1. الفاتحة 2. البقرة 3. آل عمران 4. النساء 5. المائدة 6. الأنعام 7. الأعراف 8. الأنفال 9. التوبة 10. يونس 11. هود 12. يوسف 13. الرعد 14. إبراهيم 15. الحجر 16. النحل 17. الإسراء 18. الكهف 19. مريم 20. طه 21. الأنبياء 22. الحج 23. المؤمنون 24. النور 25. الفرقان 26. الشعراء 27. النمل 28. القصص 29. العنكبوت 30. الروم 31. لقمان 32. السجدة 33. الأحزاب 34. سبأ 35. فاطر 36. يس 37. الصافات 38. ص 39. الزمر 40. غافر 41. فصلت 42. الشورى 43. الزخرف 44. الدخان 45. الجاثية 46. الأحقاف 47. محمد 48. الفتح 49. الحجرات 50. ق 51. الذاريات 52. الطور 53. النجم 54. القمر 55. الرحمن 56. الواقعة 57. الحديد 58. المجادلة 59. الحشر 60. الممتحنة 61. الصف 62. الجمعة 63. المنافقون 64. التغابن 65. الطلاق 66. التحريم 67. الملك 68. القلم 69. الحاقة 70. المعارج 71. نوح 72. الجن 73. المزمل 74. المدثر 75. القيامة 76. الإنسان 77. المرسلات 78. النبأ 79. النازعات 80. عبس 81. التكوير 82. الانفطار 83. المطففين 84. الانشقاق 85. البروج 86. الطارق 87. الأعلى 88. الغاشية 89. الفجر 90. البلد 91. الشمس 92. الليل 93. الضحى 94. الشرح 95. التين 96. العلق 97. القدر 98. البينة 99. الزلزلة 100. العاديات 101. القارعة 102. التكاثر 103. العصر 104. الهمزة 105. الفيل 106. قريش 107. الماعون 108. الكوثر 109. الكافرون 110. النصر 111. المسد 112. الإخلاص 113. الفلق 114. الناس
تعداد آیات: 40

تفسير 75. القيامة آية 1
Number of verses: 40
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم
لَا أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيَامَةِ 1
سوگند به روز قیامت،

ترجمه
به روز قیامت قسم مى‏خورم.
و به نفس ملامت‏گر قسم مى‏خورم (كه شما پس از مرگ زنده خواهید شد.)
آیا انسان مى‏پندارد كه استخوان‏هاى او را (بعد از مرگ) جمع نمى‏كنیم؟
بلكه ما قادریم (خطوط سر) انگشتان او را (بار دیگر) درست كنیم، ولى انسان مى‏خواهد راه فسق و فجور را پیش روى خود باز كند.
(لذا از روى تردید) مى‏پرسد: روز قیامت چه وقت است؟

نکته ها
این سوره و سوره بلد با جمله «لا اُقسم» آغاز شده است. به گفته بسیارى از مفسّران، حرف «لا» براى تأكید است ولى بعضى آن را براى نفى مى‏دانند، یعنى مطلب به قدرى روشن است كه سوگند نمى‏خورم.
شاید شباهت قیامت با نفس لوّامه كه هر دو مورد قسم واقع شده‏اند، در این باشد كه در دنیاى كوچك وجود انسان دادگاهى به نام نفس لوّامه وجود دارد، در عالم هستى نیز دادگاهى به نام قیامت قرار دارد.(156)
پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله به ابن مسعود فرمود: اعمال خوب را زیاد انجام بده كه نیكوكار و بدكار، هر دو در قیامت پشیمان خواهند بود. نیكوكاران از این كه چرا كارهاى نیك بیشترى انجام نداده‏اند و بدكاران از كوتاهى‏ها و تقصیر خود. سپس فرمود: آیه «و لا اقسم بالنفس اللوّامة» شاهد و گواه این مطلب است.(157)
نفس در قرآن‏
در قرآن و روایات و دعاها، چند گونه نفس براى انسان تصویر شده است:
الف) نفس امارّة: كه همواره انسان را به بدى‏ها فرمان مى‏دهد و اگر با عقل و ایمان مهار نشود، انسان را به سقوط و تباهى مى‏كشاند. در قرآن مى‏خوانیم: «انّ النّفس لامّارة بالسوء الاّ ما رحم ربّى»(158) به درستى كه نفس (انسان را) به كارهاى زشت و ناروا فرمان مى‏دهد مگر آن كه پروردگارم رحم كند.
این نفس، آنقدر خواهش و خواسته خود را تكرار مى‏كند تا انسان را گرفتار سازد. حضرت على‏علیه السلام مى‏فرماید: نفس امّارة همچون فرد منافق تملّق انسان را مى‏گوید و در قالب دوست جلوه مى‏كند تا بر انسان مسلّط شود و او را به مراحل بعد وارد كند.(159)
قرآن كریم در سوره یوسف مى‏فرماید: پس از آن كه برادران یوسف، بنیامین را در سرزمین مصر به جاى گذاشته و به نزد پدر برگشتند و ماجراى دستگیر شدن او به اتهام سرقت بیان كردند، حضرت یعقوب به آنان فرمود:«بل سوّلت لكم انفسكم»(160) بلكه نفس، این كار زشت را براى شما زینت داد و شما را به سوى آن كشاند.
در حدیث دیگرى مى‏خوانیم: بعد از نماز، از خداوند چنین بخواهید: «الهى لا تكلنى الى نفسى طرفة عین ابداً» حتّى به اندازه چشم بر هم زدنى مرا به نفس خودم وامگذار.(161)
امام زین العابدین علیه السلام در مناجات شاكّین به خداوند متعال عرض مى‏كند: من از نفسى به تو شكایت مى‏كنم كه به بدى‏ها فرمان مى‏دهد، به سوى خطاها مى‏رود، نسبت به انجام گناه شتابان است، هنگامى كه شرّى به او مى‏رسد فریاد مى‏زند و هنگامى كه قرار است خیرى از ناحیه او به كسى برسد بخل مى‏ورزد، به لهو و لعب تمایل شدید دارد، از غفلت و سهو و اشتباه پر شده است، به سوى گناه سرعتم مى‏بخشد و براى توبه، مرا به طفره وا مى‏دارد.
ب) نفس لوّامة: كه در این سوره (قیامت) آمده است و شاید مراد از آن، همان وجدان اخلاقى باشد. آرى، انسان داراى حالتى است كه در برابر انجام بدى‏ها یا كم شدن خوبى‏ها، هم در دنیا خود را ملامت مى‏كند و هم در آخرت. این ملامت‏ها، همان ندامت و پشیمانى است كه مى‏تواند مقدّمه توبه باشد و یا بسترى براى یأس و خودباختگى فراهم آورد.
ج) نفس مطمئنّة: كه در اثر نماز و یاد خدا حاصل مى‏شود و انسان به آرامش و اطمینان دست پیدا مى‏كند. قرآن كریم در یك مى‏فرماید: «اقم الصّلاة لذكرى»(162) نماز را به پادار تا به یاد من برسى و در جاى دیگر مى‏فرماید: «الا بذكر اللّه تطمئنّ القلوب»(163) آگاه باشید كه با یاد خداوند دلها اطمینان و آرامش پیدا مى‏كنند.
انسان مطمئن، از مرگ نمى‏هراسد، مشتاق شهادت است، به زرق و برق‏ها و جلوه‏هاى دنیا بى‏اعتنا است و به مقدّرات الهى همواره راضى است.
منكران معاد گاهى سؤالاتى را براى انكار قیامت مطرح مى‏كردند. از جمله این كه مى‏گفتند: «من یحیى العظام و هى رمیم»(164) چه كسى این استخوان‏ها را زنده مى‏كند در حالى كه پوسیده و پراكنده شده‏اند؟ و گاهى به طور علنى قیامت را انكار مى‏كردند و مى‏گفتند: «ان هى الاّ حیاتنا الدنیا نموت و نحیى و ما نحن بمبعوثین»(165) جز این زندگانى دنیا، زندگانى دیگرى نیست كه ما در آن به دنیا مى‏آییم و مى‏میریم و ما مبعوث نمى‏شویم.
در مقابل تردید و تشكیك مخالفان در معاد كه بازگشت آن به قدرت خداوند است، قرآن بر قدرت الهى در باز آفریدن انسان‏ها تأكید مى‏كند كه به نمونه‏هایى از آن اشاره مى‏كنیم:
«قادر على ان یخلق مثلهم»(166) او قادر است كه همانند آنها را دوباره خلق كند.
«بقادر على ان یحیى الموتى»(167) خداوند بر اینكه مردگان را زنده كند توانا است.
«على رجعه لقادر» خداوند بر بازگرداندن او توانا است.
و در این آیه مى‏فرماید: نه تنها بازگرداندن اصل انسان، بلكه آفرینش خطوط نوك انگشتان او در نزد خداوند كار مهمّى نیست. «بلى قادرین على ان نسوّى بنانه»
در انگشتان هر انسانى خطوط خاصّى است كه مخصوص به اوست و هیچ دو نفرى پیدا نمى‏شوند كه خطوط انگشتان آنها یكسان باشد و به همین جهت براى شناسایى مجرمان، از انگشت نگارى استفاده مى‏كنند. آرى علم خداوند و قدرت او بر ظریف‏ترین ذرّات وجود هر فردى جارى است. «نسوّى بنانه»


156) تفسیرنمونه.
157) بحار، ج 74، ص‏104.
158) یوسف، 53.
159) غررالحكم.
160) یوسف، 83 .
161) كافى، ج 3. ص‏346.
162) طه، 14.
163) رعد، 28.
164) یس، 78.
165) مؤمنون، 37.
166) اسراء، 99.
167) احقاف، 33.

پيام ها
 1- در نزد خداوند، وقوع قیامت قطعى است و لذا به آن سوگند مى‏خورد. «لا اقسم بیوم القیامة»
 2- یكى از ویژگى‏هاى انسان، داشتن وجدان اخلاقى و شناخت فطرى خوبى‏ها و بدى‏ها و سرزنش و ملامت خود یا دیگران به هنگام انجام بدى‏ها است. «النفس اللوّامة»
 3- در میان سه نفس امّاره، مطمئنّة و لوّامة، آن كه به سرزنش‏ها و حسرت‏هاى روز قیامت شباهت دارد، نفس لوّامة است. «لااقسم بیوم القیامة... بالنفس اللوّامة»
 4- ایمان به معاد مانع از انجام فسق و فجور است. لذا آنان كه بناى بر انجام گناه و فجور دارند، معاد را زیر سؤال مى‏برند. «بل یرید الانسان لیفجر امامه یسئل ایّان یوم القیامة»
 5 - منكران معاد، بر اساس پندار و خیال به انكار قیامت مى‏پردازند نه استدلال و دلیل و برهان. «أ یحسب الانسان ان لن نجمع عظامه»
 6- اعضا و جوارح و استخوان‏هاى پوسیده و پراكنده، در قیامت قابل جمع‏آورى است. «نجمع عظامه»
 7- معاد جسمانى است و در قیامت وجود انسان از استخوانهاى خودش است. «نجمع عظامه»
 8 - نقل پندارهاى باطل و ردّ آنها جایز است. «أیحسب... بلى قادرین»
 9- آفریده خداوند، داراى نظم و نظام است، چه در دنیا: «الّذى خلق فسوّى»(168) و چه در آخرت: «نسوّى بنانه»
 10- انسان قیامت، همان انسان دنیایى است. «بلى قادرین على ان نسوّى بنانه»
 11- خداوند به انسان قدرت انتخاب و اختیار و اراده عطا كرده است و او مى‏تواند بر خلاف عقل و فطرت و آگاهى خود تصمیم بگیرد. «بل یرید الانسان لیفجر امامه»
 12- بسیارى از كسانى كه قیامت را انكار مى‏كنند مشكل علمى ندارند، بلكه از نظر روانى انكار آنان براى آن است كه به خیال خود راه را براى خواسته‏هاى خود باز كنند. «یرید الانسان لیفجر امامه»


168) اعلى، 2.

توضيحات
سیماى سوره قیامت‏
 این سوره چهل آیه دارد و در مكّه نازل شده است.
 نام آن برگرفته از آیه اول است و به معناى رستاخیز مى‏باشد.
 محور مطالب این سوره چنانكه از نامش پیداست، موضوع معاد و روز قیامت مى‏باشد. ابتدا حوادث سخت و سهمگین پایان این جهان مطرح شده و سپس چهره‏هاى شادمان و غمگین نیكوكاران و بدكاران آمده است.
 ادامه سوره، حالات انسان در هنگام جان دادن و مرگ را بیان كرده و با اشاره‏اى به آفرینش انسان از قطره‏اى آب پست، كه نشانه قدرت خداوند بر آفرینش دوباره انسان است، پایان مى‏یابد.
 البتّه چهار آیه میانى سوره، در مورد قرآن و نحوه نزول و قرائت آن است.
 در روایات براى كسى كه به قرائت این سوره مداومت داشته و نسبت به آن عامل باشد، عبور بر صراط و حضور در قیامت با چهره‏اى بشّاش و خندان تضمین شده است.

Copyright 2015 almubin.com