1. الفاتحة 2. البقرة 3. آل عمران 4. النساء 5. المائدة 6. الأنعام 7. الأعراف 8. الأنفال 9. التوبة 10. يونس 11. هود 12. يوسف 13. الرعد 14. إبراهيم 15. الحجر 16. النحل 17. الإسراء 18. الكهف 19. مريم 20. طه 21. الأنبياء 22. الحج 23. المؤمنون 24. النور 25. الفرقان 26. الشعراء 27. النمل 28. القصص 29. العنكبوت 30. الروم 31. لقمان 32. السجدة 33. الأحزاب 34. سبأ 35. فاطر 36. يس 37. الصافات 38. ص 39. الزمر 40. غافر 41. فصلت 42. الشورى 43. الزخرف 44. الدخان 45. الجاثية 46. الأحقاف 47. محمد 48. الفتح 49. الحجرات 50. ق 51. الذاريات 52. الطور 53. النجم 54. القمر 55. الرحمن 56. الواقعة 57. الحديد 58. المجادلة 59. الحشر 60. الممتحنة 61. الصف 62. الجمعة 63. المنافقون 64. التغابن 65. الطلاق 66. التحريم 67. الملك 68. القلم 69. الحاقة 70. المعارج 71. نوح 72. الجن 73. المزمل 74. المدثر 75. القيامة 76. الإنسان 77. المرسلات 78. النبأ 79. النازعات 80. عبس 81. التكوير 82. الانفطار 83. المطففين 84. الانشقاق 85. البروج 86. الطارق 87. الأعلى 88. الغاشية 89. الفجر 90. البلد 91. الشمس 92. الليل 93. الضحى 94. الشرح 95. التين 96. العلق 97. القدر 98. البينة 99. الزلزلة 100. العاديات 101. القارعة 102. التكاثر 103. العصر 104. الهمزة 105. الفيل 106. قريش 107. الماعون 108. الكوثر 109. الكافرون 110. النصر 111. المسد 112. الإخلاص 113. الفلق 114. الناس
تعداد آیات: 286

تفسير 2. البقرة آية 48
Number of verses: 286
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم
وَاتَّقُوا يَوْمًا لَّا تَجْزِي نَفْسٌ عَن نَّفْسٍ شَيْئًا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ وَلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ 48
و از آن روز بترسید که کسی مجازات دیگری را نمی‌پذیرد و نه از او شفاعت پذیرفته می‌شود؛ و نه غرامت از او قبول خواهد شد؛ و نه یاری می‌شوند.

ترجمه
و بترسید از روزى كه هیچ كس چیزى (از عذاب خدا) را از كسى دفع نمى‏كند و هیچ شفاعتى از كسى پذیرفته نمى‏شود، و از كسى غرامت و بدلى گرفته نشود ویارى نخواهند شد.

نکته ها
در این آیه به برخى باورهاى غلط و امیدهاى نابجاى یهود، اشاره شده است. آنان گمان مى‏كردند كه در روز قیامت اجدادشان، شفیع آنان خواهد شد. چنانكه بت‏پرستان، بت‏ها را شفیع خود مى‏پنداشتند. برخى از آنان قربانى كردن را كفّاره‏ى گناهان دانسته و اگر پول نداشتند، یك جفت كبوتر را سر مى‏بریدند. گروهى از آنان به همراه مرده، طلا و زیورآلات دفن مى‏كردند تا مرده به عنوان جریمه‏ى گناهانش بپردازد.
غافل از آنكه قیامت بر خلاف دنیاست، كه برخى با پول و پارتى و یا حمایت گرفتن از قدرت‏ها، بر مشكلاتشان پیروز مى‏شوند.
در روز قیامت، تمام سبب‏ها قطع؛ «تقطّعت بهم الأسباب» [318] و نسبت‏ها محو؛ «فلا أنساب بینهم» [319] و زبان عذرخواهى بسته مى‏شود؛ «فلا یؤذن لهم فیعتذرون» [320] مال و فرزند كارآیى ندارند؛ «لا ینفع مالٌ و لا بنون» [321] و خویشاوندى نیز ثمرى ندارد؛ «لن تنفعكم أرحامكم» [322] قدرت‏ها پوچ مى‏شوند؛ «هلك عنّى سلطانیه» [323] و شفاعت بدون اذن خداوند پذیرفته نمى‏شود؛ «و لا یشفعون الاّ لمن ارتضى» [324] و فدیه پذیرفته نمى‏شود. «لایؤخذ منكم فدیه» [325]
بحثى درباره شفاعت
شفاعت از كلمه «شفع» به معناى جفت است، یعنى افرادى كه مایه‏اى از ایمان و تقوى و عمل داشته و در آن روز كمبودى دارند، لطفى به آن مایه‏ها اضافه مى‏شود و در اثر جفت وهمراه شدن با لطف اولیاى الهى، از قهر خداوند نجات مى‏یابند. بنابراین شفاعت، تنها شامل كسانى مى‏شود كه تلاشگرند، ولى در راه مانده‏اند و نیاز به قدرتى دارند كه در كنار آنان باشد.
حدود سى آیه از قرآن مربوط به شفاعت است كه به چند دسته تقسیم مى‏شوند:
1- آیاتى كه شفاعت را نفى مى‏كنند، مانند: «یومٌ لا بیعٌ فیه ولا خلّةٌ ولا شفاعةٌ» [326]، روزى كه معامله و دوستى و شفاعت در آن نیست.
2- آیاتى كه شفاعت را مخصوص خداوند مى‏دانند، مانند: «مالكم من دونه من ولّى ولا شفیع» [327] ، غیر از او هیچ یاور و شفاعت كننده‏اى نیست.
3- آیاتى كه از شفاعت دیگران با اذن خداوند یاد مى‏كنند، مانند: «من ذا الذّى یشفع عنده الاّ باذنه» [328] ، چه كسى در نزد او (خداوند) شفاعت مى‏كند مگر به اذنش؟
4- آیاتى كه شرایط شفاعت شوندگان را بیان مى‏كنند، مانند:
الف: شفاعت براى كسى است كه مورد رضایت خدا باشد. «ولا یشفعون الا لمن ارتضى» [329]
ب: براى ظالمان، دوستدار و شفیعى نیست. «ما للظّالمین من حمیم ولا شفیع» [330]
ج: فرشتگان براى كسانى كه ایمان آورده‏اند، دعا واستغفار مى‏كنند. «ویستغفرون للّذین آمنوا» [331]
با توجّه به آیات فوق، معلوم مى‏شود كه شفاعت بى‏قید و شرط نیست و شفاعت به اجازه و اذن خداست و شفاعت شونده، باید واجد شرایطى باشد و اگر كسى شرایط شفاعت را دارا نباشد، هر چند همسر پیامبر خدا باشد، مورد شفاعت قرار نمى‏گیرد. چنانكه همسر نوح و لوط علیهما السلام به علّت فسق، مشمول شفاعت نشدند. «فخانتا هما فلم یغنیا عنهما من اللّه شیئاً و قیل ادخلا الّنار مع الدّاخلین» [332]
بنابراین شفاعتى سازنده است كه انسان را با اولیاى خدا پیوند دهد و مانع یأس او شود. ولى اگر ایمان به شفاعت سبب جرأت بر گناه گردد، همانگونه كه مسیحیان عقیده دارند كه عیسى فدا شد تا گناهان ما بخشیده شود، هرگز قابل قبول نیست.
سؤال: آیا شفاعتِ اولیاى خدا، به معناى ایستادن در برابر اراده‏ى خدا نیست؟ كسى را كه خدا اراده كرده عذاب كند، پیامبر با شفاعت خود جلو آن اراده را نمى‏گیرد؟
پاسخ: هم كیفر بدكاران و هم اجازه شفاعت به اولیاى خود، اراده و خواست اوست. بنابراین شفاعت اولیاى خدا، چیزى در برابر اراده‏ى الهى نیست.
سؤال: آیا شفاعت اولیاى خدا به این معناست كه رحم آنان از خدا بیشتر است. زیرا خدا مى‏خواهد عذاب كند و اولیاى او شفاعت مى‏كنند؟
پاسخ: هم وجود رحم در اولیاى خدا و هم اجازه‏ى استفاده از آن، از طرف خداست. بنابراین اوست كه با رحم و لطف خود، اجازه‏ى شفاعت مى‏دهد.
سؤال: آیا شفاعت، اراده‏ى خدا را تغییر مى‏دهد؟
پاسخ: اراده‏ى خداوند در شرائط مختلف یك نوع نیست. اراده خدا بر كیفر گناهكار است، ولى اگر او توبه كند، قهرش را برمى‏دارد. زیرا شرائط انسان گناهكار با انسان توبه‏كار فرق دارد. انسانى بخاطر محبّت و ارادت و اطاعت از اولیاى خدا در دنیا، مشمول شفاعت آنان مى‏شود و دیگرى كه مخالف آنان بوده، مشمول نمى‏شود.
اسباب بخشش گناهان در دنیا سه چیز است:
1- توبه. «الاّ الّذین تابوا واصلحوا وبیّنوا فاولئك اتوب علیهم وأنا التّواب الرّحیم» [333]
2- ترك گناهان كبیره. «ان تجتنبوا كبائر ما تنهون عنه نكفّر عنكم سیّئاتكم» [334]
3- حسنات و كارهاى نیك. «انّ الحسنات یُذهبنَ السیّئات» [335]
ولى در آخرت، راه بخشش فقط شفاعت است.


318) بقره، 166.
319) مؤمنون، 101.
320) مرسلات، 36.
321) شعراء، 88.
322) ممتحنه، 3.
323) الحاقه، 29.
324) انبیاء، 28.
325) حدید، 15.
326) بقره، 254.
327) سجده، 4.
328) بقره، 255.
329) انبیاء، 28.
330) غافر، 18.
331) غافر، 7.
332) تحریم، 10.
333) بقره، 160.
334) نساء، 31.
335) هود، 114.

پيام ها
1- ترس از حضور در دادگاه الهى، بدون وجود هرگونه وكیل یا شفیعى، زمینه‏ى تقویت تقواى الهى است. «واتّقوا یوماً»
2- در برابر عقاید خرافى وباطل، با قاطعیّت برخورد كنید. «لایقبل، لا یؤخذ»

Copyright 2015 almubin.com