به نام خداوند بخشنده بخشایشگر
2- (این) یادی است از رحمت پروردگار تو نسبت به بندهاش زکریا...
3- در آن هنگام که پروردگارش را در خلوتگاه (عبادت) پنهان خواند...
[تفسیر]
4- گفت: «پروردگارا! استخوانم سست شده; و شعله پیری تمام سرم را فراگرفته; و من هرگز در دعای تو، از اجابت محروم نبودهام!
5- و من از بستگانم بعد از خودم بیمناکم (که حق پاسداری از آیین تو را نگاه ندارند)! و (از طرفی) همسرم نازا و عقیم است; تو از نزد خود جانشینی به من ببخش...
[تفسیر]
6- که وارث من و دودمان یعقوب باشد; و او را مورد رضایتت قرار ده!»
7- ای زکریا! ما تو را به فرزندی بشارت میدهیم که نامش «یحیی» است; و پیش از این، همنامی برای او قرار ندادهایم!
8- گفت: «پروردگارا! چگونه برای من فرزندی خواهد بود؟! در حالی که همسرم نازا و عقیم است، و من نیز از شدت پیری افتاده شدهام!»
[تفسیر]
9- فرمود: «پروردگارت این گونه گفته (و اراده کرده)! این بر من آسان است; و قبلا تو را آفریدم در حالی که چیزی نبودی!»
10- عرض کرد: «پروردگارا! نشانهای برای من قرار ده!» فرمود: «نشانه تو این است که سه شبانه روز قدرت تکلم (با مردم) نخواهی داشت; در حالی که زبانت سالم است!»
[تفسیر]
11- او از محراب عبادتش به سوی مردم بیرون آمد; و با اشاره به آنها گفت: «(بشکرانه این موهبت،) صبح و شام خدا را تسبیح گویید!»
[تفسیر]
12- ای یحیی! کتاب (خدا) را با قوت بگیر! و ما فرمان نبوت (و عقل کافی) در کودکی به او دادیم!
13- و رحمت و محبتی از ناحیه خود به او بخشیدیم، و پاکی (دل و جان)! و او پرهیزگار بود!
[تفسیر]
14- او نسبت به پدر و مادرش نیکوکار بود; و جبار (و متکبر) و عصیانگر نبود!
15- سلام بر او، آن روز که تولد یافت، و آن روز که میمیرد، و آن روز که زنده برانگیخته میشود!
[تفسیر]
16- و در این کتاب (آسمانی)، مریم را یاد کن، آن هنگام که از خانوادهاش جدا شد، و در ناحیه شرقی (بیت المقدس) قرار گرفت;
[تفسیر]
17- و میان خود و آنان حجابی افکند (تا خلوتگاهش از هر نظر برای عبادت آماده باشد). در این هنگام، ما روح خود را بسوی او فرستادیم; و او در شکل انسانی بیعیب و نقص، بر مریم ظاهر شد!
18- او (سخت ترسید و) گفت: «من از شر تو، به خدای رحمان پناه میبرم اگر پرهیزگاری!
19- گفت: «من فرستاده پروردگار توام; (آمدهام) تا پسر پاکیزهای به تو ببخشم!»
20- گفت: «چگونه ممکن است فرزندی برای من باشد؟! در حالی که تاکنون انسانی با من تماس نداشته، و زن آلودهای هم نبودهام!»
[تفسیر]
21- گفت: «مطلب همین است! پروردگارت فرموده: این کار بر من آسان است! (ما او را میآفرینیم، تا قدرت خویش را آشکار سازیم;) و او را برای مردم نشانهای قرار دهیم; و رحمتی باشد از سوی ما! و این امری است پایان یافته (و جای گفتگو ندارد)!»
22- سرانجام (مریم) به او باردار شد; و او را به نقطه دور دستی برد (و خلوت گزید)
23- درد زایمان او را به کنار تنه درخت خرمایی کشاند; (آنقدر ناراحت شد که) گفت: «ای کاش پیش از این مرده بودم، و بکلی فراموش میشدم!»
[تفسیر]
24- ناگهان از طرف پایین پایش او را صدا زد که: «غمگین مباش! پروردگارت زیر پای تو چشمه آبی (گوارا) قرار داده است!
25- و این تنه نخل را به طرف خود تکان ده، رطب تازهای بر تو فرو میریزد!
[تفسیر]
26- (از این غذای لذیذ) بخور; و (از آن آب گوارا) بنوش; و چشمت را (به این مولود جدید) روشن دار! و هرگاه کسی از انسانها را دیدی، (با اشاره) بگو: من برای خداوند رحمان روزهای نذر کردهام; بنابراین امروز با هیچ انسانی هیچ سخن نمیگویم! (و بدان که این نوزاد، خودش از تو دفاع خواهد کرد!)»
[تفسیر]
27- (مریم) در حالی که او را در آغوش گرفته بود، نزد قومش آورد; گفتند: «ای مریم! کار بسیار عجیب و بدی انجام دادی!
28- ای خواهر هارون! نه پدرت مرد بدی بود، و نه مادرت زن بد کارهای!!»
[تفسیر]
29- (مریم) به او اشاره کرد; گفتند: «چگونه با کودکی که در گاهواره است سخن بگوییم؟!»
30- (ناگهان عیسی زبان به سخن گشود و) گفت: «من بنده خدایم; او کتاب (آسمانی) به من داده; و مرا پیامبر قرار داده است!
[تفسیر]
31- و مرا -هر جا که باشم- وجودی پربرکت قرار داده; و تا زمانی که زندهام، مرا به نماز و زکات توصیه کرده است!
32- و مرا نسبت به مادرم نیکوکار قرار داده; و جبار و شقی قرار نداده است!
[تفسیر]
33- و سلام (خدا) بر من، در آن روز که متولد شدم، و در آن روز که میمیرم، و آن روز که زنده برانگیخته خواهم شد!»
[تفسیر]
34- این است عیسی پسر مریم; گفتار حقی که در آن تردید میکنند!
35- هرگز برای خدا شایسته نبود که فرزندی اختیار کند! منزه است او! هرگاه چیزی را فرمان دهد، میگوید: «موجود باش!» همان دم موجود میشود!
[تفسیر]
36- و خداوند، پروردگار من و شماست! او را پرستش کنید; این است راه راست!
[تفسیر]
37- ولی (بعد از او) گروههایی از میان پیروانش اختلاف کردند; وای به حال کافران از مشاهده روز بزرگ (رستاخیز)!
38- در آن روز که نزد ما میآیند، چه گوشهای شنوا و چه چشمهای بینایی پیدا میکنند! ولی این ستمگران امروز در گمراهی آشکارند!
[تفسیر]
39- آنان را از روز حسرت ( روز رستاخیز که برای همه مایه تاسف است) بترسان، در آن هنگام که همه چیز پایان مییابد! و آنها در غفلتند و ایمان نمیآورند!
40- ما، زمین و تمام کسانی را که بر آن هستند، به ارث میبریم; و همگی بسوی ما بازگردانده میشوند!
[تفسیر]
41- در این کتاب، ابراهیم را یاد کن، که او بسیار راستگو، و پیامبر (خدا) بود!
[تفسیر]
42- هنگامی که به پدرش گفت: «ای پدر! چرا چیزی را میپرستی که نه میشنود، و نه میبیند، و نه هیچ مشکلی را از تو حل میکند؟!
[تفسیر]
43- ای پدر! دانشی برای من آمده که برای تو نیامده است; بنابر این از من پیروی کن، تا تو را به راه راست هدایت کنم!
44- ای پدر! شیطان را پرستش مکن، که شیطان نسبت به خداوند رحمان، عصیانگر بود!
[تفسیر]
45- ای پدر! من از این میترسم که از سوی خداوند رحمان عذابی به تو رسد، در نتیجه از دوستان شیطان باشی!»
[تفسیر]
46- گفت: «ای ابراهیم! آیا تو از معبودهای من روی گردانی؟! اگر (از این کار) دست برنداری، تو را سنگسار میکنم! و برای مدتی طولانی از من دور شو!»
[تفسیر]
47- (ابراهیم) گفت: «سلام بر تو! من بزودی از پروردگارم برایت تقاضای عفو میکنم; چرا که او همواره نسبت به من مهربان بوده است!
[تفسیر]
48- و از شما، و آنچه غیر خدا میخوانید، کنارهگیری میکنم; و پروردگارم را میخوانم; و امیدوارم در خواندن پروردگارم بیپاسخ نمانم!»
[تفسیر]
49- هنگامی که از آنان و آنچه غیر خدا میپرستیدند کنارهگیری کرد، ما اسحاق و یعقوب را به او بخشیدیم; و هر یک را پیامبری (بزرگ) قرار دادیم!
50- و از رحمت خود به آنان عطا کردیم; و برای آنها نام نیک و مقام برجستهای (در میان همه امتها) قرار دادیم!
[تفسیر]
51- و در این کتاب (آسمانی) از موسی یاد کن، که او مخلص بود، و رسول و پیامبری والا مقام!
[تفسیر]
52- ما او را از طرف راست (کوه) طور فراخواندیم; و نجواکنان او را (به خود) نزدیک ساختیم;
[تفسیر]
53- و ما از رحمت خود، برادرش هارون را -که پیامبر بود- به او بخشیدیم.
[تفسیر]
54- و در این کتاب (آسمانی) از اسماعیل (نیز) یاد کن، که او در وعدههایش صادق، و رسول و پیامبری (بزرگ) بود!
55- او همواره خانوادهاش را به نماز و زکات فرمان میداد; و همواره مورد رضایت پروردگارش بود.
[تفسیر]
56- و در این کتاب، از ادریس (نیز) یاد کن، او بسیار راستگو و پیامبر (بزرگی) بود.
57- و ما او را به مقام والایی رساندیم.
[تفسیر]
58- آنها پیامبرانی بودند که خداوند مشمول نعمتشان قرار داده بود، از فرزندان آدم، و از کسانی که با نوح بر کشتی سوار کردیم، و از دودمان ابراهیم و یعقوب، و از کسانی که هدایت کردیم و برگزیدیم. آنها کسانی بودند که وقتی آیات خداوند رحمان بر آنان خوانده میشد به خاک میافتادند، در حالی که سجده میکردند و گریان بودند.
[تفسیر]
59- اما پس از آنان، فرزندان ناشایستهای روی کار آمدند که نماز را تباه کردند، و از شهوات پیروی نمودند; و بزودی (مجازات) گمراهی خود را خواهند دید!
60- مگر آنان که توبه کنند، و ایمان بیاورند، و کار شایسته انجام دهند; چنین کسانی داخل بهشت میشوند، و کمترین ستمی به آنان نخواهد شد.
[تفسیر]
61- وارد باغهایی جاودانی میشوند که خداوند رحمان بندگانش را به آن وعده داده است; هر چند آن را ندیدهاند; مسلما وعده خدا تحقق یافتنی است!
62- در آن جا هرگز گفتار لغو و بیهودهای نمیشنوند; و جز سلام در آن جا سخنی نیست; و هر صبح و شام، روزی آنان در بهشت مقرر است.
63- این همان بهشتی است که به بندگان پرهیزگار خود، به ارث میدهیم.
[تفسیر]
64- (پس از تاخیر وحی، جبرئیل به پیامبر عرض کرد:) ما جز بفرمان پروردگار تو، نازل نمیشویم; آنچه پیش روی ما، و پشت سر ما، و آنچه میان این دو میباشد، همه از آن اوست; و پروردگارت هرگز فراموشکار نبوده (و نیست)!
[تفسیر]
65- همان پروردگار آسمانها و زمین، و آنچه میان آن دو قرار دارد! او را پرستش کن; و در راه عبادتش شکیبا باش! آیا مثل و مانندی برای او مییابی؟!
[تفسیر]
66- انسان میگوید: «آیا پس از مردن، زنده (از قبر) بیرون خواهم آمد؟!»
67- آیا انسان به خاطر نمیآورد که ما پیش از این او را آفریدیم در حالی که چیزی نبود؟!
[تفسیر]
68- سوگند به پروردگارت که همه آنها را همراه با شیاطین در قیامت جمع میکنیم; سپس همه را -در حالی که به زانو درآمدهاند- گرداگرد جهنم حاضر میسازیم.
[تفسیر]
69- سپس از هر گروه و جمعیتی، کسانی را که در برابر خداوند رحمان از همه سرکش تر بودهاند، جدا میکنیم.
70- بعد از آن، ما بخوبی از کسانی که برای سوختن در آتش سزاوارترند، آگاهتریم!
[تفسیر]
71- و همه شما (بدون استثنا) وارد جهنم میشوید; این امری است حتمی و قطعی بر پروردگارت!
[تفسیر]
72- سپس آنها را که تقوا پیشه کردند از آن رهایی میبخشیم; و ظالمان را -در حالی که (از ضعف و ذلت) به زانو درآمدهاند- در آن رها میسازیم.
[تفسیر]
73- و هنگامی که آیات روشن ما بر آنان خوانده میشود، کافران به مؤمنان میگویند: «کدام یک از دو گروه ( ما و شما) جایگاهش بهتر، و جلسات انس و مشورتش زیباتر، و بخشش او بیشتر است؟ !»
[تفسیر]
74- چه بسیار اقوامی را پیش از آنان نابود کردیم که هم مال و ثروتشان از آنها بهتر بود، و هم ظاهرشان آراستهتر!
[تفسیر]
75- بگو: «کسی که در گمراهی است، باید خداوند به او مهلت دهد تا زمانی که وعده الهی را با چشم خود ببینند: یا عذاب (این دنیا)، یا (عذاب) قیامت! (آن روز) خواهند دانست چه کسی جایش بدتر، و لشکرش ناتوانتر است!»
[تفسیر]
76- (اما) کسانی که در راه هدایت گام نهادند، خداوند بر هدایتشان میافزاید; و آثار شایستهای که (از انسان) باقی میماند، ثوابش در پیشگاه پروردگارت بهتر، و عاقبتش خوبتر است!
[تفسیر]
77- آیا دیدی کسی را که به آیات ما کافر شد، و گفت: «اموال و فرزندان فراوانی به من داده خواهد شد»؟!
78- آیا او از غیب آگاه گشته، یا نزد خدا عهد و پیمانی گرفته است؟!
79- هرگز چنین نیست! ما بزودی آنچه را میگوید مینویسیم و عذاب را بر او مستمر خواهیم داشت!
80- آنچه را او میگوید (از اموال و فرزندان)، از او به ارث میبریم، و به صورت تنها نزد ما خواهد آمد!
[تفسیر]
81- و آنان غیر از خدا، معبودانی را برای خود برگزیدند تا مایه عزتشان باشد! (چه پندار خامی!)
82- هرگز چنین نیست! به زودی (معبودها) منکر عبادت آنان خواهند شد; (بلکه) بر ضدشان قیام میکنند!
[تفسیر]
83- آیا ندیدی که ما شیاطین را بسوی کافران فرستادیم تا آنان را شدیدا تحریک کنند؟!
84- پس درباره آنان شتاب مکن; ما آنها (و اعمالشان) را به دقت شماره میکنیم!
[تفسیر]
85- در آن روز که پرهیزگاران را دسته جمعی بسوی خداوند رحمان (و پاداشهای او) محشور میکنیم...
86- و مجرمان را (همچون شتران تشنهکامی کهبه سوی آبگاه میروند) به جهنم میرانیم...
[تفسیر]
87- آنان هرگز مالک شفاعت نیستند; مگر کسی که نزد خداوند رحمان، عهد و پیمانی دارد.
[تفسیر]
88- و گفتند: «خداوند رحمان فرزندی برای خود برگزیده است».
89- راستی مطلب زشت و زنندهای گفتید!
[تفسیر]
90- نزدیک است به خاطر این سخن آسمانها از هم متلاشی گردد، و زمین شکافته شود، و کوهها بشدت فرو ریزد...
91- از این رو که برای خداوند رحمان فرزندی قائل شدند!
92- در حالی که هرگز برای خداوند رحمان سزاوار نیست که فرزندی برگزیند!
93- تمام کسانی که در آسمانها و زمین هستند، بنده اویند!
[تفسیر]
94- خداوند همه آنها را احصا کرده، و به دقت شمرده است!
95- و همگی روز رستاخیز، تک و تنها نزد او حاضر میشوند!
[تفسیر]
96- مسلما کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام دادهاند، خداوند رحمان محبتی برای آنان در دلها قرار میدهد!
[تفسیر]
97- و ما فقط آن ( قرآن) را بر زبان تو آسان ساختیم تا پرهیزگاران را بوسیله آن بشارت دهی، و دشمنان سرسخت را با آنان انذار کنی.
[تفسیر]
98- چه بسیار اقوام (بیایمان و گنهکاری) را که پیش از آنان هلاک کردیم; آیا احدی از آنها را احساس میکنی؟! یا کمترین صدایی از آنان میشنوی؟!
[تفسیر]