1. الفاتحة 2. البقرة 3. آل عمران 4. النساء 5. المائدة 6. الأنعام 7. الأعراف 8. الأنفال 9. التوبة 10. يونس 11. هود 12. يوسف 13. الرعد 14. إبراهيم 15. الحجر 16. النحل 17. الإسراء 18. الكهف 19. مريم 20. طه 21. الأنبياء 22. الحج 23. المؤمنون 24. النور 25. الفرقان 26. الشعراء 27. النمل 28. القصص 29. العنكبوت 30. الروم 31. لقمان 32. السجدة 33. الأحزاب 34. سبأ 35. فاطر 36. يس 37. الصافات 38. ص 39. الزمر 40. غافر 41. فصلت 42. الشورى 43. الزخرف 44. الدخان 45. الجاثية 46. الأحقاف 47. محمد 48. الفتح 49. الحجرات 50. ق 51. الذاريات 52. الطور 53. النجم 54. القمر 55. الرحمن 56. الواقعة 57. الحديد 58. المجادلة 59. الحشر 60. الممتحنة 61. الصف 62. الجمعة 63. المنافقون 64. التغابن 65. الطلاق 66. التحريم 67. الملك 68. القلم 69. الحاقة 70. المعارج 71. نوح 72. الجن 73. المزمل 74. المدثر 75. القيامة 76. الإنسان 77. المرسلات 78. النبأ 79. النازعات 80. عبس 81. التكوير 82. الانفطار 83. المطففين 84. الانشقاق 85. البروج 86. الطارق 87. الأعلى 88. الغاشية 89. الفجر 90. البلد 91. الشمس 92. الليل 93. الضحى 94. الشرح 95. التين 96. العلق 97. القدر 98. البينة 99. الزلزلة 100. العاديات 101. القارعة 102. التكاثر 103. العصر 104. الهمزة 105. الفيل 106. قريش 107. الماعون 108. الكوثر 109. الكافرون 110. النصر 111. المسد 112. الإخلاص 113. الفلق 114. الناس
تعداد آیات: 11

تفسير 62. الجمعة آية 9
Number of verses: 11
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِن يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَىٰ ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ۚ ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ 9
ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که برای نماز روز جمعه اذان گفته شود، به سوی ذکر خدا بشتابید و خرید و فروش را رها کنید که این برای شما بهتر است اگر می‌دانستید!

ترجمه
اى كسانى كه ایمان آورده‏اید! آنگاه كه براى نماز روز جمعه ندا داده شد، پس به سوى یاد خدا (نماز) شتاب كنید و داد و ستد را رها كنید كه این براى شما بهتر است، اگر بدانید.

نکته ها
رسول گرامى اسلام در معراج مشاهده فرمود كه فرشتگان براى كسانى‏كه روز جمعه به نماز جمعه حاضر شوند و غسل جمعه كنند، طلب مغفرت مى‏نمایند و مى‏گویند: «الّلهم اغفر للذین یحضرون صلاة الجمعة الّلهم اغفر للذین یغتسلون یوم الجمعة»(62)
جایگاه روز جمعه‏
در اسلام، در میان روزها، روز جمعه از اهمیّت خاصى برخوردار است و روایات در این باره بسیار است كه به برخى از آنها اشاره مى‏شود:
* پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله فرمودند: جمعه، سرور روزهاى هفته و داراى بزرگ‏ترین مرتبه در نزد خداوند متعال است.(63)
* جمعه، روز كمك به محرومان و فقراست. در حدیث مى‏خوانیم كه پرداخت صدقه و انفاق خود را در روز جمعه پرداخت كنید.(64)
* جمعه، عید مسلمانان است.(65)
* جمعه روز ظهور امام زمان‏علیه السلام و پایان غیبت آن حضرت است: «یخرج قائمنا یوم الجمعة»(66)
* در روز جمعه درهاى آسمان براى بالا رفتن اعمال بندگان باز مى‏شود.(67)
* پیامبر مى‏فرماید: در روز جمعه خداوند كارهاى نیك را چند برابر و كارهاى زشت را محو مى‏كند، به درجات مؤمنان مى‏افزاید، دعاها را اجابت مى‏كند، بلاها را دور و حاجات مؤمنان را برآورده مى‏سازد.(68)
 هركس روز جمعه به زیارت قبر پدر و مادر یا یكى از آنها برود، گناهانش بخشیده و نام او در زمره نیكان نوشته مى‏شود.(69)
در روز جمعه، غسل جمعه را ترك نكنید كه سنّت پیامبر اسلام است و از بوى خوش بهره‏گیرید و لباس نیكو در بر كنید.(70)
پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله فرمودند: آیا به شما خبر دهم چه كسى اهل بهشت است؟ كسى كه گرما و سرماى شدید او را از اعمال روز جمعه باز ندارد.(71)
در روز جمعه تا آنجا كه توان دارید، كارهاى خیر انجام دهید. «و لیفعل الخیر ما استطاع»(72)
براى كسى‏كه در روز جمعه به نظافت پردازد و ناخن و موى سر و صورت خود را كوتاه كند و مسواك زند... و به سوى نماز جمعه برود، هفتاد هزار فرشته او را بدرقه كنند و براى او استغفار و شفاعت نمایند.(73)
جایگاه نماز جمعه‏
اولین اقدام پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله پس از هجرت به مدینه، اقامه نماز جمعه بود.
نمازى كه دعوت به آن با جمله «یا ایها الّذین آمنوا» شروع شده است.
نمازى كه با جمله «فاسعوا الى ذكر اللّه» مردم به اقامه آن ترغیب شده‏اند.
نمازى كه فرمان ترك داد و ستد را به همراه دارد.
نمازى كه در روایات، هم وزن حج شمرده شده است. «علیك بالجمعة فانّها حجّ المساكین»(74)
نمازى كه بعد از خطبه‏اش دعا مستجاب مى‏شود.(75)
نمازى كه با تكیه امام جمعه به اسلحه اقامه مى‏شود.
نمازى كه سبك شمردن و استخفاف آن، نشانه‏ى نفاق شمرده شده است.
نمازى كه در آن امام جمعه باید مردم را به تقوا سفارش كند.
نمازى كه در آن مردم از مسایل جهان آگاه مى‏شوند.
نمازى كه باید به جماعت برگزار شود ونمى‏توان آن را فردى خواند.
نمازى كه سفارش شده تسهیلات لازم براى حضور زندانیان مالى در آن فراهم شود.(76)
نمازى كه سزاوار است سفر به خاطر حضور در آن به تأخیر افتد. حضرت على‏علیه السلام در نامه‏اى به حارث همدانى مى‏فرماید: روز جمعه مسافرت مكن تا در نماز حاضر شوى مگر سفرى كه در راه خدا باشد و یا كارى كه به انجام آن معذورى.(77)
نمازى كه سفارش شده از روز قبل، خود را براى حضور در آن آماده كنید. حضرت على‏علیه السلام از اینكه روز پنج شنبه دارویى مصرف كنند كه سبب ضعف (و عدم شركت در نماز) در روز جمعه شود، مردم را نهى مى‏فرمودند(78) و امام باقرعلیه السلام در وصف یاران پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله فرمودند: آنان از روز پنج شنبه خود را براى نماز جمعه آماده مى‏كردند.(79)
نمازى كه ثواب شركت در آن براى مسافر، بیش از ثواب افرادى است كه مقیم همان شهرند.(80)
نمازى كه یك شب مانده به انجام آن، به تلاوت آیات آن سفارش شده است. در روایات سفارش شده كه در نماز مغرب شب جمعه، سوره جمعه تلاوت شود كه به نوعى تذكر و یادآورى و آماده شدن براى نماز جمعه است.
پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله فرمود: هر قدمى كه مؤمن به سوى نماز جمعه بر مى‏دارد، خداوند هول و هراس روز قیامت را از او كم مى‏كند.(81)
نماز جمعه كفّاره گناهانى است كه انسان در طول هفته انجام مى‏دهد، البته مادامى كه گناهان كبیره را رها كند.(82)
كسى‏كه كارگرى را اجیر كرده او را از رفتن به نماز جمعه باز ندارد كه گناه مى‏كند.(83)
هركس سه جمعه پى در پى بدون عذر موجّه نماز جمعه را ترك نماید، نام او به عنوان منافق ثبت مى‏شود. «من ترك الجمعة ثلاثة متتابعة لغیر علّة كتب منافقاً»(84)
و در روایت دیگرى مى‏خوانیم هر كس به غیر از بیمارى و عذر موجه دیگرى سه جمعه در نماز جمعه حضور نیابد، خداوند بر قلب او مُهر مى‏زند.(85)
هر كس نتوانست در نماز جمعه شركت كند، پس مبلغى را صدقه دهد (تا كفّاره‏ى عدم حضور او در نماز جمعه باشد).(86)
رسول گرامى اسلام‏صلى الله علیه وآله فرمود: هر كس در زمان حیات و یا پس از مرگ من، نماز جمعه را از روى انكار یا استخفاف و سبك شمردن ترك كند، خداوند كارش را جمع نمى‏كند، در امورش بركت قرار نمى‏دهد و حج و صدقه او قبول نیست، مگر آن كه توبه كند.(87)
هنگامى‏كه امام جمعه براى خواندن خطبه مى‏ایستد، بر مردم لازم است كه سكوت كنند(88) و نماز نخوانند(89) و با ادب بنشینند.(90)
وظیفه امام جمعه‏
1. خطبه‏هاى نماز، طولانى نباشد. پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله فرمودند: بعد از شما اقوامى مى‏آیند كه خطبه‏ها را طولانى و نماز را كوتاه مى‏خوانند: «سیأتى بعدكم اقوام یطیلون الخطب و یقصرون الصلاة» اما شما نماز را طولانى بخوانید و خطبه‏ها را كوتاه كنید: «اطیلوا الصلاة و اقصروا الخطبة»(91)
2. خداوند، در نماز جمعه دو خطبه را قرار داد تا یكى از آن‏ها به حمد و ثناى الهى و تقدیس خداوند، و دیگرى به حوائج مردم و هشدار و آموزش آنان و نیایش اختصاص یابد.(92)
3. در حال قیام، به ایراد خطبه بپردازد. «ما رأیت رسول اللّه خطب الاّ و هو قائم»(93)
4. خطیب، اسلحه دست گیرد ولى آن را به كار نبرد بلكه به موعظه و ارشاد بپردازد. (یعنى قدرت داریم ولى در عین حال، دلسوز و مهربانیم) چنانكه پیامبر به كمان یا عصا تكیه مى‏دادند و خطبه مى‏خواندند. «یتوكأ على قوسٍ او عصا»(94)
5. هنگامى كه امام جمعه از منبر بالا مى‏رود و رو به مردم مى‏ایستد به مردم سلام كند. «من السّنة اذا صعد الامام المنبر ان یُسلّم اذا استقبل الناس»(95)
6. خواندن سوره جمعه و منافقون در نماز جمعه. پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله در نماز جمعه سوره جمعه و سوره منافقون را قرائت مى‏فرمودند؛ سوره جمعه را براى بشارت دادن به مؤمنان و برحذر داشتن آنان از دنیا و سوره منافقون را براى مأیوس كردن و توبیخ منافقان.(96)
 7. آگاه نمودن مردم را به مسائل روز. امام رضاعلیه السلام فرمود: نماز جمعه یك گردهمایى عمومى است تا امام جمعه مردم را به عبادت و اطاعت ترغیب كند و از گناه و معصیت پرهیز دهد و آنان را از آنچه در اطراف آنها روى مى‏دهد و از آنچه برایشان مفید و یا مضّر است، آگاه كند. «و یخبرهم بما ورد علیهم من الافاق و من الاهوال التى لهم فیها المضرّة و المنفعة»(97)
 8. امام جمعه، مردم را از آنچه خداوند به آن امر كرده و آنچه از آن نهى فرموده و آنچه مایه‏ى صلاح و فساد آنان است، آگاه سازد و آنان را تعلیم دهد. «ان یعلّمهم من امره و نهیه ما فیه الصلاح و الفساد»(98)


62) مستدرك الوسائل، ج 6، ص 91.
63) وسائل الشیعه، ج 5، ص 17.
64) وسائل الشیعه، ج 5، ص 67.
65) وسائل الشیعه، ج 5، ص 66.
66) كمال الدین، ص 164.
67) وسائل الشیعه، ج 5، ص 325.
68) وسائل الشیعه، ج 5، ص 63.
69) صلاة الجمعه، ص 245.
70) كافى، ج 3، ص 417.
71) كنزالعمال، حدیث 21085.
72) وسائل الشیعه، ج 5، ص 78.
73) مستدرك، ج 6، ص 46.
74) تهذیب، ج 3، ص 237.
75) وسائل الشیعه، ج 5، ص 46.
76) وسائل الشیعه، ج 5، ص 36.
77) نهج البلاغه، نامه 69.
78) بحارالانوار، ج 89، ص 197.
79) وسائل الشیعه، ج 5، ص 46.
80) وسائل الشیعه، ج 5، ص 36.
81) مستدرك الوسائل، ج‏6، ص‏42.
82) بحار الانوار، ج 89، ص 256.
83) مستدرك الوسائل، ج 6، ص 7.
84) مستدرك الوسائل، ج 8، ص 407.
85) كنز العمّال، حدیث 21147.
86) كنز العمّال، حدیث 21139.
87) مستدرك الوسائل، ج 6، ص 10.
88) بحارالانوار، ج 89، ص 256.
89) وسائل الشیعه، ج 5، ص 39.
90) كنز العمّال، ج 7، ص 746.
91) كنز العمّال، ج 7، ص 748.
92) وسائل الشیعه، ج 5، ص 40.
93) بحارالانوار، ج 89، ص 131.
94) وسائل الشیعه، ج 5، ص 38.
95) وسائل الشیعه، ج 5، ص 43.
96) كنز العمّال، ج 8، ص 378.
97) بحارالانوار، ج 89، ص 201.
98) وسائل الشیعه، ج‏5، ص‏40.

پيام ها
1- براى دعوت مردم به عبادت باید بسترسازى كرد. (در ابتداى سوره قبل از دستور به شركت در نماز جمعه، سخن از تسبیح موجودات است.) «یسبّح للّه... فاسعوا الى ذكر اللّه»
2- براى دعوت مردم، آنان را با احترام و نام نیك یاد كنیم. «یا ایّها الّذین آمنوا»
3- حضور در نماز جمعه، نشانه ایمان است. «یا ایّها الّذین آمنوا اذا نودى للصّلاة...»
4- نماز، مایه‏ى ذكر خدا است. «اذا نودى للصّلاة... فاسعوا الى ذكر اللّه»
5 - براى حضور در نماز جمعه، شتاب كنید. «للصّلاة من یوم الجمعة فاسعوا»
6- براى حضور در نماز جمعه، باید موانع موجود را برطرف كرد. «و ذروا البیع» (رها كردن كسب و كار و تجارت از باب نمونه است وگرنه همه كارها را باید در هنگام نماز، رها كرد و در نماز جمعه حضور یافت.)
7- خداوند كه فرمان ترك تجارت مى‏دهد، آن را با وعده‏هاى حق جبران مى‏كند. «ذلكم خیر لكم ان كنتم تعلمون»
8 - نشانه علم واقعى، انتخاب بهترین‏ها در هر زمان است. «ذلكم خیر لكم ان كنتم تعلمون»
9- در تربیت دینى، هم تشویق لازم است، «یا ایّها الّذین آمنوا»
 هم فرمان لازم است، «فاسعوا الى ذكر اللّه»
هم نهى لازم است، «ذروا البیع»
هم استدلال لازم است. «ذلكم خیر لكم»

Copyright 2015 almubin.com