1. الفاتحة 2. البقرة 3. آل عمران 4. النساء 5. المائدة 6. الأنعام 7. الأعراف 8. الأنفال 9. التوبة 10. يونس 11. هود 12. يوسف 13. الرعد 14. إبراهيم 15. الحجر 16. النحل 17. الإسراء 18. الكهف 19. مريم 20. طه 21. الأنبياء 22. الحج 23. المؤمنون 24. النور 25. الفرقان 26. الشعراء 27. النمل 28. القصص 29. العنكبوت 30. الروم 31. لقمان 32. السجدة 33. الأحزاب 34. سبأ 35. فاطر 36. يس 37. الصافات 38. ص 39. الزمر 40. غافر 41. فصلت 42. الشورى 43. الزخرف 44. الدخان 45. الجاثية 46. الأحقاف 47. محمد 48. الفتح 49. الحجرات 50. ق 51. الذاريات 52. الطور 53. النجم 54. القمر 55. الرحمن 56. الواقعة 57. الحديد 58. المجادلة 59. الحشر 60. الممتحنة 61. الصف 62. الجمعة 63. المنافقون 64. التغابن 65. الطلاق 66. التحريم 67. الملك 68. القلم 69. الحاقة 70. المعارج 71. نوح 72. الجن 73. المزمل 74. المدثر 75. القيامة 76. الإنسان 77. المرسلات 78. النبأ 79. النازعات 80. عبس 81. التكوير 82. الانفطار 83. المطففين 84. الانشقاق 85. البروج 86. الطارق 87. الأعلى 88. الغاشية 89. الفجر 90. البلد 91. الشمس 92. الليل 93. الضحى 94. الشرح 95. التين 96. العلق 97. القدر 98. البينة 99. الزلزلة 100. العاديات 101. القارعة 102. التكاثر 103. العصر 104. الهمزة 105. الفيل 106. قريش 107. الماعون 108. الكوثر 109. الكافرون 110. النصر 111. المسد 112. الإخلاص 113. الفلق 114. الناس
تعداد آیات: 59

تفسير 44. الدخان آية 1
Number of verses: 59
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم
حم 1
حم‌

ترجمه
حا، میم.
 به كتاب روشنگر سوگند.
ما آن را در شبى مبارك و فرخنده نازل كردیم، ما همواره انذار كننده بودیم.

نکته ها
كلمه «مبارك» از «بركت» به معناى خیر پایدار و ضد آن كلمه «شوم» است.
مراد از شب مبارك، همان شب قدر است كه در ماه مبارك رمضان قرار دارد. «شهر رمضان الّذى انزل فیه القرآن»(1)
براى حروف مقطعه معانى زیادى گفته‏اند كه شاید بهترین وجه آن باشد كه قرآن، این معجزه بزرگ الهى از همین حروف است، چنانكه در سوره شورى بعد از حروف (حم عسق) مى‏فرماید: «كذلك یوحى» ما بدین گونه وحى مى‏كنیم. البتّه در بعضى روایات آمده كه در این حروف رمز و رازى است كه جز خدا كسى نمى‏داند.(2)
كلمه‏ى «مبین» از «ابانة» به معناى روشن و روشنگر است. یكى از ظلم‏هایى كه به قرآن شد این بود كه برخى بزرگان گفتند: قرآن، قطعى الصدور و ظنّى الدلالة است. صدور قرآن از جانب خدا یقینى است، ولى دلالت‏هاى قرآن شفّاف و روشن نیست و مفاهیم آن ظنّى است. امّا این یك اجتهاد نابجا در برابر صریح قرآن است، زیرا قرآن بارها فرموده كه من نور هستم، روشنگرم و روشن كننده مرز بین حقّ و باطل هستم، چنانكه در این آیات مى‏فرماید: «الكتاب المبین»
البتّه در قرآن به آیاتى متشابه كه داراى چند معناست، برخورد مى‏كنیم، لكن آن آیات نیز در سایه سایر آیات روشن مى‏شود.
قرآن از همه جهت مبارك است:
الف) از جهت نازل كننده. «تبارك الّذى نزل الفرقان»(3)
ب) خود قرآن مبارك است. «كتاب انزلناه الیك مبارك»(4)
ج) از جهت زمان نزول. «فى لیلة مباركة»
سؤال: اگر نزول قرآن در شب قدر بوده است، پس نزول آیات در 23 سال رسالت پیامبر به چه معناست؟
پاسخ: قرآن در شب قدر یك باره و یك جا بر قلب پیامبر و بار دیگر و به تدریج در طول بیست و سه سال نازل شد. همان گونه كه یك بار چمدان لباسى را یكجا به شخصى مى‏دهید و در مرحله بعد درب آن را گشوده و لباسها را جداگانه به او نشان مى‏دهید و یا كتاب شعر حافظ را یك جا به شما هدیه مى‏كنند و در هر مناسبت، چند بیتى از آن را براى شما مى‏خوانند.
در این آیه، زمان نزول قرآن مبارك شمرده شده و در آیات دیگر زمان نزول عذاب، نحس خوانده شده است، «ایّام نَحسات»(5) اصولاً مبارك یا منحوس بودن زمان یا به خاطر حوادث تلخ و شیرینى است كه در آنها واقع مى‏شود و یا در خود زمان خصوصیّتى است كه بر ما پوشیده است، چنانكه در قرآن از استغفار در سحرها ستایش شده كه معلوم مى‏شود در عنصر زمان خصوصیّتى است كه ما نمى‏دانیم.


1) بقره، 185.
2) تفسیر نورالثقلین، ج‏1، ص‏30.
3) فرقان، 1.
4) ص، 29.
5) فصّلت، 16.

پيام ها
 1- قرآن در زمان پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله به عنوان كتاب مقدّس مطرح بود. (خداوند به آن سوگند یاد مى‏كند) «والكتاب»
 2- قرآن براى دست‏یابى انسان به نور از جایگاهى بلند نازل شده است. « انزلناه»
 3- زمان‏ها متفاوتند و بعضى بر بعضى دیگر قداست و برترى دارند. «لیلة مباركة»
 4- براى مسائل معنوى، شب زمان مناسب‏ترى است. «لیلة مباركة»
 5 - سنّت خداوند، فرستادن هشدار دهنده است. «كنّا منذرین»
 6- براى مردم غافل انذار و هشدار مفیدتر از بشارت است. «منذرین»

توضيحات
سیماى سوره دخان‏
 این سوره كه پنجاه و نه آیه دارد، در مكّه نازل گردیده و پنجمین سوره‏اى است كه با حروف مقطّعه (حم) آغاز مى‏شود.
 كلمه «دخان» به معناى دود، دو بار در قرآن آمده است، یك بار كه مربوط به آغاز جهان است در سوره فصّلت آمده و یك بار كه به پایان جهان اشاره دارد در آیه ده همین سوره آمده است.
 بیشتر مطالب این سوره در بیان عظمت قرآن و نزول آن در شب قدر و مباحثى درباره توحید و سرنوشت كفّار و همچنین ماجراى حضرت موسى و بنى اسرائیل و فرعون و بیهوده نبودن آفرینش و خلقت آسمان و زمین مى‏باشد.

Copyright 2015 almubin.com