يُوَجِّههُّ لَا يَأْتِ بِخَيْرٍ ۖ هَلْ يَسْتَوِي هُوَ وَمَن يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ ۙ وَهُوَ عَلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ﴿
76﴾

خداوند مثالی (دیگر) زده است: دو نفر را، که یکی از آن دو، گنگ مادرزاد است; و قادر بر هیچ کاری نیست; و سربار صاحبش میباشد; او را در پی هر کاری بفرستد، خوب انجام نمیدهد; آیا چنین انسانی، با کسی که امر به عدل و داد میکند، و بر راهی راست قرار دارد، برابر است؟!
[تفسیر]
76. God tells a parable about two men. One of them is dumb and useless and a burden on his friend. Wherever he goes, he returns with nothing. Can he be considered equal to the one who maintains justice and follows the right path?
وَلِلَّهِ غَيْبُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ وَمَا أَمْرُ السَّاعَةِ إِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ﴿
77﴾

غیب آسمانها و زمین، مخصوص خداست (و او همه را میداند); و امر قیامت(بقدری نزدیک و آسان است) درست همانند چشم برهم زدن، و یا از آن هم نزدیکتر; چرا که خدا بر هر چیزی تواناست!
[تفسیر]
77. To God belongs all the secrets of the heavens and the earth. It only takes God a twinkling of an eye or even less to make it the Day of Judgment. God has power over all things
وَاللَّهُ أَخْرَجَكُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَيْئًا وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ ۙ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ﴿
78﴾

و خداوند شما را از شکم مادرانتان خارج نمود در حالی که هیچ چیز نمیدانستید; و برای شما، گوش و چشم و عقل قرار داد، تا شکر نعمت او را بجا آورید!
[تفسیر]
78. When God brought you out of your mothers wombs, you knew nothing. He gave you ears, eyes, and hearts so that perhaps you would give Him thanks.
أَلَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّرَاتٍ فِي جَوِّ السَّمَاءِ مَا يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ﴿
79﴾

آیا آنها به پرندگانی که بر فراز آسمانها نگهداشته شده، نظر نیفکندند؟ هیچ کس جز خدا آنها را نگاه نمیدارد; در این امر، نشانههایی (از عظمت و قدرت خدا) است برای کسانی که ایمان میآورند!
[تفسیر]
79. Have you not considered the free movements of the birds high in the sky above? What keeps them aloft except God? In this there is evidence (of the truth) for the believing people
وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّن بُيُوتِكُمْ سَكَنًا وَجَعَلَ لَكُم مِّن جُلُودِ الْأَنْعَامِ بُيُوتًا تَسْتَخِفُّونَهَا يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ إِقَامَتِكُمْ ۙ وَمِنْ أَصْوَافِهَا وَأَوْبَارِهَا وَأَشْعَارِهَا أَثَاثًا وَمَتَاعًا إِلَىٰ حِينٍ﴿
80﴾

و خدا برای شما از خانههایتان محل سکونت (و آرامش) قرار داد; و از پوست چهارپایان نیز برای شما خانههایی قرار داد که روز کوچ کردن و روز اقامتتان، به آسانی میتوانید آنها را جا به جا کنید; و از پشم و کرک و موی آنها، برای شما اثاث و متاع (و وسایل مختلف زندگی) تا زمان معینی قرار داد.
[تفسیر]
80. God has made your house the place for you to rest. He has also made homes for you out of the skins of cattle which are easy to carry along on a journey or at a camp. He has made wool, fur and the hair of cattle a temporary means of enjoyment for you.
وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّمَّا خَلَقَ ظِلَالًا وَجَعَلَ لَكُم مِّنَ الْجِبَالِ أَكْنَانًا وَجَعَلَ لَكُمْ سَرَابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرَّ وَسَرَابِيلَ تَقِيكُم بَأْسَكُمْ ۚ كَذَٰلِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُونَ﴿
81﴾

و (نیز) خداوند از آنچه آفریده است سایههایی برای شما قرار داده; و از کوهها پناهگاههایی; و برای شما پیراهنهایی آفریده، که شما را از گرما (و سرما) حفظ میکند; و پیراهنهایی که به هنگام جنگ، حافظ شماست; این گونه نعمتهایش را بر شما کامل میکند، شاید تسلیم فرمان او شوید!
[تفسیر]
81. God has provided shade for you out of what He has created and places of retreat out of mountains. He has given you garments to protect you from the heat and cover your private parts. This is how He perfects His bounties to you so that perhaps you would submit to His will.
فَإِن تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُ الْمُبِينُ﴿
82﴾

(با این همه،) اگر روی برتابند، (نگران مباش;) تو فقط وظیفه ابلاغ آشکار داری.
[تفسیر]
82. (Muhammad), if they turn away, your only duty is to clearly preach to them.
يَعْرِفُونَ نِعْمَتَ اللَّهِ ثُمَّ يُنكِرُونَهَا وَأَكْثَرُهُمُ الْكَافِرُونَ﴿
83﴾

آنها نعمت خدا را میشناسند; سپس آن را انکار میکنند; و اکثرشان کافرند!
[تفسیر]
83. They recognize the bounties of God but they refuse them and most of them are unbelievers
وَيَوْمَ نَبْعَثُ مِن كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيدًا ثُمَّ لَا يُؤْذَنُ لِلَّذِينَ كَفَرُوا وَلَا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ﴿
84﴾

(به خاطر بیاورید) روزی را که از هر امتی گواهی بر آنان برمیانگیزیم; سپس به آنان که کفر ورزیدند، اجازه (سخن گفتن) داده نمیشود; (بلکه دست و پا و گوش و چشم، حتی پوست تن آنها گواهی میدهند!) و (نیز) اجازه عذرخواهی و تقاضای عفو به آنان نمیدهند!
[تفسیر]
84. On the day when We will call a witness from every nation, the disbelievers will not be given permission for anything, nor will they be allowed to seek solicitation.
وَإِذَا رَأَى الَّذِينَ ظَلَمُوا الْعَذَابَ فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ وَلَا هُمْ يُنظَرُونَ﴿
85﴾

و هنگامی که ظالمان عذاب را ببینند، نه به آنها تخفیف داده میشود، و نه مهلت!
[تفسیر]
85. There will be no relief for them when the torment approaches the unjust nor will they be given any respite
وَإِذَا رَأَى الَّذِينَ أَشْرَكُوا شُرَكَاءَهُمْ قَالُوا رَبَّنَا هَٰؤُلَاءِ شُرَكَاؤُنَا الَّذِينَ كُنَّا نَدْعُو مِن دُونِكَ ۖ فَأَلْقَوْا إِلَيْهِمُ الْقَوْلَ إِنَّكُمْ لَكَاذِبُونَ﴿
86﴾

و هنگامی که مشرکان معبودهایی را که همتای خدا قرار دادند میبینند، میگویند: «پروردگارا! اینها همتایانی هستند که ما به جای تو، آنها را میخواندیم! «در این هنگام، معبودان به آنها میگویند: «شما دروغگو هستید! (شما هوای نفس خود را پرستش میکردید!)»
[تفسیر]
86. When the idolators see their idols, they will say, "Lord, these are the idols whom we worshipped instead of you." But the idols will say, "They are liars."
وَأَلْقَوْا إِلَى اللَّهِ يَوْمَئِذٍ السَّلَمَ ۖ وَضَلَّ عَنْهُم مَّا كَانُوا يَفْتَرُونَ﴿
87﴾

و در آن روز، همگی (ناگزیر) در پیشگاه خدا تسلیم میشوند; و تمام آنچه را (نسبت به خدا) دروغ میبستند، گم و نابود میشود!
[تفسیر]
87. (On the Day of Judgment) the disbelievers will submit themselves to God and whatever they had falsely invented will disappear
الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَن سَبِيلِ اللَّهِ زِدْنَاهُمْ عَذَابًا فَوْقَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوا يُفْسِدُونَ﴿
88﴾

کسانی که کافر شدند و (مردم را) از راه خدا بازداشتند، بخاطر فسادی که میکردند، عذابی بر عذابشان میافزاییم!
[تفسیر]
88. The disbelievers who had created obstacles in the way leading to God will face manifold torments as a result of their evil deeds.
وَيَوْمَ نَبْعَثُ فِي كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيدًا عَلَيْهِم مِّنْ أَنفُسِهِمْ ۖ وَجِئْنَا بِكَ شَهِيدًا عَلَىٰ هَٰؤُلَاءِ ۚ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِّكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ﴿
89﴾

(به یاد آورید) روزی را که از هر امتی، گواهی از خودشان بر آنها برمیانگیزیم; و تو را گواه بر آنان قرارمیدهیم! و ما این کتاب را بر تو نازل کردیم که بیانگر همه چیز، و مایه هدایت و رحمت و بشارت برای مسلمانان است!
[تفسیر]
89. On the day when We call a witness against every nation from their own people, We will call you, (Muhammad), as a witness against them all. We have sent you the Book which clarifies all matters. It is a guide, a mercy, and glad news to the Muslims.
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَىٰ وَيَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ وَالْبَغْيِ ۚ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ﴿
90﴾

خداوند به عدل و احسان و بخشش به نزدیکان فرمان میدهد; و از فحشا و منکر و ستم، نهی میکند; خداوند به شما اندرز میدهد، شاید متذکر شوید!
[تفسیر]
90. God commands (people) to maintain justice, kindness, and proper relations with their relatives. He forbids them to commit indecency, sin, and rebellion. God gives you advice so that perhaps you will take heed
وَأَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذَا عَاهَدتُّمْ وَلَا تَنقُضُوا الْأَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلًا ۚ إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ﴿
91﴾

و هنگامی که با خدا عهد بستید، به عهد او وفا کنید! و سوگندها را بعد از محکم ساختن نشکنید، در حالی که خدا را کفیل و ضامن بر (سوگند) خود قرار دادهاید، به یقین خداوند از آنچه انجام میدهید، آگاه است!
[تفسیر]
91. (He commands people) to keep their established covenants with God, not to disregard their firm oaths; they have already appointed God as their Guarantor. God certainly knows what you do.
وَلَا تَكُونُوا كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِن بَعْدِ قُوَّةٍ أَنكَاثًا تَتَّخِذُونَ أَيْمَانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ أَن تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبَىٰ مِنْ أُمَّةٍ ۚ إِنَّمَا يَبْلُوكُمُ اللَّهُ بِهِ ۚ وَلَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ﴿
92﴾

همانند آن زن (سبک مغز) نباشید که پشمهای تابیده خود را، پس از استحکام،وامیتابید! در حالی که (سوگند و پیمان) خود را وسیله خیانت و فساد قرار میدهید; بخاطر اینکه گروهی، جمعیتشان از گروه دیگر بیشتر است (و کثرت دشمن را بهانهای برای شکستن بیعت با پیامبر میشمرید)! خدا فقط شما را با این وسیله آزمایش میکند; و به یقین روز قیامت، آنچه را در آن اختلاف داشتید، برای شما روشن میسازد!
[تفسیر]
92. Do not be like the lady behind the spinning wheel who has broken the yarn by pulling it with unnecessary force. You must not consider your oaths as means of deceit to benefit one party and incur loss upon the other. God tests your faith by your oaths. He will make clear to you who was right and who was wrong on the Day of Judgment.
وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَٰكِن يُضِلُّ مَن يَشَاءُ وَيَهْدِي مَن يَشَاءُ ۚ وَلَتُسْأَلُنَّ عَمَّا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ﴿
93﴾

و اگر خدا میخواست، همه شما را امت واحدی قرارمیداد; (و همه را به اجبار وادار به ایمان میکرد; اما ایمان اجباری فایدهای ندارد!) ولی خدا هر کس را بخواهد (و شایسته بداند) گمراه، و هر کس را بخواهد (و لایق بداند) هدایت میکند! (به گروهی توفیق هدایت داده، و از گروهی سلب میکند!) و یقینا شما از آنچه انجام میدادید، بازپرسی خواهید شد!
[تفسیر]
93. Had God wanted, He would have made you one single nation but He guides or causes to go astray whomever He wants. You will certainly be questioned about what you have done.
وَلَا تَتَّخِذُوا أَيْمَانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ فَتَزِلَّ قَدَمٌ بَعْدَ ثُبُوتِهَا وَتَذُوقُوا السُّوءَ بِمَا صَدَدتُّمْ عَن سَبِيلِ اللَّهِ ۖ وَلَكُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ﴿
94﴾

سوگندهایتان را وسیله تقلب و خیانت در میان خود قرار ندهید، مبادا گامی بعد از ثابتگشتن (بر ایمان) متزلزل شود; و به خاطر بازداشتن (مردم) از راه خدا، آثار سوء آن را بچشید! و برای شما، عذاب عظیمی خواهد بود!
[تفسیر]
94. Do not consider your oaths as a means of deceit lest you damage the firmness of your faith, suffer from evil by creating obstacles in the way that leads to God, and incur a great torment upon yourselves
وَلَا تَشْتَرُوا بِعَهْدِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ۚ إِنَّمَا عِندَ اللَّهِ هُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ﴿
95﴾

و (هرگز) پیمان الهی را با بهای کمی مبادله نکنید (و هر بهایی در برابر آن ناچیز است!) آنچه نزد خداست، برای شما بهتر است اگر میدانستید.
[تفسیر]
95. Do not sell your covenant with God for a small price. The reward which you will receive from God is better for you, if only you knew it.
مَا عِندَكُمْ يَنفَدُ ۖ وَمَا عِندَ اللَّهِ بَاقٍ ۗ وَلَنَجْزِيَنَّ الَّذِينَ صَبَرُوا أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ﴿
96﴾

آنچه نزد شماست فانی میشود; اما آنچه نزد خداست باقی است; و به کسانی که صبر و استقامت پیشه کنند، مطابق بهترین اعمالی که انجام میدادند پاداش خواهیم داد.
[تفسیر]
96. Whatever you possess is transient and whatever is with God is everlasting. We will recompense those who exercise patience with their due reward and even more
مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً ۖ وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ﴿
97﴾

هر کس کار شایستهای انجام دهد، خواه مرد باشد یا زن، در حالی که مؤمن است، او را به حیاتی پاک زنده میداریم; و پاداش آنها را به بهترین اعمالی که انجام میدادند، خواهیم داد.
[تفسیر]
97. All righteously believing male or female will be granted a blessed happy life and will receive their due reward and more.
فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ﴿
98﴾

هنگامی که قرآن میخوانی، از شر شیطان مطرود، به خدا پناه بر!
98. (Muhammad), when you recite the Quran, seek refuge in God from the mischief of satan.
إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطَانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَلَىٰ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ﴿
99﴾

چرا که او، بر کسانی که ایمان دارند و بر پروردگارشان توکل میکنند، تسلطی ندارد.
[تفسیر]
99. Satan has certainly no authority over the believers who have trust in their Lord
إِنَّمَا سُلْطَانُهُ عَلَى الَّذِينَ يَتَوَلَّوْنَهُ وَالَّذِينَ هُم بِهِ مُشْرِكُونَ﴿
100﴾

تسلط او تنها بر کسانی است که او را به سرپرستی خود برگزیدهاند، و آنها که نسبت به او ( خدا) شرک میورزند (و فرمان شیطان را به جای فرمان خدا، گردن مینهند)
100. The only authority which he has is over his friends and those who consider things equal to God.
وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَّكَانَ آيَةٍ ۙ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوا إِنَّمَا أَنتَ مُفْتَرٍ ۚ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ﴿
101﴾

و هنگامی که آیهای را به آیه دیگر مبدل کنیم ( حکمی را نسخ نماییم) -و خدا بهتر میداند چه حکمی را نازل کند- آنها میگویند: «تو افترا میبندی!» اما بیشترشان (حقیقت را) نمیدانند!
[تفسیر]
101. When God replaces one revelation with another, He knows best what to reveal. But they say, "(Muhammad), you have falsely invented it." Most people are ignorant.
قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِن رَّبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِينَ آمَنُوا وَهُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ﴿
102﴾

بگو، روح القدس آن را از جانب پروردگارت بحق نازل کرده، تا افراد باایمان را ثابتقدم گرداند; و هدایت و بشارتی است برای عموم مسلمانان!
[تفسیر]
102. (Muhammad), say, "The Holy Spirit has brought the Quran from your Lord to you in all truth to strengthen the faith of the believers and to be a guide and glad news for the Muslims"
وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ ۗ لِّسَانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَهَٰذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُّبِينٌ﴿
103﴾

ما میدانیم که آنها میگویند: «این آیات را انسانی به او تعلیم میدهد!» در حالی که زبان کسی که اینها را به او نسبت میدهند عجمی است; ولی این (قرآن)، زبان عربی آشکار است!
[تفسیر]
103. We know that they say a mere mortal has taught it (the Quran) to him (Muhammad).
The language of the person whom they think has taught it to him is not Arabic. This (the Quran) is in illustrious Arabic.
إِنَّ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ لَا يَهْدِيهِمُ اللَّهُ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ﴿
104﴾

به یقین، کسانی که به آیات الهی ایمان نمیآورند، خدا آنها را هدایت نمیکند; و برای آنان عذاب دردناکی است.
[تفسیر]
104. God will not guide those who do not believe in His miracles. They will suffer a painful punishment
إِنَّمَا يَفْتَرِي الْكَذِبَ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْكَاذِبُونَ﴿
105﴾

تنها کسانی دروغ میبندند که به آیات خدا ایمان ندارند; (آری،) دروغگویان واقعی آنها هستند!
[تفسیر]
105. Those who do not believe in the miracles of God invent lies and they are liars.
مَن كَفَرَ بِاللَّهِ مِن بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ وَلَٰكِن مَّن شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِّنَ اللَّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ﴿
106﴾

کسانی که بعد از ایمان کافر شوند -بجز آنها که تحت فشار واقع شدهاند در حالی که قلبشان آرام و با ایمان است- آری، آنها که سینه خود را برای پذیرش کفر گشودهاند، غضب خدا بر آنهاست; و عذاب عظیمی در انتظارشان!
[تفسیر]
106. No one verbally denounces his faith in God - unless he is forced - but his heart is confident about his faith. But those whose breasts have become open to disbelief will be subject to the wrath of God and will suffer a great torment
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمُ اسْتَحَبُّوا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا عَلَى الْآخِرَةِ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ﴿
107﴾

این به خاطر آن است که زندگی دنیا (و پست را) بر آخرت ترجیح دادند; و خداوند افراد بیایمان (لجوج) را هدایت نمیکند.
[تفسیر]
107. This is because they have given preference to this life over the life to come and God does not guide disbelieving people.
أُولَٰئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ وَسَمْعِهِمْ وَأَبْصَارِهِمْ ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ﴿
108﴾

آنها کسانی هستند که (بر اثر فزونی گناه،) خدا بر قلب و گوش و چشمانشان مهر نهاده; (به همین دلیل نمیفهمند،) و غافلان واقعی همانها هستند!
[تفسیر]
108. God has sealed their hearts, ears and eyes and they are not aware of it
لَا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْخَاسِرُونَ﴿
109﴾

و ناچار آنها در آخرت زیانکارند.
[تفسیر]
109. On the Day of Judgment they will certainly be lost.
ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُوا مِن بَعْدِ مَا فُتِنُوا ثُمَّ جَاهَدُوا وَصَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِن بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ﴿
110﴾

اما پروردگار تو نسبت به کسانی که بعد از فریبخوردن، (به ایمان بازگشتند و) هجرت کردند; سپس جهاد کردند و در راه خدا استقامت نمودند; پروردگارت، بعد از انجام این کارها، بخشنده و مهربان است (و آنها را مشمول رحمت خود میسازد).
[تفسیر]
110. Those who left their homes for the cause of God after they had been persecuted, strove hard for His cause and exercised patience should know (even though they had verbally renounced their faith) that your Lord is All-forgiving and All-merciful.
يَوْمَ تَأْتِي كُلُّ نَفْسٍ تُجَادِلُ عَن نَّفْسِهَا وَتُوَفَّىٰ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ﴿
111﴾

(به یاد آورید) روزی را که هر کس (در فکر خویشتن است; و تنها) به دفاع از خود برمیخیزد; و نتیجه اعمال هر کسی، بیکم و کاست، به او داده میشود; و به آنها ظلم نخواهد شد!
[تفسیر]
111. On the Day of Judgment every soul shall try to defend itself and every soul will be justly recompensed.
وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ آمِنَةً مُّطْمَئِنَّةً يَأْتِيهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِّن كُلِّ مَكَانٍ فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللَّهِ فَأَذَاقَهَا اللَّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ﴿
112﴾

خداوند (برای آنان که کفران نعمت میکنند،) مثلی زده است: منطقه آبادی که امن و آرام و مطمئن بود; و همواره روزیش از هر جا میرسید; اما به نعمتهای خدا ناسپاسی کردند; و خداوند به خاطر اعمالی که انجام میدادند، لباس گرسنگی و ترس را بر اندامشان پوشانید!
[تفسیر]
112. God tells a parable about a secure and peaceful town surrounded by abundant sustenance. Its inhabitants rejected the bounties of God and He caused them to suffer hunger and fear as a result of their deeds
وَلَقَدْ جَاءَهُمْ رَسُولٌ مِّنْهُمْ فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمُ الْعَذَابُ وَهُمْ ظَالِمُونَ﴿
113﴾

پیامبری از خودشان به سراغ آنها آمد، او را تکذیب کردند; از این رو عذاب الهی آنها را فراگرفت در حالی که ظالم بودند!
[تفسیر]
113. A Messenger from their own people came to them and they called him a liar. Torment struck them because of their injustice.
فَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلَالًا طَيِّبًا وَاشْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ إِن كُنتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ﴿
114﴾

پس، از آنچه خدا روزیتان کرده است، حلال و پاکیزه بخورید; و شکر نعمت خدا را بجا آورید اگر او را میپرستید!
[تفسیر]
114. (People), consume the pure and lawful sustenance which God has given to you and thank God for his bounty if you are His true worshippers
إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ ۖ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ﴿
115﴾

خداوند، تنها مردار، خون، گوشت خوک و آنچه را با نام غیر خدا سر بریدهاند، بر شما حرام کرده است; اما کسانی که ناچار شوند، در حالی که تجاوز و تعدی از حد ننمایند، (خدا آنها را میبخشد; چرا که) خدا بخشنده و مهربان است.
[تفسیر]
115. The only things which are made unlawful for you are the flesh of dead animals, blood, pork and that which is not consecrated with the Name of God. But in an emergency, without the intention of transgression and rebellion, (it is not an offense for one to consume such things).
God is certainly All-forgiving and All-merciful.
وَلَا تَقُولُوا لِمَا تَصِفُ أَلْسِنَتُكُمُ الْكَذِبَ هَٰذَا حَلَالٌ وَهَٰذَا حَرَامٌ لِّتَفْتَرُوا عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ ۚ إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ لَا يُفْلِحُونَ﴿
116﴾

به خاطر دروغی که بر زبانتان جاری میشود (و چیزی را مجاز و چیزی را ممنوع میکنید،) نگویید: «این حلال است و آن حرام»، تا بر خدا افترا ببندید به یقین کسانی که به خدا دروغ میبندند، رستگار نخواهند شد!
116. (Unbelievers), do not follow whatever your lying tongues may tell you is lawful or unlawful to invent lies against God. Those who invent lies against God will have no happiness
مَتَاعٌ قَلِيلٌ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ﴿
117﴾

بهره کمی است (که در این دنیا نصیبشان میشود); و عذاب دردناکی در انتظار آنان است!
[تفسیر]
117. (Such an invention) will bring only a little enjoyment but will be followed by painful torment.
وَعَلَى الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا مَا قَصَصْنَا عَلَيْكَ مِن قَبْلُ ۖ وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَٰكِن كَانُوا أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ﴿
118﴾

چیزهایی را که پیش از این برای تو شرح دادیم، بر یهود حرام کردیم; ما به آنها ستم نکردیم، اما آنها به خودشان ظلم و ستم میکردند!
[تفسیر]
118. We had made unlawful for the Jews all that we told you before. We did not do any wrong to them but they wronged themselves.
ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ عَمِلُوا السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابُوا مِن بَعْدِ ذَٰلِكَ وَأَصْلَحُوا إِنَّ رَبَّكَ مِن بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ﴿
119﴾

اما پروردگارت نسبت به آنها که از روی جهالت، بدی کردهاند، سپس توبه کرده و در مقام جبران برآمدهاند، پروردگارت بعد از آن آمرزنده و مهربان است.
[تفسیر]
119. To those who commit sins in their ignorance then repent and reform, your Lord is certainly All-forgiving and All-merciful.
إِنَّ إِبْرَاهِيمَ كَانَ أُمَّةً قَانِتًا لِّلَّهِ حَنِيفًا وَلَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ﴿
120﴾

ابراهیم (به تنهایی) امتی بود مطیع فرمان خدا; خالی از هر گونه انحراف; و از مشرکان نبود;
[تفسیر]
120. Abraham was, certainly, an obedient and upright person. He was not a pagan
شَاكِرًا لِّأَنْعُمِهِ ۚ اجْتَبَاهُ وَهَدَاهُ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ﴿
121﴾

شکرگزار نعمتهای پروردگار بود; خدا او را برگزید; و به راهی راست هدایت نمود!
121. He was thankful to God for His bounties. God chose him and guided him to the right path
وَآتَيْنَاهُ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً ۖ وَإِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ﴿
122﴾

ما در دنیا به او (همت) نیکویی دادیم; و در آخرت از نیکان است!
[تفسیر]
122. We granted him virtue in this life and he shall be among the righteous ones in the life to come.
ثُمَّ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ أَنِ اتَّبِعْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا ۖ وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ﴿
123﴾

سپس به تو وحی فرستادیم که از آیین ابراهیم -که ایمانی خالص داشت و از مشرکان نبود- پیروی کن!
[تفسیر]
123. We sent you, (Muhammad), a revelation that you should follow the tradition of Abraham, the upright one, who was not a pagan
إِنَّمَا جُعِلَ السَّبْتُ عَلَى الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ ۚ وَإِنَّ رَبَّكَ لَيَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ﴿
124﴾

(تحریمهای) روز شنبه (برای یهود) فقط بعنوان یک مجازات بود، که در آن هم اختلاف کردند; و پروردگارت روز قیامت، در آنچه اختلاف داشتند، میان آنها داوری میکند!
[تفسیر]
124. (The observance) of the Sabbath was only sanctioned for those who disputed it. Your Lord will certainly issue His decree about their dispute on the Day of Judgment.
ادْعُ إِلَىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ ۖ وَجَادِلْهُم بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِ ۖ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ﴿
125﴾

با حکمت و اندرز نیکو، به راه پروردگارت دعوت نما! و با آنها به روشی که نیکوتر است، استدلال و مناظره کن! پروردگارت، از هر کسی بهتر میداند چه کسی از راه او گمراه شده است; و او به هدایتیافتگان داناتر است.
[تفسیر]
125. Call (the pagans) to the path of your Lord through wisdom and good advice and argue with them in the best manner. God knows well about those who stray from His path and those who seek guidance.
وَإِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُم بِهِ ۖ وَلَئِن صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِّلصَّابِرِينَ﴿
126﴾

و هر گاه خواستید مجازات کنید، تنها بمقداری که به شما تعدی شده کیفر دهید! و اگر شکیبایی کنید، این کار برای شکیبایان بهتر است.
[تفسیر]
126. If you want retaliation, let it be equal to that which you faced. But if you exercise patience it will be better for you
وَاصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ إِلَّا بِاللَّهِ ۚ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُ فِي ضَيْقٍ مِّمَّا يَمْكُرُونَ﴿
127﴾

صبر کن، و صبر تو فقط برای خدا و به توفیق خدا باشد! و بخاطر (کارهای) آنها، اندوهگین و دلسرد مشو! و از توطئههای آنها، در تنگنا قرار مگیر!
127. Exercise patience and let it be only for the cause of God. Do not be grieved about them nor disappointed at their evil plans
إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَوا وَّالَّذِينَ هُم مُّحْسِنُونَ﴿
128﴾

خداوند با کسانی است که تقوا پیشه کردهاند، و کسانی که نیکوکارند.
[تفسیر]
128. God is certainly with the pious and the righteous ones.