1. الفاتحة 2. البقرة 3. آل عمران 4. النساء 5. المائدة 6. الأنعام 7. الأعراف 8. الأنفال 9. التوبة 10. يونس 11. هود 12. يوسف 13. الرعد 14. إبراهيم 15. الحجر 16. النحل 17. الإسراء 18. الكهف 19. مريم 20. طه 21. الأنبياء 22. الحج 23. المؤمنون 24. النور 25. الفرقان 26. الشعراء 27. النمل 28. القصص 29. العنكبوت 30. الروم 31. لقمان 32. السجدة 33. الأحزاب 34. سبأ 35. فاطر 36. يس 37. الصافات 38. ص 39. الزمر 40. غافر 41. فصلت 42. الشورى 43. الزخرف 44. الدخان 45. الجاثية 46. الأحقاف 47. محمد 48. الفتح 49. الحجرات 50. ق 51. الذاريات 52. الطور 53. النجم 54. القمر 55. الرحمن 56. الواقعة 57. الحديد 58. المجادلة 59. الحشر 60. الممتحنة 61. الصف 62. الجمعة 63. المنافقون 64. التغابن 65. الطلاق 66. التحريم 67. الملك 68. القلم 69. الحاقة 70. المعارج 71. نوح 72. الجن 73. المزمل 74. المدثر 75. القيامة 76. الإنسان 77. المرسلات 78. النبأ 79. النازعات 80. عبس 81. التكوير 82. الانفطار 83. المطففين 84. الانشقاق 85. البروج 86. الطارق 87. الأعلى 88. الغاشية 89. الفجر 90. البلد 91. الشمس 92. الليل 93. الضحى 94. الشرح 95. التين 96. العلق 97. القدر 98. البينة 99. الزلزلة 100. العاديات 101. القارعة 102. التكاثر 103. العصر 104. الهمزة 105. الفيل 106. قريش 107. الماعون 108. الكوثر 109. الكافرون 110. النصر 111. المسد 112. الإخلاص 113. الفلق 114. الناس
تعداد آیات: 286

تفسير 2. البقرة آية 245
Number of verses: 286
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم
مَّن ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافًا كَثِيرَةً ۚ وَاللَّهُ يَقْبِضُ وَيَبْسُطُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ 245
کیست که به خدا «قرض الحسنه‌ای» دهد، (و از اموالی که خدا به او بخشیده، انفاق کند،) تا آن را برای او، چندین برابر کند؟ و خداوند است (که روزی بندگان را) محدود یا گسترده می‌سازد؛ (و انفاق، هرگز باعث کمبود روزی آنها نمی‌شود). و به سوی او باز می‌گردید (و پاداش خود را خواهید گرفت).

ترجمه
كیست كه به خداوند وام دهد، وامى نیكو تا خداوند آن را براى او چندین برابر بیافزاید و خداوند (روزى بندگان را) محدود و گسترده مى‏سازد، و به سوى او بازگردانده مى‏شوید.

نکته ها
در تفاسیر مختلف [657] آمده است كه این آیه به دنیال آیه قبل كه مردم را به جهاد تشویق مى‏كرد، مؤمنان را به انفاق و وام ترغیب مى‏نماید. زیرا همانگونه كه براى امنیّت و صیانت جامعه، نیاز به جهاد و تلاش مخلصانه است، همچنین براى تأمین محرومان و تهیه وسایل جهاد، نیاز به كمك‏هاى مادّى مى‏باشد.
موضوع وام دادن به خدا، هفت بار در قرآن آمده است. تفسیر مجمع‏البیان [658]شرایطى را براى قرض‏الحسنه بیان كرده است. از آن جمله:
1- از مال حلال باشد.2- از مال سالم باشد.
3- براى مصرف ضرورى باشد.4- بى‏منّت باشد.
5 - بى‏ریا باشد.6- مخفیانه باشد.
7- با عشق وایثار پرداخت شود.8 - سریع پرداخت شود.
9- قرض دهنده خداوند را بر این توفیق شكرگزار باشد.
10- آبروى گیرنده وام حفظ شود.
«قرض»، در زبان عربى به معناى بریدن است و اینكه به وام، قرض مى‏گویند بخاطر آن است كه بخشى از مال بریده وبه دیگران داده مى‏شود تا دوباره باز پس گرفته شود. كلمه «بسط» به معناى گشایش و وسعت است و «بساط» به اجناسى گفته مى‏شود كه در زمین پهن شده باشد.
جهاد، گاهى با جان است كه در آیه قبل مطرح شد وگاهى با مال است كه در این آیه مطرح شده است.
كلمه «كثیر» در كنار كلمه «اضعاف»، نشانه‏ى پاداش بسیار زیاد است. و جمله «یضاعفه» بجاى «یضعفه» رمز مبالغه و ازدیاد است. [659]
تعبیرِ قرض به خداوند، نشان دهنده آن است كه پاداش قرض الحسنة بر عهده خداوند است.
به جاى فرمان به قرض دادن، سؤال مى‏كند كه كیست كه به خداوند قرض دهد، تا مردم احساس اكراه و اجبار در خود نكنند، بلكه با میل و رغبت و تشویق به دیگران قرض دهند. از آنجا كه انسان غریزه منفعت طلبى دارد، لذا خداوند براى تحریك انسان، از این غریزه استفاده كرده و مى‏فرماید: «فیضاعفه اضعافاً»
به جاى «قرض به مردم» فرمود: «به خداوند قرض دهید»، تا فقرا احساس كنند خداوند خودش را به جاى آنان گذاشته و احساس ضعف و ذلّت نكنند.
با اینكه وجود ما و هرچه داریم از خداوند است، امّا خداوند گاهى خود را مشترى و گاهى قرض گیرنده معرفى مى‏كند تا ما را به این كار تشویق نماید. حضرت على علیه السلام فرمودند: جنود آسمان‏ها و زمین از آن خداست، پس آیه قرض براى آزمایش شماست. [660]
امام كاظم علیه السلام فرمود: از مصادیق قرض به خداوند، كمك مالى به امام معصوم است. [661]
گر چه در آیه، قبض و بسط به خداوند نسبت داده شده است، ولى در روایات مى‏خوانیم: هر كه با مردم گشاده دست باشد، خداوند به او بسط مى‏دهد و هر كس با مردم بخل ورزد، خداوند نسبت به او تنگ مى‏گیرد.
در روایات، پاداش قرض الحسنة هیجده برابر، ولى پاداش صدقه ده‏برابر آمده است. [662] و دلیل این تفاوت چنین بیان شده است كه قرض را افراد محتاج مى‏گیرند، ولى هدیه و بخشش گاهى به غیر محتاج نیز داده مى‏شود. [663]
به فرموده‏ى روایات: هركس بتواند قرض بدهد و ندهد، خداوند بوى بهشت را بر او حرام مى‏كند. [664]
هنگامى كه این آیه نازل شد: «من جاء بالحسنة فله خیر منها» [665] هر كس كار خوبى آورد، بهتر از آن را پاداش مى‏گیرد. پیامبر صلى الله علیه وآله از خداوند تقاضاى ازدیاد كرد، آیه نازل شد: «فله عشر امثالها» [666] ده برابر داده مى‏شود. باز درخواست نمود، آیه قرض الحسنه با جمله‏ى «اضعافاً كثیرة» نازل شد. پیامبر متوجّه شد كه كثیرى كه خداوند مقدّر كند، قابل شماره نیست. [667]
پاداش خدا به قرض دهندگان، هم در دنیا وهم در آخرت است. زیرا در كنار «اضعافاً كثیرة» مى‏فرماید: «والیه یرجعون» گویا حساب قیامت، جدا از پاداش‏هاى دنیوى است.
جلوى بدآموزى و سوء برداشت باید گرفته شود. اگر در اوّل آیه خداوند با لحنى عاطفى از مردم قرض مى‏خواهد، بدنبال آن مى‏فرماید: «واللّه یقبض و یبسط» تا مبادا گروهى همچون یهود خیال كنند كه خداوند فقیر است و بگویند: «انّ اللّه فقیر و نحن اغنیاء» [668] و همچنین بدانند كه قرض گرفتن خدا، براى رشد انسان است، نه به خاطر نیاز او. منافقان مى‏گفتند: به مسلمانان انفاق نكنید تا از دور رسول خدا پراكنده شوند. قرآن در جواب آنها فرمود: آنها در چه باورى هستند، مگر نمى‏دانند خزائن آسمان‏ها و زمین در دست خداوند است! [669]


657) تفسیر كبیر، كاشف ونمونه.
658) تفسیر مجمع‏البیان، ذیل آیه‏ى 11 سوره حدید.
659) تفسیر روح‏المعانى.
660) نهج‏البلاغه، خطبه 183.
661) تفسیر روح‏البیان، ج‏1، ص‏381.
662) بحار، ج‏74، ص‏311.
663) بحار، ج‏100، ص‏138.
664) بحار، ج‏100، ص‏138.
665) نمل، 89.
666) انعام، 160.
667) تفسیر المیزان، ج‏2، ص‏310.
668) آل‏عمران، 181.
669) منافقون، 7.

پيام ها
1- كمك به خلق خدا، كمك به خداست. «یقرض اللّه» بجاى «یقرض الناس»
2- براى ترغیب مردم به كارهاى خیر، تشویق لازم است. «فیضاعفه اضعافاً كثیرة»
3- اگر ما گشایش و تنگ دستى را بدست خدا بدانیم، راحت انفاق مى‏كنیم. «واللّه یقبض و یبصط»
4- اگر بدانیم كه ما به سوى او باز مى‏گردیم و هرچه داده‏ایم پس مى‏گیریم، راحت انفاق خواهیم كرد. «الیه ترجعون»

Copyright 2015 almubin.com