1. الفاتحة 2. البقرة 3. آل عمران 4. النساء 5. المائدة 6. الأنعام 7. الأعراف 8. الأنفال 9. التوبة 10. يونس 11. هود 12. يوسف 13. الرعد 14. إبراهيم 15. الحجر 16. النحل 17. الإسراء 18. الكهف 19. مريم 20. طه 21. الأنبياء 22. الحج 23. المؤمنون 24. النور 25. الفرقان 26. الشعراء 27. النمل 28. القصص 29. العنكبوت 30. الروم 31. لقمان 32. السجدة 33. الأحزاب 34. سبأ 35. فاطر 36. يس 37. الصافات 38. ص 39. الزمر 40. غافر 41. فصلت 42. الشورى 43. الزخرف 44. الدخان 45. الجاثية 46. الأحقاف 47. محمد 48. الفتح 49. الحجرات 50. ق 51. الذاريات 52. الطور 53. النجم 54. القمر 55. الرحمن 56. الواقعة 57. الحديد 58. المجادلة 59. الحشر 60. الممتحنة 61. الصف 62. الجمعة 63. المنافقون 64. التغابن 65. الطلاق 66. التحريم 67. الملك 68. القلم 69. الحاقة 70. المعارج 71. نوح 72. الجن 73. المزمل 74. المدثر 75. القيامة 76. الإنسان 77. المرسلات 78. النبأ 79. النازعات 80. عبس 81. التكوير 82. الانفطار 83. المطففين 84. الانشقاق 85. البروج 86. الطارق 87. الأعلى 88. الغاشية 89. الفجر 90. البلد 91. الشمس 92. الليل 93. الضحى 94. الشرح 95. التين 96. العلق 97. القدر 98. البينة 99. الزلزلة 100. العاديات 101. القارعة 102. التكاثر 103. العصر 104. الهمزة 105. الفيل 106. قريش 107. الماعون 108. الكوثر 109. الكافرون 110. النصر 111. المسد 112. الإخلاص 113. الفلق 114. الناس
تعداد آیات: 13

تفسير 60. الممتحنة آية 10
Number of verses: 13
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ ۖ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِهِنَّ ۖ فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنَاتٍ فَلَا تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى الْكُفَّارِ ۖ لَا هُنَّ حِلٌّ لَّهُمْ وَلَا هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ ۖ وَآتُوهُم مَّا أَنفَقُوا ۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ أَن تَنكِحُوهُنَّ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ ۚ وَلَا تُمْسِكُوا بِعِصَمِ الْكَوَافِرِ وَاسْأَلُوا مَا أَنفَقْتُمْ وَلْيَسْأَلُوا مَا أَنفَقُوا ۚ ذَٰلِكُمْ حُكْمُ اللَّهِ ۖ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ ۚ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ 10
ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که زنان باایمان بعنوان هجرت نزد شما آیند، آنها را آزمایش کنید -خداوند به ایمانشان آگاهتر است- هرگاه آنان را مؤمن یافتید، آنها را بسوی کفّار بازنگردانید؛ نه آنها برای کفّار حلالند و نه کفّار برای آنها حلال؛ و آنچه را همسران آنها (برای ازدواج با این زنان) پرداخته‌اند به آنان بپردازید؛ و گناهی بر شما نیست که با آنها ازدواج کنید هرگاه مَهرشان را به آنان بدهید و هرگز زنان کافر را در همسری خود نگه ندارید (و اگر کسی از زنان شما کافر شد و به بلاد کفر فرار کرد،) حق دارید مَهری را که پرداخته‌اید مطالبه کنید همان‌گونه که آنها حق دارند مهر زنانشان را که از آنان جدا شده‌اند) از شما مطالبه کنند؛ این حکم خداوند است که در میان شما حکم می‌کند، و خداوند دانا و حکیم است!

ترجمه
اى كسانى كه ایمان آورده‏اید! هرگاه زنان مؤمن (از شوهرِ كافر جدا شده) هجرت كنان نزد شما آمدند، آنان را (از نظر ایمان) آزمایش كنید و خداوند به ایمان آنان آگاه‏تر است. پس اگر آنان را مؤمن تشخیص دادید، به سوى كفّار باز نگردانید، نه اینان براى آنان حلالند و نه آنان براى اینان حلال و آنچه را كه شوهران كافر (براى این زنان) پرداخت كرده‏اند (از قبیل مهریّه) به آنان بپردازید و بر شما گناهى نیست كه با اینان ازدواج كنید، به شرط آن كه مهریّه آنان را بپردازید و همسران كافره را به همسرى نگاه ندارید و آنچه از براى آنان پرداخت كرده‏اید از كفّار بگیرید همان‏گونه (اگر زن، مسلمان شده و به شما ملحق مى‏شد،) هزینه‏هایى را كه شوهران كافر پرداخت كرده بودند باید از شما درخواست نمایند. این حكم الهى است كه خداوند میان شما مقرّر داشته و خداوند آگاه حكیم است.

نکته ها
یكى از بندهاى قرارداد صلح حُدیبیه این بود كه اگر مشركى از مكه به مسلمانان مدینه پیوست، مسلمانان او را به مشركان باز گردانند. این آیه مى‏فرماید: مسئله باز گرداندن شامل زنان مهاجرى كه به مسلمانان پناهنده شده‏اند نمى‏شود.
این آیه از آیات حقوقى و اجتماعى قرآن است.
مهریّه زن كافرى كه مسلمان شده، به جامعه اسلامى بپیوندد، به شوهر كافرش داده مى‏شود، «آتوهم ما انفقوا» و این مهریّه را باید از بیت المال پرداخت.(37)
كلمه «عصم» جمع «عصمت» به معناى وسیله نگاهدارى است.
در این آیه، سیماى عدالت‏پرور مكتب اسلام جلوه مى‏كند:
اوّلاً زن هجرت كرده را تنها به حال خود رها نمى‏كند،
ثانیاً حق شوهر كافرى كه زن خود را از دست داده است، نادیده نمى‏گیرد و مهریّه‏اى را كه پرداخت كرده به او باز مى‏گرداند،
ثالثاً نیاز غریزى و عاطفى زن را با فرمان «تنحكوهنّ» و نیاز مالى او را با فرمان «اجورهنّ» تأمین مى‏كند.
هجرت ممكن است به خاطر فرار از شوهر یا علاقه به زندگى جدید یا جاسوسى یا رسیدن به مال و فامیل باشد، لذا باید با آزمایش انگیزه‏ها روشن شود.
كفّار چند دسته هستند:(38)
یا همگى بر كفر اصرار دارند كه آیه اول مبنى بر برائت و متاركه مسلمانان، به آنان نظر داشت. «لاتتخذوا عدوّى و عدوكم أولیاء... قد كفروا بما جاءكم من الحق»
یا به طور دسته جمعى دشمنى با شما را ترك مى‏كنند. «عسى اللّه ان یجعل بینكم و بین الّذین عادیتم منهم مودّة» (آیه 7 همین سوره)
یا تفكیك صورت مى‏گیرد، مثلاً زن مسلمان مى‏شود، ولى مرد، كافر باقى مى‏ماند و یا بالعكس كه در این صورت، مسلمان به شما ملحق مى‏شود. «جاءكم المؤمنات مهاجرات»
در بیان مهریّه اول كلمه «نفقه» به كار رفته، «انفقوا... انفقتم» ولى در مورد مهریّه ازدواج دوم، كلمه «أجورهنّ» به كار رفته است. با توجّه به پنج موردى كه كلمه «اجورهنّ» در قرآن آمده است، به نظر مى‏رسد كلمه «اجر» براى زنان بیوه و ازدواج دوم آنها است.
وقتى ایمان آوردنِ یكى از دو همسر، عقد قبلى را بهم مى‏زند، پس به طریق اولى‏، اگر قبل از عقد، زن كافر باشد عقدى محقق نمى‏شود.
امام باقرعلیه السلام فرمود: «لاینبغى نكاح اهل الكتاب» ازدواج با زنان اهل‏كتاب (یهود و نصارا) سزاوار نیست. آنگاه امام‏علیه السلام این قسمت از آیه را تلاوت فرمود:(39) «و لاتمسكوا بعصم الكوافر»


37) تفاسیر المیزان، نمونه، فرقان.
38) تفاسیر كبیر فخررازى و مراغى.
39) تفسیر نورالثقلین.

پيام ها
 1- زنان در انتخاب دین و انجام وظایف دینى تابع شوهر نیستند و حتّى مى‏توانند براى حفظ دین خود هجرت نمایند. «جاءكم المؤمنات مهاجرات»
 2- مدّعیان بازگشت از كفر به ایمان، باید مورد آزمایش و امتحان قرار بگیرند. «جاءكم المؤمنات... فامتحنوهُنّ»
 3- هر كجا كه خطر جاسوسى و امثال آن هست، گزینش و آزمایش لازم است. «فامتحنوهُنّ»
 4- با دید مثبت به مردم نگاه كنید. «جاءكم المؤمنات مهاجرات فامتحنوهنّ» (با این كه هنوز امتحان نشده‏اند، امّا آیه لقب مؤمن به آنان داده است).
 5 - علم خداوند به امور، از ما سلب مسئولیّت نمى‏كند. «فامتحنوهُنّ اللّه اعلم بایمانهنّ»
 6- در برخورد با افراد، ما مأمور به ملاك‏هاى ظاهرى هستیم، نه وسواس و سوءظن. «فامتحنوهنّ اللّه اعلم بایمانهنّ»
 7- نقش ایمان در مسایل خانوادگى و زناشویى بسیار مهم است. اگر زنِ كافرى مؤمن شد، او را به شوهر كافرش برنگردانید زیرا همسر كافر محیط خانواده را ناسالم مى‏كند. «فان علمتموهنّ مؤمنات فلاترجعوهنّ»
 8 - سلطه و حكومت كافر بر مسلمان از هر جهت ممنوع است، خواه سیاسى و اجتماعى باشد كه قرآن مى‏فرماید: «لن یجعل اللّه للكافرین على المؤمنین سبیلاً»(40) و خواه خانوادگى باشد كه این آیه مى‏فرماید: زن مسلمان نباید تحت امر شوهر كافر باشد. «فلاترجعوهنّ الى الكفّار»
 9- جامعه و محیط در فرد مؤثر است. ممكن است محیط كفر، زن مسلمان را در خود هضم كند، پس او را به كفّار برنگردانید. «فلاترجعوهنّ الى الكفّار»
 10- كفرِ یكى از طرفین ازدواج، منجر به طلاق قهرى مى‏شود. «فلاترجعوهنّ الى الكفّار»
 11- به علاقه شخصى مرد به همسر قانع نشوید، ممكن است شوهر، زن را دوست داشته باشد ولى جامعه فاسد بر روح زن فشار وارد كند. «فلاترجعوهن الى الكفّار» (و نفرمود: «الى زوجه»)
 12- ایمان، زیر بناى ازدواج است و كافر، كفو و همتاىِ مؤمن نیست. «لا هنّ حلُّ لهم ولا هم یحلّون لهنّ»
 13- جدایى زناشویى دلیل نادیده گرفتن حقوق مالى نیست، حتّى اگر كافر هزینه‏اى را پرداخته باید از طرف مسلمانان به او پرداخت شود. «لا هم یحلّون لهنّ و آتوهم ما انفقوا»
 14- هر ازدواجى، مهریّه جداگانه دارد. (مهریّه قبلى كه شوهر كافر داده است بپردازید و براى ازدواج دوّم كه خودتان اقدام مى‏كنید باید مهریّه جداگانه بدهید.) «آتوهم ما انفقوا... اتیتموهنّ اجورهنّ»
 15- حق مالكیّت و حقوق مالى كفّار غیر حربى محفوظ است. «آتوهم ما انفقوا»
 16- اولین نیاز زن همسر شایسته است. «لاجناح علیكم ان تنكحوهنّ»
 17- سابقه كفر، مانع ازدواج با تازه مسلمان نیست. «لاجناح علیكم أن تنكحوهنّ»
 18- مهریّه، حق زن است. «اُجورهنّ»
 19- هم نیاز غریزى باید تأمین شود، «تنكحوهنّ» و هم نیاز مالى. «اُجورهنّ»
 20- از زن بودن و تنهایى و غربت و تازه مسلمان بودن دیگران سوء استفاده نكنید. «آتیتموهنّ اُجورهنّ»
 21- كفر، كلید جدایى است و مسائلى از قبیل ازدواج و عشق به همسر و فرزند و سابقه زندگى مانع جدایى نیست. «ولاتمسكوا بعصم الكوافر»
 22- حفظ حقوق، طرفینى است، حق شما و حق كفّار نباید نایده گرفته شود. (اگر زن مسلمانى كافر شد و به كفّار پیوست، مهریّه‏اى كه هزینه كرده‏اید از كفّار بگیرید و اگر زن كافرى به مسلمانان پیوست، مهریّه‏اى كه كافر پرداخت كرده به او بدهید). «واسئلوا ما أنفقتم ولیسئلوا ما أنفقوا»
 23- پذیرفتن پناهنده، در اسلام پذیرفته شده است، به شرط آنكه اوّلاً افراد آزمایش شوند، ثانیاً مسئله مالى یا زیبایى و زشتى در پناه دادن مطرح نباشد، ثالثاً هزینه‏اى را كه كفّار پرداخت كرده‏اند به آنان بپردازند و كفّار حق مطالبه دارند. «اذا جاءكم... مهاجرات فامتحنوهنّ... آتوهم ما أنفقوا... ولیسئلوا ما أنفقوا»
 24- دستورات الهى، عالمانه و حكیمانه است. «ذلكم حكم اللّه یحكم بینكم واللّه علیم حكیم»


40) نساء، 141.

Copyright 2015 almubin.com