1. الفاتحة 2. البقرة 3. آل عمران 4. النساء 5. المائدة 6. الأنعام 7. الأعراف 8. الأنفال 9. التوبة 10. يونس 11. هود 12. يوسف 13. الرعد 14. إبراهيم 15. الحجر 16. النحل 17. الإسراء 18. الكهف 19. مريم 20. طه 21. الأنبياء 22. الحج 23. المؤمنون 24. النور 25. الفرقان 26. الشعراء 27. النمل 28. القصص 29. العنكبوت 30. الروم 31. لقمان 32. السجدة 33. الأحزاب 34. سبأ 35. فاطر 36. يس 37. الصافات 38. ص 39. الزمر 40. غافر 41. فصلت 42. الشورى 43. الزخرف 44. الدخان 45. الجاثية 46. الأحقاف 47. محمد 48. الفتح 49. الحجرات 50. ق 51. الذاريات 52. الطور 53. النجم 54. القمر 55. الرحمن 56. الواقعة 57. الحديد 58. المجادلة 59. الحشر 60. الممتحنة 61. الصف 62. الجمعة 63. المنافقون 64. التغابن 65. الطلاق 66. التحريم 67. الملك 68. القلم 69. الحاقة 70. المعارج 71. نوح 72. الجن 73. المزمل 74. المدثر 75. القيامة 76. الإنسان 77. المرسلات 78. النبأ 79. النازعات 80. عبس 81. التكوير 82. الانفطار 83. المطففين 84. الانشقاق 85. البروج 86. الطارق 87. الأعلى 88. الغاشية 89. الفجر 90. البلد 91. الشمس 92. الليل 93. الضحى 94. الشرح 95. التين 96. العلق 97. القدر 98. البينة 99. الزلزلة 100. العاديات 101. القارعة 102. التكاثر 103. العصر 104. الهمزة 105. الفيل 106. قريش 107. الماعون 108. الكوثر 109. الكافرون 110. النصر 111. المسد 112. الإخلاص 113. الفلق 114. الناس
تعداد آیات: 20

تفسير 73. المزمل آية 20
Number of verses: 20
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم
۞ إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنَىٰ مِن ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَنِصْفَهُ وَثُلُثَهُ وَطَائِفَةٌ مِّنَ الَّذِينَ مَعَكَ ۚ وَاللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ ۚ عَلِمَ أَن لَّن تُحْصُوهُ فَتَابَ عَلَيْكُمْ ۖ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ ۚ عَلِمَ أَن سَيَكُونُ مِنكُم مَّرْضَىٰ ۙ وَآخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِن فَضْلِ اللَّهِ ۙ وَآخَرُونَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۖ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ ۚ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا ۚ وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنفُسِكُم مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ هُوَ خَيْرًا وَأَعْظَمَ أَجْرًا ۚ وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ ۖ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ 20
پروردگارت می‌داند که تو و گروهی از آنها که با تو هستند نزدیک دو سوم از شب یا نصف یا ثلث آن را به پا می‌خیزند؛ خداوند شب و روز را اندازه‌گیری می‌کند؛ او می‌داند که شما نمی‌توانید مقدار آن را (به دقّت) اندازه‌گیری کنید (برای عبادت کردن)، پس شما را بخشید؛ اکنون آنچه برای شما میسّر است قرآن بخوانید او می‌داند بزودی گروهی از شما بیمار می‌شوند، و گروهی دیگر برای به دست آوردن فضل الهی (و کسب روزی) به سفر می‌روند، و گروهی دیگر در راه خدا جهاد می‌کنند (و از تلاوت قرآن بازمی‌مانند)، پس به اندازه‌ای که برای شما ممکن است از آن تلاوت کنید و نماز را بر پا دارید و زکات بپردازید و به خدا «قرض الحسنه» دهید [= در راه او انفاق نمایید] و (بدانید) آنچه را از کارهای نیک برای خود از پیش می‌فرستید نزد خدا به بهترین وجه و بزرگترین پاداش خواهید یافت؛ و از خدا آمرزش بطلبید که خداوند آمرزنده و مهربان است!

ترجمه
همانا پروردگارت مى‏داند كه تو و گروهى از كسانى كه با تو هستند، نزدیك به دو سوم شب یا نصف آن یا یك سوم آن را به عبادت برمى‏خیزید و خداوند شب و روز را اندازه‏گیرى مى‏كند. او مى‏داند كه شما نمى‏توانید به طور دقیق آن را احصا كنید. از این رو شما را بخشید (و حساب دقیق شب را از شما برداشت) پس آنچه میسّر است از قرآن بخوانید. خداوند مى‏داند كه برخى از شما بیمار خواهند شد و گروه دیگرى به سفر مى‏روند تا از فضل خدا (رزق) جویند و گروه دیگرى در راه خدا به جهاد مشغولند (و از تلاوت قرآن باز مى‏مانند) پس (اكنون كه فرصت دارید) هرچه مى‏توانید از قرآن بخوانید و نماز به پا دارید و زكات بدهید و به خداوند وام دهید، وامى نیكو (بدانید كه) آنچه براى خود از پیش فرستید، آن را نزد خدا نیكوتر و با پاداشى بزرگ‏تر خواهید یافت و از خداوند طلب آمرزش كنید كه همانا خداوند آمرزنده مهربان است.

نکته ها
این آیه مى‏فرماید: با انجام كارهاى نیك همچون نماز شب و تلاوت قرآن و رسیدگى به محرومان، مغرور نشوید كه باز هم نیاز به استغفار دارید.
این آیه، جامعیّت اسلام را از اشك شبانه تا جهاد روزانه، از رابطه با خدا تا كمك به فقرا، از تلاوت قرآن تا سفرهاى تجارى و از انجام كارهاى خیر همراه با استغفار نمایان مى‏كند.
در آیات قبل، فرمود: نصف یا ثلث و یا دو ثلث شب را به عبادت برخیزید. این آیه مى‏فرماید: چون محاسبه این مقدار كار مشكلى است كه از عهده شما برنمى‏آید، لذا خداوند آن را بر شما بخشید و از این پس، هر مقدار كه مى‏توانید و براى شما مقدور است به عبادت برخیزید ونماز وقرآن بخوانید. خصوصاً هنگامى كه بیمار هستید و یا در سفر به سرمى‏برید.
امام رضاعلیه السلام در تفسیر آیه «فاقرؤا ما تیسّرمن القرآن» از پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله نقل مى‏كند كه آن حضرت فرمود: تا آنجا كه خشوع و صفاى دل دارید، قرآن بخوانید.(98)
در این آیه، سفر به قصد تجارت با سفر به قصد جهاد در كنار هم آمده است، با آنكه اوّلى امرى دنیوى است و دوّمى امرى اخروى. براساس روایات، اگر تاجر در كارش خدا را مراعات كند و از كم فروشى و گران فروشى و احتكار و كلاهبردارى دورى كند، معیشت مردم را تامین كرده و همانند مجاهدى است كه در میدان قدم مى‏گذارد تا دشمن را از پاى درآورده و امنیّت جامعه را تضمین كند.(99)
گرچه تلاوت قرآن، از تكالیف واجب نیست، امّا مورد سفارش بسیار است، تا آنجا كه در یك آیه، دوبار فرمان آمده و مورد تاكید قرار گرفته است. «فاقرءوا ما تیسّر من القرآن... فاقرءوا...»
احكام اسلام، هماهنگ با توان و امكانات انسان است و هیچ‏گاه عسر و حرج به دنبال ندارد. چنانكه براى بیمار، تیمم را به جاى وضو قرار داده، نماز را در هر حالتى كه مى‏تواند بخواند، تكلیف كرده، روزه را از او برداشته و به جاى آن كفّاره قرار داده است. اكنون به برخى آیات كه این ویژگى دستورات الهى را بیان مى‏دارد، اشاره مى‏كنیم:
«علم ان لن تحصوه فتاب علیكم» خداوند دانست كه شما توان احصا ندارید، پس بر شما آن را بخشید.
«فاقرؤا ما تیسّر من القرآن» به مقدار میسر قرآن بخوانید.
«الآن خفّف اللّه عنكم»(100) اكنون به شما تخفیف داد.
«اعدّوا لهم ما استطعتم»(101) به مقدارى كه استطاعت دارید، عِدّه و عُدّه جمع كنید.
«للّه على الناس حجّ البیت من استطاع»(102) هركس كه توان و استطاعت دارد، باید حجّ بگذارد.
«لا یكلّف اللّه نفساً الاّ وسعها»(103) خداوند هیچ كسى را جز به اندازه توانش، تكلیف نمى‏كند.
«لا یكلّف اللّه نفساً الاّ ما اتاها»(104) خداوند هیچ كسى را جز به مقدارى كه به او عطاكرده، تكلیف نمى‏كند.
«فمن كان منكم مریضاً او على سفر فعدّة من ایّام اُخر»(105) آن كه بیمار است یا در سفر است، در رمضان روزه نگیرد و به زمانى دیگر موكول كند.
«و لم تجدوا ماءً فتیمّموا»(106) اگر آب نیافتید، تیمم كنید.
«یرید اللّه بكم الیّسر»(107) خداوند براى شما آسانى خواسته است.
«لیس على الاعمى حرج و لا على المریض»(108) بر فرد نابینا و بیمار، تكلیف حضور در میدان جهاد نیست.


98) تفسیر مجمع البیان.
99) تفسیر درّالمنثور.
100) انفال، 66.
101) انفال، 60.
102) آل عمران، 97.
103) بقره، 286.
104) طلاق، 7.
105) بقره، 184.
106) نساء، 43.
107) بقره، 185.
108) فتح، 17.

پيام ها
1- علم خداوند به حالات بندگان، بهترین انگیزه براى انجام كارهاى نیك است. «انّ ربّك یعلم انّك تقوم»
 2- یكى از بركات عبادت شبانه آن است كه تنها خداوند از آن آگاه است و از هرگونه ریا و تظاهر به دور است. «انّ ربّك یعلم»
 3- پیامبر طبق دستور خداوند عمل مى‏كند. در آیات قبل فرمود: «قم اللیل... نصفه او انقص... او زد...» در این آیه مى‏فرماید: «تقوم ادنى من ثلثى اللیل و نصفه و ثلثه»
 4- خداوند در مقدار عبادت شبانه انسان را آزاد گذاشته است تا افراد بیشترى توفیق آن را بیابند و هركس به مقدار توانایى‏اش از فیض آن بهره‏مند شود. «ثلثى اللیل و نصفه و ثلثه»
 5 - سحرخیزى، سیره گروهى از اصحاب پیامبر بوده است. «طائفة من الذّین معك»
 6- اقامه نماز وتلاوت قرآن از بهترین آداب شب‏زنده‏دارى است. «تقوم فاقرءوا...»
 7- تكالیف الهى آسان است و انسان را به مشقّت نمى‏اندازد. «فاقرءوا ما تیسّر»
 8 - ارتباط با قرآن و تلاوت آن در هر حال لازم است، حتّى در بستر بیمارى یا سفر و جهاد. «مرضى - یضربون فى الارض، یقاتلون... فاقرؤا» (اگر در فراز و نشیب‏ها تلاوت قرآن لازم است، در شرائط عادى به طریق اولى لازم خواهد بود.)
 9- كسب مال حلال، فضل الهى است. «یبتغون من فضل اللّه»
 10- امكانات زندگى، لطف و فضل الهى است، هرچند كه با تلاش انسان به دست آید. «یضربون فى الارض یبتغون من فضل اللّه»
 11- ذكر سفرهاى تجارى و اقتصادى در كنار سفرهاى جهادى و جنگ، نشانه اهمیّت تجارت از دیدگاه اسلام است. «آخرون یضربون فى الارض یبتغون من فضل اللّه و آخرون یقاتلون فى سبیل اللّه»
 12- شیوه قرض دادن باید نیكو باشد. (با سرعت و خلوص و بى منّت پرداخت شود.) «قرضاً حسناً»
 13- شب زنده دارى، تلاوت قرآن، اقامه نماز، پرداخت زكات و قرض دادن به دیگران نمونه‏اى از كارهاى خیر است. «ما تقدموا لانفسكم من خیر...»
 14- پیش از مرگ، كارهاى خیر را براى خودتان ذخیره كنید، یا به دست خود و یا از طریق وصیّت. «تقدّموا»
 15- كارهاى خیر ذخیره قیامت است. «و ما تقدّموا لانفسكم من خیر تجدوه عند اللّه»
 16- كارهاى خیر نزد خدا محفوظ است و هرگز از بین نمى‏رود. «تجدوه عنداللّه»
 17- پاداش‏هاى خداوند از هر نظر چند برابر است. «هو خیراً و اعظم اجراً»
 18- هیچ كس نباید خود را از قصور و تقصیر به دور بداند، زیرا با انجام همه تكالیف، باز هم به استغفار نیاز داریم. «واستغفروا اللّه»
 19- خداوند، آمرزش اهل استغفار را تضمین كرده است. «واستغفروا اللّه... غفورٌ رحیم»
 20- گذشت خداوند همراه با مهربانى است. «غفور رحیم»

Copyright 2015 almubin.com