1. الفاتحة 2. البقرة 3. آل عمران 4. النساء 5. المائدة 6. الأنعام 7. الأعراف 8. الأنفال 9. التوبة 10. يونس 11. هود 12. يوسف 13. الرعد 14. إبراهيم 15. الحجر 16. النحل 17. الإسراء 18. الكهف 19. مريم 20. طه 21. الأنبياء 22. الحج 23. المؤمنون 24. النور 25. الفرقان 26. الشعراء 27. النمل 28. القصص 29. العنكبوت 30. الروم 31. لقمان 32. السجدة 33. الأحزاب 34. سبأ 35. فاطر 36. يس 37. الصافات 38. ص 39. الزمر 40. غافر 41. فصلت 42. الشورى 43. الزخرف 44. الدخان 45. الجاثية 46. الأحقاف 47. محمد 48. الفتح 49. الحجرات 50. ق 51. الذاريات 52. الطور 53. النجم 54. القمر 55. الرحمن 56. الواقعة 57. الحديد 58. المجادلة 59. الحشر 60. الممتحنة 61. الصف 62. الجمعة 63. المنافقون 64. التغابن 65. الطلاق 66. التحريم 67. الملك 68. القلم 69. الحاقة 70. المعارج 71. نوح 72. الجن 73. المزمل 74. المدثر 75. القيامة 76. الإنسان 77. المرسلات 78. النبأ 79. النازعات 80. عبس 81. التكوير 82. الانفطار 83. المطففين 84. الانشقاق 85. البروج 86. الطارق 87. الأعلى 88. الغاشية 89. الفجر 90. البلد 91. الشمس 92. الليل 93. الضحى 94. الشرح 95. التين 96. العلق 97. القدر 98. البينة 99. الزلزلة 100. العاديات 101. القارعة 102. التكاثر 103. العصر 104. الهمزة 105. الفيل 106. قريش 107. الماعون 108. الكوثر 109. الكافرون 110. النصر 111. المسد 112. الإخلاص 113. الفلق 114. الناس
تعداد آیات: 111

تفسير 17. الإسراء آية 60
Number of verses: 111
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم
وَإِذْ قُلْنَا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحَاطَ بِالنَّاسِ ۚ وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلَّا فِتْنَةً لِّلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ ۚ وَنُخَوِّفُهُمْ فَمَا يَزِيدُهُمْ إِلَّا طُغْيَانًا كَبِيرًا 60
(به یاد آور) زمانی را که به تو گفتیم: «پروردگارت احاطه کامل به مردم دارد؛ (و از وضعشان کاملاً آگاه است.) و ما آن رؤیایی را که به تو نشان دادیم، فقط برای آزمایش مردم بود؛ همچنین شجره ملعونه [= درخت نفرین شده‌] را که در قرآن ذکر کرده‌ایم. ما آنها را بیم داده (و انذار) می‌کنیم؛ اما جز طغیان عظیم، چیزی بر آنها نمی‌افزاید!»

ترجمه
و (به یادآور) آنگاه كه به تو گفتیم: همانا پروردگارت بر مردم احاطه دارد و آن رؤیایى را كه نشانت دادیم و آن درخت نفرین شده در قرآن را، جز براى آزمایش مردم قرار ندادیم. و ما مردم را بیم مى‏دهیم، ولى (هشدار ما) جز طغیان و سركشى بزرگ، چیزى بر آنان نمى‏افزاید.

نکته ها
در آیه‏ى قبل سخن از كشتن ناقه‏ى صالح بود و در این آیه، سخن از شجره‏ى ملعونه كه قاتل اهل‏بیت پیامبرعلیهم السلام بودند.
در روایات مى‏خوانیم كه اهل‏بیت فرمودند: ما كمتر از ناقه‏ى صالح نیستیم، جسارت به ما هلاكت را به دنبال دارد.(130)
در قرآن، چند رؤیا براى پیامبر اسلام بیان شده است: یك رؤیا در آستانه‏ى جنگ بدر، كه خداوند دشمنان را به چشم پیامبر اندك نشان داد، تا مسلمانان سست نشوند.(131) دیگرى رؤیاى ورود فاتحانه به مسجدالحرام.(132) و یكى هم خوابى كه در این آیه مطرح است. دو خواب قبلى پس از هجرت و در مدینه بوده، اما این خواب در مكّه بوده است. البتّه برخى رؤیا را مربوط به معراج دانسته‏اند، در حالى كه معراج در بیدارى بود و رؤیا ظهور در خواب دیدن دارد.
آن خواب و شجره‏ى ملعونه یكى است، چون نتیجه‏ى واحدى دارد و آن فتنه‏بودن براى مردم است. خداوند این شجره‏ى ملعونه و اعمالشان را در خواب به پیامبرصلى الله علیه وآله نشان داد و فرمود كه این سبب فتنه‏ى امت توست و با جمله‏ى «اِنّ ربّك احاط بالناس»، آن حضرت را دلدارى داد.
«شَجرة»، هم به معناى درخت است، هم هر اصلى كه شاخه‏ها و فروعى داشته باشد. لذا به قبیله هم شجره گفته مى‏شود. پیامبر نیز فرمود: من و على از یك شجره‏ایم «أنا و علىٌّ من شجرة واحدة».(133) به سلسله‏ى نسب و نژاد نیز «شجره‏نامه» گفته مى‏شود. پس شجره‏ى ملعونه، قومى ریشه دارند كه ملعونند.
در آخر این آیه آمده است كه هشدارهاى الهى نسبت به شجره‏ى ملعونه، نتیجه‏اى جز افزایش طغیان بزرگ اینان ندارد. و «طغیان كبیر» تنها یكبار و در همین آیه به كار رفته است. پس باید در قرآن از یك شجره ملعونه واز قوم و قبیله‏اى سراغ گرفت كه به ظاهر مسلمان، ولى در باطن داراى نفاق وسبب فتنه‏ى مردم‏اند.
در قرآن، امور متعدّدى لعنت شده است، مثل: ابلیس، یهود، منافقان، مشركان، علمایى كه حقّ را كتمان كردند، آزاردهندگان پیامبر، امّا تنها منافقانند كه همراه مسلمانان وموجب فتنه آنانند، زیرا ابلیس و اهل‏كتاب ومشركین، چهره‏اى روشن دارند، ولى منافقان به ظاهر مسلمان، پیوسته عامل فتنه بوده‏اند.(134)
بعضى پنداشته‏اند شجره‏ى ملعونه، همان «درخت زقّوم» است كه وسیله‏ى عذاب الهى است، ولى چیزهاى دیگرى هم وسیله‏ى عذاب الهى بوده است كه این نشانه‏ى لعنت شدن آن وسیله نیست، مثل رود نیل كه فرعون را غرق كرد، یا فرشتگان كه بر اقوامى عذاب نازل كردند، یا مؤمنان كه در جنگ‏ها بازوى خدا در عذاب و نابودى كفّار بودند. «قاتلوهم یعذّبهم اللّه بایدیكم»(135)
علامه‏ى طباطبایى‏قدس سره در بحث روایى سوره‏ى قدر، از برجستگان اهل‏سنّت مثل خطیب بغدادى، ترمذى، ابن‏جریر، طبرانى، بیهقى، ابن‏مردویه و از علماى شیعه مثل كلینى صاحب كتاب كافى نقل مى‏كند كه پیامبراكرم در خواب، بالا رفتن بوزینگان را از منبر خود دید و بسیار غمگین شد. جبرئیل نازل شد. حضرت خواب خود را بر او بیان كرد. جبرئیل به آسمان رفت و چون برگشت، این آیات را با خود آورد: «أفرأیت اِن مَتعّناهم سنین . ثمّ جائهم ما كانوا یوعدون . ما أغنى عنهم ماكانوا یمتعّون»(136) آیا نمى‏بینى كه اگر ما سالیانى آنان را بهره‏مند سازیم، سپس عذابى كه به آنان وعده داده شده، سراغشان آید، بهره‏گیرى‏هاى دنیوى برایشان سودى نخواهد بخشید. این رؤیا، همچنین سبب نزول سوره‏ى قدر شد، تا به پیامبر تسلى بدهد كه اگر بنى‏امیه هزار ماه حكومت مى‏كنند، در عوض ما به تو شب قدر دادیم كه بهتر از هزار ماه است.
مسأله خواب دیدن بوزینه‏هایى كه حكومت را به دست گرفتند و بر منبر پیامبر بالا مى‏رفتند، از امام باقر و امام صادق‏علیهما السلام نیز روایت شده است.(137) و مفسّران شیعه و سنّى مراد از شجره‏ى ملعونه را «بنى‏امیّه» مى‏دانند. امام سجادعلیه السلام فرمود: جبرئیل بوزینه‏ها را بر بنى‏امیّه تطبیق داد. پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله پرسید: آیا این حادثه در زمان من رخ مى‏دهد؟ پاسخ داد: نه، حدود چهل سال بعد از هجرت تو رخ مى‏دهد.(138)
در میان بنى‏امیه هم، آن كس كه بیش از همه طغیان كرد و حادثه‏ى كربلا را به‏وجود آورد، «یزید» بود و این فاجعه، بزرگ‏ترین طغیان در تاریخ بود.


130) بحار، ج 28، ص 206 و ج‏50، ص 192.
131) انفال، 43.
132) فتح، 27.
133) بحار، ج 38، ص‏309.
134) عمیق‏ترین نظر در باره‏ى این آیه كه با روایات همراه است، در تفسیر المیزان آمده است.
135) توبه، 14.
136) شعراء، 205 - 207.
137) تفسیر تبیان.
138) تفسیر لاهیجى.

پيام ها
1- خداوند، گاهى از طریق خواب، بعضى حقایق را به پیامبر و دیگران الهام مى‏كند. «اَریناك»
2- هر حادثه‏اى، حتّى تعبیر خواب، مى‏تواند وسیله‏ى آزمایش مردم قرار گیرد. «الرؤیا... فتنة»
3- قبایل و گروه‏هایى كه عامل انحراف شوند، «شجره‏ى ملعونه»اند. «فتنة للناس و الشجرة الملعونه»
4- هشدار به مردم، حتّى به قبایل و دودمان‏هاى ملعون، از سنّت‏هاى الهى است. «نخوّفهم»
5 - در دل لجوجان متعصّب، هشدارها اثر ندارد. (نرود میخ آهنین در سنگ) «فما یزیدهم الاّ طغیاناً كبیراً»

Copyright 2015 almubin.com